Geyik Dağı Güncel Buzulları ve Morfometrik Özeliklleri
- 31 December 2023
- journal article
- research article
- Published by Turkish Geograpical Review in Türk Coğrafya Dergisi
- No. 84,p. 199-217
Abstract
Geyik Dağları, Geç Kuvaterner boyunca yoğun ve tekrarlanan buzullaşmalara maruz kalmıştır. Güncel bir buzulun varlığı bölgede yapılan daha önceki çalışmalarda doğrulanmamış veya tespit edilememiştir. Bölgede yerel gezgin olan Hasan Hüseyin Kahrıman’nın 27 Ekim 2023 tarihinde buzul varlığını sosyal medya aracılığı ile aktarması üzerine buzulları tanımlamak ve yerlerini belirlemek için uzaktan algılama yöntemleri kullanılmış ve Geyik Dağı’na yapılan arazi çalışması ile güncel buzulların varlıkları doğrulanmıştır. Bu çalışma aynı zamanda bilimsel olarak Geyik Dağı’nda güncel bir buzulun varlığını tanımlayan ve doğrulayan ilk çalışmadır. Belirlenen yayılış alanları üzerinden buzul modellemesi, ELA (Equilibrium Line Altitude) hesaplama araçları, bakı ve eğim intersect (kesiştirme) analizleri ile sirk morfometrisi yöntemleri kullanılarak buzulların ve içerisinde yer aldıkları sirkler ile yakın çevresinin özellikleri nicel verilerle ortaya konulmuştur. Buzul modellemesi neticesinde Geyik Orta Buzulu’nun toplam 6000 (±300) m2, Doğu Buzulu’nun 2030 (±100) m2 toplamda ise Geyik Dağı’ndaki buzulların 8030 (±480) m2 alana sahip olduğu tespit edilmiştir. Buzulların ortalama olarak uzunlukları 95 m (metre), ELA değeri ise 2619 m olarak hesaplanmıştır. Buzulların 12-30˚ eğim değerleri arasında ve tamamen kuzey bakılı alanlarda bulundukları tespit edilmiştir. Buzullar ve sirklerin morfolojik özellikleri, yüksek rakım, bakı özellikleri ve yüksek kar birikimi Geyik Dağı’ndaki buzulların bu kesimlerde korunmasına pozitif olarak etki etmiştir. Buzullar üzerinde yapılan karşılaştırmalı uydu görüntülerinde 06.09.2010 tarihinden günümüze kadar buzulların alansal olarak %50’sinden fazlasının erdiği ve önümüzdeki yıllarda etkisini giderek arttıran küresel ısınma ile beraber 5 yıl içerisinde tamamen ortaya kalkacağı tahmin edilmektedir.Keywords
Funding Information
- TÜBİTAK (122Y360)
This publication has 53 references indexed in Scilit:
- Surface exposure dating of Late Pleistocene glaciations at the Dedegöl Mountains (Lake Beyşehir, SW Turkey)Journal of Quaternary Science, 2009
- Defining modern day Area-Altitude Balance Ratios (AABRs) and their use in glacier-climate reconstructionsQuaternary Science Reviews, 2009
- Sedimentological, geomorphological and dynamic context of debris-mantled glaciers, Mount Everest (Sagarmatha) region, NepalQuaternary Science Reviews, 2008
- Exposure age dating and Equilibrium Line Altitude reconstruction of an Egesen moraine in the Maritime Alps, ItalyBoreas, 2007
- Quantifying climate and glacier mass balance in north Norway during the Younger DryasPalaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 2007
- Calculating ice melt beneath a debris layer using meteorological dataJournal of Glaciology, 2006
- A model of ablation-dominated medial moraines and the generation of debris-mantled glacier snoutsJournal of Glaciology, 2000
- Hummocky moraines in the Namaras and Susam Valleys, Central Taurids, SW TurkeyQuaternary Science Reviews, 1999
- Eiszeitliche Formen und gegenwärtige Vergletscherung im nordostanatolischen RandgebirgeInternational Journal of Earth Sciences, 1949
- Lazistan and AjaristanThe Geographical Journal, 1934