Kas Asimetrisinin Sporda Rolü: Biyomekanik Temeller, Performans Yansımaları ve Yaralanma Risk Dinamikleri
Authors:
- Cengiz ÖlmezCengiz Ölmez
- Soner AkgünSASoner Akgün
- Akan BayrakdarAkan Bayrakdar
- Emre KaradumanEKEmre Karaduman
- Halit ŞarHŞHalit Şar
- Burakhan AydemirBABurakhan Aydemir
- Doğa CombaDCDoğa Comba
- Çağlar EdisÇEÇağlar Edis
- Aysu VelimahmutoğluAVAysu Velimahmutoğlu
- Cemrehan GürlerCGCemrehan Gürler
- Hamit CihanHCHamit Cihan
- Abdullah ÇetindemirAÇAbdullah Çetindemir
Open Access
- 26 December 2025
- book chapter
- Published by Özgür Yayınları
- p. 33-44
Abstract
Bu bölüm, kas asimetrisinin sportif performans, biyomekanik denge ve yaralanma riski üzerindeki çok yönlü etkilerini kapsamlı biçimde incelemektedir. Kas asimetrisi, vücudun sağ ve sol tarafları arasındaki kuvvet, tork, aktivasyon ve morfolojik özelliklerdeki farklılıkları ifade eder ve özellikle unilateral yüklenmelerin baskın olduğu sporlarda belirgin şekilde ortaya çıkar. Güncel literatür, düşük düzeydeki asimetrilerin bazı branşlarda performans açısından adaptif bir rol üstlenebildiğini, buna karşın belirgin dengesizliklerin hareket ekonomisini bozarak eklem yüklenmesini artırdığını ve yaralanma riskini yükselttiğini göstermektedir. Bölümde, kas asimetrisinin nöromüsküler ve morfolojik temelleri ayrıntılı olarak ele alınmakta; motor ünite aktivasyonu, agonist–antagonist oranları ve kas-tendon mekaniklerinin hareket verimliliği üzerindeki rolü tartışılmaktadır. Ayrıca izokinetik dinamometri, EMG, fonksiyonel performans testleri ve giyilebilir sensörler gibi değerlendirme yöntemlerinin geçerlilik ve güvenirlik özellikleri açıklanmakta; %10–15 aralığındaki asimetri düzeylerinin potansiyel risk göstergesi olabileceğine değinilmektedir. Performans perspektifinden bakıldığında, sprint, sıçrama, yön değiştirme, tekme ve atış gibi hareketlerde görülen kuvvet dengesizliklerinin hem mekanik verimlilik hem de teknik uygulama üzerinde etkili olduğu vurgulanmaktadır. Yaralanma ekseninde ise H/Q oranı düşüklüğü, rotator cuff dengesizlikleri ve kalça–pelvis kontrol sorunlarının sakatlık insidansıyla ilişkisi literatür ışığında değerlendirilmektedir. Son olarak, unilateral kuvvet antrenmanları, nöromüsküler kontrol çalışmaları ve rehabilitasyon protokollerinin asimetri yönetimindeki yeri ele alınarak uygulayıcılara pratik öneriler sunulmaktadır. Bölüm, kas asimetrisinin spor biliminde hem performans optimizasyonu hem de yaralanma önleme açısından merkezi bir değişken olduğunu ortaya koymaktadır.Keywords
This publication has 218 references indexed in Scilit:
- Age and Sex Differences in Physical Performance Among Adolescent Team Sport AthletesEuropean Journal of Sport Science, 2025
- Bio-Banding in Youth Sports: Background, Concept, and ApplicationSports Medicine, 2019
- The Activity Demands and Physiological Responses Encountered During Basketball Match-Play: A Systematic ReviewSports Medicine, 2017
- Body Size of Male Youth Soccer Players: 1978–2015Sports Medicine, 2017
- Factors Modulating Post-Activation Potentiation of Jump, Sprint, Throw, and Upper-Body Ballistic Performances: A Systematic Review with Meta-AnalysisSports Medicine, 2015
- Sleep and Athletic Performance: The Effects of Sleep Loss on Exercise Performance, and Physiological and Cognitive Responses to ExerciseSports Medicine, 2014
- A review of the acute effects of static and dynamic stretching on performanceEuropean Journal of Applied Physiology, 2011
- Physical capacity–match physical performance relationships in soccer: simply, more complexEuropean Journal of Applied Physiology, 2011
- Growth and Biologic Maturation: Relevance to Athletic Performance2007
- Electromechanical delay in human skeletal muscle under concentric and eccentric contractionsEuropean Journal of Applied Physiology, 1979