Abstract
Otomotivde yakıt tasarrufu anlamına gelen ağırlık azaltılması, kullanılan yapısal çeliklerde sadece mukavetmet artışıyla belirli ölçüde sağlanabilir. Yeni nesil çeliklerde, yüksek mukavemete ilaveten, özkütledeki azalma yolu ile de ağırlık tasarrufu mümkündür. Çeliklerin 7.8 g/cm3 konvansiyonel özkütle değeri, L-IP (Lightweight Steel with Induced Plasticity) çeliklerde 6.4g/cm3’e kadar düşürülebilmiştir. Fe-Mn-Al-C esaslı alaşım sistemi yarattığı düşük özkütle sayesinde, otomotiv uygulamaları için çok çekici yeni nesil bir malzeme grubu oluşturmaktadır. Bu alaşım sistemi içinde bulunan çelikleri daha önemli kılan bir diğer özellikleri gösterdikleri yüksek deformasyon sertleşmesi ve söz konusu deformasyon sertleşmesini, çarpışma gibi yüksek deformasyon hızlarında bile sunabilmeleridir. Sıra dışı mühendislik özelliklerini Fe-Mn-Al-C çeliklerinde mümkün kılan mekanizmalar, yüksek deformasyon koşullarında ileri yüksek dayanımlı çeliklerde sıklıkla gözlenen ikizlenme kaynaklı plastisite (TWIP) ve dönüşüm kaynaklı plastisiteye (TRIP) ek olarak kayma bandı kaynaklı plastisite, mikrobant kaynaklı plastisite ve dinamik kayma bandı incelmesi gibi mekanizmalardır. Söz konusu sistem, içerdigi fazlar açısından da konvansiyonel çeliklerden çok farklıdır. Sistemin östenit ve ferrit gibi bilindik ana bileşenleri, kappa karbür, B2, DO3 gibi deformasyon mekanizmalarında yer alan fazları, β-Mn gibi kırılganlık yaratan intermetalik bileşenleri vardır. Temelde Fe-Mn-Al sistemi üzerine kurulu bu yeni sınıf çeliklerde bilindik çeliklerdeki kavramlar yeterli değildir. Bu yazı, Fe-Mn-Al-C esaslı çeliklerinin özelliklerini ve deformasyon sırasında oluşan deformasyon mekanizmalarını sunmaktadır.

This publication has 65 references indexed in Scilit: