Abstract
Robotik gazaltı ark kaynaklarında kullanılan bakır alaşımlı kontak tiplerin uçları (kontak meme), kayar temas ve termomekanik yüklere maruz kalmasından dolayı aşınarak çapları genişlemektedir. Genişleyen çaplar kullanılan kaynak telinin konumlandırmasını güçleştirdiğinden, kaynak hassasiyetini etkilemektedir. Bundan dolayı farklı alaşımlardan üretilen kontak tip kullanımı arayışı doğmaktadır. Bu çalışmada, bakır alaşımlı (CuCr1Zr) kontak tiplerin kullanımına alternatif olarak tungsten alaşımlı (W80-Cu20) kontak tip geliştirilerek robotik ark kaynağı uygulamasında test edilmiştir. Geliştirilen kontak tipte, bakırın (Cu) elektriksel iletkenliğinden faydalanılırken, tungstenin (W) mekanik aşınma direncinden faydalanılması amaçlanmıştır. Referans parça olarak 600 MPa dayanımlı düşük karbonlu çelik seçilmiştir. Yapılan uygulamalarda, her iki alaşımlı kontak tip bu referans parça üzerinde denenmiştir. Denemede 25’er adet parça üretilmiştir. Her iki kontak tip denemelerinde de aynı kaynak parametreleri kullanılmıştır. Ark kaynak işlemi öncesi ve sonrası her iki kontak tipin uç çapları ölçülerek aşınma dayanım performansları incelenmiştir. CuCr1Zr alaşımlı kontak tip ucunda, yapılan ölçümler sonucunda yaklaşık 12.86% oranında bir çap aşınması tespit edilmiştir. Tungsten alaşımlı kontak ucunda ise çap aşınma oranı oldukça düşük seviyede, yaklaşık 1.43% olarak belirlenmiştir. Bu hesaplamalara göre, W80-Cu20 alaşımlı kontak tip tasarımının CuCr1Zr alaşımlı kontak tipten aşınma dayanımı olarak daha üstün olduğu görülmüştür. Kaynak işlemiyle birleştirilen parçalara kesme testi ve mikroyapı analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda, yeni geliştirilen W80-Cu20 alaşımlı kontak tipin üzerinden geçen elektriği daha az ilettiği, buna bağlı olarak akımın da doğru orantıda azalarak daha güçsüz ark oluşturduğu ve CuCr1Zr alaşımlı kontak tipe göre daha az kaynak nüfuziyeti sağladığı görülmüştür. CuCr1Zr kontak tip kullanılarak yapılan kaynak işlemlerinde, W80-Cu20 ile üretilen parçalara kıyasla ısıdan etkilenen bölgelerin daha geniş ancak mikroyapı açısından daha düzenli olduğu, ayrıca tane büyümesinin daha sınırlı gerçekleştiği gözlemlenmiştir.
Funding Information
  • Toyotetsu Otomotiv Parçaları A.Ş

This publication has 16 references indexed in Scilit: