Boykotta Dinî Motivasyonlar Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması
- 27 June 2026
- journal article
- Published by Uludag University Faculty of Theology in Uludağ İlahiyat Dergisi
- Vol. 35 (1) , 37-57
Abstract
Modern dünyada tüketici davranışlarını etkileyen önemli dinamiklerden biri boykottur. Bireylerin siyasi, sosyal veya ahlaki tepkilerini ortaya koyma aracı olan boykotun, geri planında çok çeşitli faktörlerden etkile-nen motivasyonlar bulunmaktadır. Din, bireyin hayatını ve karar alma süreçlerini derinden etkilemektedir. Bu bağlamda, dinî motivasyonun boykottaki yeri anlaşılması gereken önemli bir konu olarak öne çıkmaktadır. Çalışmanın problemi, “Boykotta dinî motivasyonları ölçebilecek ölçme araçları geliştirilebilir mi?” sorusu-dur. Çalışmanın amacı, boykotta dinî motivasyonları ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Alan yazında; boykot ile ilgili araştırmalar yapılmış olsa da doğrudan boykotta dinî motivasyonları ölçmeye yönelik herhangi bir ölçek geliştirme araştırması bulunmamaktadır. Çalışma, alan yazında bulunan bu boşluğu doldurarak boykot için ifade edilen dinî motivasyonu somut bir şekilde göz önüne sererek gelecek araştırmalara özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Çalışma nicel yöntem ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubuna kolayda örnekleme yöntemi ile ulaşılmıştır. Ölçeğin 31 maddelik ilk hâli 231 kişiye uygulanmış ve Açımlayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. İkinci aşamada 250 kişilik yeni çalışma grubu ile Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmış, 7 maddeli ve tek faktörlü yapısı ile ölçeğin son hâline ulaşılmıştır. 1. çalışma grubunun yaş ortalaması 37,11 (min.19, maks.64, ss. 10,975); 2. çalışma grubunun yaş ortalaması 40,10 (min.20, maks.63, ss. ,695) olarak bulgulanmıştır. Ölçek 5’li Likert tipinde olup, ölçekten alınabilecek toplam puan 7 ile 35 arasında değişmektedir. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucunda ölçeğin sahip olduğu değerler; χ2/df=2,275; RMSEA=,072; GFI=,969; NFI=,990; AGFI=,928; CFI=, 994; IFI=,994; TLI=,990; SRMR=,0081; CR=,97; AVE=,87 olarak tespit edilmiştir. Ölçeğin 18 yaş üzeri bireylere uygulanabilecek ve geçerli-güvenilir bir yapıda olduğu görülmektedir.Keywords
This publication has 28 references indexed in Scilit:
- Exploring Religious Boycott Trends: A Scopus-Based Bibliometric AnalysisSHS Web of Conferences, 2025
- More than just empathy: The influence of moral emotions on boycott participation regarding products sourced from politically contentious regionsInternational Business Review, 2022
- Procedural Steps in Structural Equation Modelling2020
- How to face a political boycott: the relevance of entrepreneurs’ awarenessInternational Entrepreneurship and Management Journal, 2019
- The role of religious motivation in an international consumer boycottBritish Food Journal, 2018
- Effect of religiosity on the decision to participate in a boycottJournal of Islamic Marketing, 2017
- Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternativesStructural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 1999
- The Financial Impact of Boycotts and Threats of BoycottJournal of Business Research, 1997
- Factor AnalysisJournal of Leisure Research, 1979
- An Index of Factorial SimplicityPsychometrika, 1974