Abstract
Memleket hastaneleri, Osmanlı Dönemi’nden Cumhuriyet'in ilk yıllarına uzanan süreçte hizmet veren, faaliyet gösterdikleri yerin kaynakları ve yöneticileri eliyle inşa veya idare edilmeleri sebebiyle isimlerinde ‘’yerel’’ olma anlamını barındıran hastanelerdir. Osmanlı'nın son yıllarında faaliyet gösterdiği bilinen bu hastaneleri, o dönem dönüşmeye başlayan sağlık politikalarının bir uzantısı olarak görmek mümkündür. Sağlık alanındaki modernleşme adımları ve izlenen sağlık politikaları, Geç Osmanlı Dönemi’nde batıya ait gelişme ve uygulamaların takip edilmeye başlanması ekseninde şekillenmiştir. Bu adımlar çerçevesinde süreç içerisinde sivil hastaneler kurulmaya başlanmıştır.İlk kurulan sivil hastaneler çoğunlukla gureba hastanesiyken, ilerleyen yıllarda yerel insiyatif eliyle olmak üzere memleket hastanesi adıyla da inşa edildikleri görülür.Cumhuriyet’in kuruluşu sonrası, özellikle Dr. Refik Saydam’ın Sağlık Bakanı olarak görev yaptığı dönemde, koruyucu sağlık hizmeti sağlanmasının bakanlığın temel görevi olarak görülmesi, hastane yapıları ve sağlık hizmetlerine yaklaşımda yenilikçi politikalar izlenmesinin temel nedeni olmuştur. Bu doğrultuda sağlık politikalarında modernleşme adımları, hastaneler bağlamında Erken Cumhuriyet Dönemi’nde de devam etmiş; memleket hastanelerinin sayılarının artırılmasının yanında yeni numune hastaneleri açılmıştır.Bu çerçevede çalışmada, Cumhuriyet’in ilk yıllarında izlenmeye başlanan bu politikalar ekseninde yeni inşa edilen ya da Osmanlı Dönemi’nden Cumhuriyet sonrasına uzanan memleket hastanelerinin tarihçelerine ve mimari özelliklerine dair genel bir değerlendirme yapılması amaçlanmaktadır. Çalışmada ele alınan Zonguldak Memleket Hastanesi, Cumhuriyet’in kuruluşu sürecinde inşa edilerek açılan ilk yüksek donanımlı hastanelerden biri olmasının yanında günümüze uzanan süreçte işlevini koruyarak varlığını sürdürmüştür. Günümüzde Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi bünyesinde bulunan yapı, Zonguldak Devlet Hastanesi adı altında hizmet vermektedir. Çalışma kapsamında ‘’memleket hastaneleri’’ne dair de genel bir çerçeve oluşturabilme adına, dönemin başka memleket hastanelerinin de ele alınan konu başlıkları ekseninde Zonguldak Memleket Hastanesi’yle bütüncül olarak incelenmesi yöntemi izlenmiştir. Bu bağlamda Zonguldak Memleket Hastanesi; tarihsel süreç, mimari özellikler, geçirdiği müdahaleler ve işlevsellik durumu ekseninde mercek altına alınmakta olup çalışma sonucunda memleket hastanelerinin tarihsel ve mimari gelişimine dair yeni bilgi ve bakış açıları oluşturulmasına katkı sağlanması hedeflenmektedir.

This publication has 7 references indexed in Scilit: