Kırsal Yaşlanma ve Bölgesel Kalkınma Göstergeleri: Orta Karadeniz Bölgesi Örneği
- 18 February 2026
- journal article
- Published by TESAM Akademi in TESAM Akademi Dergisi
- Vol. 13 (1) , 407-443
Abstract
Bu çalışma, küresel ve ulusal düzeyde artan bir demografik olgu olan kırsal yaşlanmanın Türkiye’de bölgesel kalkınma dinamikleri üzerindeki çok boyutlu etkilerini incelemektedir. Kırsal yaşlanma, politika yapıcılar ve ekonomistler için önemli bir konudur. Türkiye'de toplam yaşlılık oranı (%65 yaş ve üzeri) %9.9 iken, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADKS) 2022 sonuçlarına göre kırsal yaşlılık oranı %18.9 seviyesindedir. Bu durum, kırsal nüfusun yoğun bir yaşlı nüfus barındırdığını göstermektedir. Kırsal yaşlanma, kırdan kente göç, azalan doğurganlık oranları ve emeklilik sonrası kentten kırsala göç gibi sosyolojik dinamiklerle (arafta yaşlanma) ilişkilidir.Kırsal yaşlanmanın bölgesel kalkınma üzerindeki ekonomik yansımaları, işgücü arzında azalma, tarımsal üretkenlikte düşüş ve emeklilik sistemleri üzerinde artan kamu maliyesi baskısını içermektedir. Sosyal düzeyde topluluk çözülmeleri ve mekânsal düzeyde ise kırsal altyapı durgunluğu ve terk edilmiş kırsal konut dinamikleri gözlenmektedir.Çalışma, kırsal yaşlanmanın en belirgin olduğu bölgelerden biri olan Orta Karadeniz Bölgesi'ni (TR82) vaka çalışması olarak ele almıştır. TR82, Türkiye'deki Düzey 2 Bölgeleri arasında en yaşlı nüfusa sahip bölgedir. Bölgede yer alan Sinop, Çankırı ve Kastamonu, %31.9 ila %33.3 arasında değişen kırsal yaşlılık oranlarıyla Türkiye sıralamasında ilk üçte yer almaktadır. Bölgenin Yaşlı Yaş Bağımlılık Oranı (%23.5), Türkiye ortalamasının (%11.1) iki katından fazladır. Ayrıca, Sinop'ta aktif sigortalı/pasif sigortalı oranı 0.99’dur, bu da sosyal güvenlik sistemi üzerindeki yükü göstermektedir.Sonuçlar, kırsal yaşlanmanın tarım temelli kalkınmaya önemli kısıtlamalar getirdiğini ve kırsal yaşlanma ile tarım sektöründeki gerileme arasında bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Emeklilik göçü, hizmet sektörünün gelişmesine yol açabilir, ancak tarımsal kalkınmaya anlamlı bir doğrudan katkı sağlamamaktadır. Bölgesel kalkınma politikalarının kırsal yaşlanmayı olumsuz etkileyebileceği yönünde de bulgular mevcuttur. Politika önerisi olarak, kırsal yaşlanmanın görüldüğü yerlerde tarımsal teşviklere öncelik verilmesi ve kırsal alanda yaşayan, özellikle dul ve yalnız yaşlı kadınlara yönelik ekonomik ve sosyal desteklerin artırılması önerilmektedir.Keywords
This publication has 33 references indexed in Scilit:
- Challenges and potential solutions to employment issues in the agri-food sector of developed countries - A systematic literature reviewSustainable Futures, 2025
- Ageing in rural areas as a mode of active ageingJournal of Rural Studies, 2025
- Rural depopulation in the 21st century: A systematic review of policy assessmentsRegional Science Policy & Practice, 2025
- The Influence of Population Aging on Living Carbon Emissions in the Yellow River Basin: Comparisons Between Urban and Rural AreasEnergy Science & Engineering, 2024
- The Regional Development Trap in EuropeEconomic Geography, 2022
- Successful aging and environmental factors in older individuals in urban and rural areas: A cross-sectional studyArchives of Gerontology and Geriatrics, 2020
- Rural development in the digital age: A systematic literature review on unequal ICT availability, adoption, and use in rural areasJournal of Rural Studies, 2017
- Aging in rural areas of Spain: the influence of demography on care strategiesThe History of the Family, 2016
- Intergenerational solidarity and the family–welfare state balanceEuropean Journal of Ageing, 2005
- Place and personal identity in old age: Observations from AppalachiaJournal of Environmental Psychology, 1983