Ömer Özdinç
Research Subjects
Ömer Özdinç has a total of 6 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Adem Başpınar
Kirklareli Universitesi
2 shared publications - Murat Şentürk
Department of Sociology, Faculty of Letters, İstanbul University, İstanbul 34134, Türkiye
2 shared publications - Alpaslan Durmuş
Turkish Red Crescent, Ankara 06420, Türkiye
1 shared publication - Kenan Menguc
Industrial Engineering, Istanbul Technical University, Beşiktaş/Istanbul/, Turkey
1 shared publication - Mehmet Hanefi Topal
Kırklareli Üniversitesi
1 shared publication - Raif Cergibozan
Kirklareli University
1 shared publication
Latest Publications
- 28 July 2026
- Published by Istanbul University in İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi / İstanbul University Journal of Sociology
- Vol. 46 (1) , 1-9
Algoritmalara Gömülü Toplum ve Topluma Gömülü Algoritmalar: Yapay Zekânın Sosyolojisine Doğru
"Neden bir makineler sosyolojisi olmasın?" Steve Woolgar (1985) bu soruyu, uzman sistemler tartışmalarının ortasında, yapay zekâyı sosyolojik araştırmanın nesnesi yapmaya çağırarak sormuştu. Aradan geçen kırk yılda soru güncelliğini yitirmediği gibi, üretken yapay zekâ uygulamalarının 2022 sonundan itibaren kitleselleşmesiyle yeni bir aciliyet kazandı. Algoritmik sistemler mühendislik laboratuvarlarının ve teknoloji şirketlerinin mutfaklarından çıkıp sokağa, eve, sınıfa ve işyerine taşındı. İş başvuruları algoritmalarca eleniyor, haber akışları kişiselleştiriliyor, öğrenciler ödevlerini sohbet robotlarıyla yazıyor; yaşlı bakımından göçmen entegrasyonuna, din temsilinden dezenformasyonla mücadeleye kadar uzanan alanlarda kararlar veri temelli sistemlere devrediliyor. Üstelik bu devir teslim çoğu zaman sessizce gerçekleşiyor: Bir kurumun hangi kararları algoritmaya bıraktığı, o kararların hangi veriyle ve hangi ölçütlerle üretildiği, işleyişin içindeki insanlar için bile görünmez kalabiliyor (Pasquale, 2015).
- 28 July 2026
- Published by Istanbul University in İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi / İstanbul University Journal of Sociology
- Vol. 46 (1) , 1-9
Algoritmalara Gömülü Toplum ve Topluma Gömülü Algoritmalar: Yapay Zekânın Sosyolojisine Doğru
"Neden bir makineler sosyolojisi olmasın?" Steve Woolgar (1985) bu soruyu, uzman sistemler tartışmalarının ortasında, yapay zekâyı sosyolojik araştırmanın nesnesi yapmaya çağırarak sormuştu. Aradan geçen kırk yılda soru güncelliğini yitirmediği gibi, üretken yapay zekâ uygulamalarının 2022 sonundan itibaren kitleselleşmesiyle yeni bir aciliyet kazandı. Algoritmik sistemler mühendislik laboratuvarlarının ve teknoloji şirketlerinin mutfaklarından çıkıp sokağa, eve, sınıfa ve işyerine taşındı. İş başvuruları algoritmalarca eleniyor, haber akışları kişiselleştiriliyor, öğrenciler ödevlerini sohbet robotlarıyla yazıyor; yaşlı bakımından göçmen entegrasyonuna, din temsilinden dezenformasyonla mücadeleye kadar uzanan alanlarda kararlar veri temelli sistemlere devrediliyor. Üstelik bu devir teslim çoğu zaman sessizce gerçekleşiyor: Bir kurumun hangi kararları algoritmaya bıraktığı, o kararların hangi veriyle ve hangi ölçütlerle üretildiği, işleyişin içindeki insanlar için bile görünmez kalabiliyor (Pasquale, 2015).
- Open Access
- 12 June 2026
- Published by MDPI AG in Sustainability
- Vol. 18 (12) , 6026
Crossing the Valley of Death: Societal Drivers of Bioeconomy Value-Added
Although the European Union positions the bioeconomy at the core of its sustainability transition and the European Green Deal, the cross-country distribution of bioeconomy value-added associated with mission-oriented public R&D support remains highly uneven. This paper investigates how national researcher capacity (as a proxy of absorptive capacity) shapes the macroeconomic effectiveness of bioeconomy-oriented public R&D support, and how societal climate-oriented environmental concern acts as a direct structural driver of bioeconomy value-added. Using a panel dataset of 27 EU Member States from 2008 to 2020, the study constructs an original bioeconomy-specific measure of government budget appropriations for R&D (GBARD) and estimates two-way fixed-effects models with Driscoll–Kraay standard errors to account for cross-sectional dependence. The findings reveal a clear capacity-dependent conditional moderation effect: public R&D support is significantly associated with higher bioeconomy value-added only when a critical mass of researcher capacity is present. Sectoral disaggregation demonstrates that business enterprise researcher capacity acts as the primary transmission channel linking public funds to the market, whereas higher-education capacity shows no statistically significant short-to-medium-term moderating effect, consistent with the academic research commercialisation time lags documented in the literature. Additionally, societal climate-oriented environmental concern is positively associated with bioeconomy value-added in the baseline models, consistent with its role as a demand-side factor fostering receptive conditions for bio-based transitions. The study concludes that increasing mission-oriented R&D funding alone is likely insufficient; to successfully cross the “valley of death,” public R&D should be accompanied by complementary policies that build private-sector absorptive capacity and cultivate green market demand.
- 12 June 2026
- Published by MDPI AG in Sustainability
- Vol. 18 (12) , 6026
Open AccessCrossing the Valley of Death: Societal Drivers of Bioeconomy Value-Added
Although the European Union positions the bioeconomy at the core of its sustainability transition and the European Green Deal, the cross-country distribution of bioeconomy value-added associated with mission-oriented public R&D support remains highly uneven. This paper investigates how national researcher capacity (as a proxy of absorptive capacity) shapes the macroeconomic effectiveness of bioeconomy-oriented public R&D support, and how societal climate-oriented environmental concern acts as a direct structural driver of bioeconomy value-added. Using a panel dataset of 27 EU Member States from 2008 to 2020, the study constructs an original bioeconomy-specific measure of government budget appropriations for R&D (GBARD) and estimates two-way fixed-effects models with Driscoll–Kraay standard errors to account for cross-sectional dependence. The findings reveal a clear capacity-dependent conditional moderation effect: public R&D support is significantly associated with higher bioeconomy value-added only when a critical mass of researcher capacity is present. Sectoral disaggregation demonstrates that business enterprise researcher capacity acts as the primary transmission channel linking public funds to the market, whereas higher-education capacity shows no statistically significant short-to-medium-term moderating effect, consistent with the academic research commercialisation time lags documented in the literature. Additionally, societal climate-oriented environmental concern is positively associated with bioeconomy value-added in the baseline models, consistent with its role as a demand-side factor fostering receptive conditions for bio-based transitions. The study concludes that increasing mission-oriented R&D funding alone is likely insufficient; to successfully cross the “valley of death,” public R&D should be accompanied by complementary policies that build private-sector absorptive capacity and cultivate green market demand.
- Open Access
- 6 May 2026
- Published by MDPI AG in Sustainability
- Vol. 18 (9) , 4596
A Conceptual Co-Design Co-Create Framework for Citizen Engagement in Disaster Risk Reduction and Resilience
Disasters pose severe threats to life, livelihoods, and socioeconomic stability globally, with disproportionate impacts on vulnerable groups. Despite growing recognition of the importance of citizen engagement in disaster risk reduction and resilience (D3R), existing participatory frameworks remain fragmented, predominantly top-down, and unsustainable beyond project funding cycles. There is a recognised need for an integrated conceptual framework that aims to systematically embed co-design and co-create principles into D3R governance while aiming to ensure the inclusion of vulnerable populations. This paper addresses this gap by presenting the Co-Design Co-Create Framework (CCF), a conceptual institutional model for citizen engagement in D3R. The CCF comprises six iterative phases—KNOW, RAISE AWARENESS, CO-DESIGN CO-CREATE, OUTREACH, KEEP ENGAGED, and EVALUATION—organized as a Living Lab ecosystem. Distinctive conceptual innovations include a Disaster Assembly mechanism designed to promote long-term sustainability through polycentric governance, explicit inclusion of vulnerable groups via Social Vulnerability Index assessment, proposed dual production of co-created policies and co-designed tangible solutions, and participatory tools including Policy Delphi and Storytelling. Unlike conventional time-bound initiatives, the CCF is designed to address critical gaps in existing disaster risk reduction (DRR) practices through embedded sustainability mechanisms, citizen empowerment aimed at Arnstein’s highest participation level, systematic knowledge-to-product translation, and bottom-up planning principles. This conceptual framework conceptualises disaster resilience as a continuously evolving, socially legitimate, and just process anchored in durable governance structures. Empirical validation through field implementation constitutes a direction for future research.
- 6 May 2026
- Published by MDPI AG in Sustainability
- Vol. 18 (9) , 4596
Open AccessA Conceptual Co-Design Co-Create Framework for Citizen Engagement in Disaster Risk Reduction and Resilience
Disasters pose severe threats to life, livelihoods, and socioeconomic stability globally, with disproportionate impacts on vulnerable groups. Despite growing recognition of the importance of citizen engagement in disaster risk reduction and resilience (D3R), existing participatory frameworks remain fragmented, predominantly top-down, and unsustainable beyond project funding cycles. There is a recognised need for an integrated conceptual framework that aims to systematically embed co-design and co-create principles into D3R governance while aiming to ensure the inclusion of vulnerable populations. This paper addresses this gap by presenting the Co-Design Co-Create Framework (CCF), a conceptual institutional model for citizen engagement in D3R. The CCF comprises six iterative phases—KNOW, RAISE AWARENESS, CO-DESIGN CO-CREATE, OUTREACH, KEEP ENGAGED, and EVALUATION—organized as a Living Lab ecosystem. Distinctive conceptual innovations include a Disaster Assembly mechanism designed to promote long-term sustainability through polycentric governance, explicit inclusion of vulnerable groups via Social Vulnerability Index assessment, proposed dual production of co-created policies and co-designed tangible solutions, and participatory tools including Policy Delphi and Storytelling. Unlike conventional time-bound initiatives, the CCF is designed to address critical gaps in existing disaster risk reduction (DRR) practices through embedded sustainability mechanisms, citizen empowerment aimed at Arnstein’s highest participation level, systematic knowledge-to-product translation, and bottom-up planning principles. This conceptual framework conceptualises disaster resilience as a continuously evolving, socially legitimate, and just process anchored in durable governance structures. Empirical validation through field implementation constitutes a direction for future research.
- 18 February 2026
- Published by TESAM Akademi in TESAM Akademi Dergisi
- Vol. 13 (1) , 407-443
Kırsal Yaşlanma ve Bölgesel Kalkınma Göstergeleri: Orta Karadeniz Bölgesi Örneği
Bu çalışma, küresel ve ulusal düzeyde artan bir demografik olgu olan kırsal yaşlanmanın Türkiye’de bölgesel kalkınma dinamikleri üzerindeki çok boyutlu etkilerini incelemektedir. Kırsal yaşlanma, politika yapıcılar ve ekonomistler için önemli bir konudur. Türkiye'de toplam yaşlılık oranı (%65 yaş ve üzeri) %9.9 iken, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADKS) 2022 sonuçlarına göre kırsal yaşlılık oranı %18.9 seviyesindedir. Bu durum, kırsal nüfusun yoğun bir yaşlı nüfus barındırdığını göstermektedir. Kırsal yaşlanma, kırdan kente göç, azalan doğurganlık oranları ve emeklilik sonrası kentten kırsala göç gibi sosyolojik dinamiklerle (arafta yaşlanma) ilişkilidir.Kırsal yaşlanmanın bölgesel kalkınma üzerindeki ekonomik yansımaları, işgücü arzında azalma, tarımsal üretkenlikte düşüş ve emeklilik sistemleri üzerinde artan kamu maliyesi baskısını içermektedir. Sosyal düzeyde topluluk çözülmeleri ve mekânsal düzeyde ise kırsal altyapı durgunluğu ve terk edilmiş kırsal konut dinamikleri gözlenmektedir.Çalışma, kırsal yaşlanmanın en belirgin olduğu bölgelerden biri olan Orta Karadeniz Bölgesi'ni (TR82) vaka çalışması olarak ele almıştır. TR82, Türkiye'deki Düzey 2 Bölgeleri arasında en yaşlı nüfusa sahip bölgedir. Bölgede yer alan Sinop, Çankırı ve Kastamonu, %31.9 ila %33.3 arasında değişen kırsal yaşlılık oranlarıyla Türkiye sıralamasında ilk üçte yer almaktadır. Bölgenin Yaşlı Yaş Bağımlılık Oranı (%23.5), Türkiye ortalamasının (%11.1) iki katından fazladır. Ayrıca, Sinop'ta aktif sigortalı/pasif sigortalı oranı 0.99’dur, bu da sosyal güvenlik sistemi üzerindeki yükü göstermektedir.Sonuçlar, kırsal yaşlanmanın tarım temelli kalkınmaya önemli kısıtlamalar getirdiğini ve kırsal yaşlanma ile tarım sektöründeki gerileme arasında bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Emeklilik göçü, hizmet sektörünün gelişmesine yol açabilir, ancak tarımsal kalkınmaya anlamlı bir doğrudan katkı sağlamamaktadır. Bölgesel kalkınma politikalarının kırsal yaşlanmayı olumsuz etkileyebileceği yönünde de bulgular mevcuttur. Politika önerisi olarak, kırsal yaşlanmanın görüldüğü yerlerde tarımsal teşviklere öncelik verilmesi ve kırsal alanda yaşayan, özellikle dul ve yalnız yaşlı kadınlara yönelik ekonomik ve sosyal desteklerin artırılması önerilmektedir.
- 18 February 2026
- Published by TESAM Akademi in TESAM Akademi Dergisi
- Vol. 13 (1) , 407-443
Kırsal Yaşlanma ve Bölgesel Kalkınma Göstergeleri: Orta Karadeniz Bölgesi Örneği
Bu çalışma, küresel ve ulusal düzeyde artan bir demografik olgu olan kırsal yaşlanmanın Türkiye’de bölgesel kalkınma dinamikleri üzerindeki çok boyutlu etkilerini incelemektedir. Kırsal yaşlanma, politika yapıcılar ve ekonomistler için önemli bir konudur. Türkiye'de toplam yaşlılık oranı (%65 yaş ve üzeri) %9.9 iken, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADKS) 2022 sonuçlarına göre kırsal yaşlılık oranı %18.9 seviyesindedir. Bu durum, kırsal nüfusun yoğun bir yaşlı nüfus barındırdığını göstermektedir. Kırsal yaşlanma, kırdan kente göç, azalan doğurganlık oranları ve emeklilik sonrası kentten kırsala göç gibi sosyolojik dinamiklerle (arafta yaşlanma) ilişkilidir.Kırsal yaşlanmanın bölgesel kalkınma üzerindeki ekonomik yansımaları, işgücü arzında azalma, tarımsal üretkenlikte düşüş ve emeklilik sistemleri üzerinde artan kamu maliyesi baskısını içermektedir. Sosyal düzeyde topluluk çözülmeleri ve mekânsal düzeyde ise kırsal altyapı durgunluğu ve terk edilmiş kırsal konut dinamikleri gözlenmektedir.Çalışma, kırsal yaşlanmanın en belirgin olduğu bölgelerden biri olan Orta Karadeniz Bölgesi'ni (TR82) vaka çalışması olarak ele almıştır. TR82, Türkiye'deki Düzey 2 Bölgeleri arasında en yaşlı nüfusa sahip bölgedir. Bölgede yer alan Sinop, Çankırı ve Kastamonu, %31.9 ila %33.3 arasında değişen kırsal yaşlılık oranlarıyla Türkiye sıralamasında ilk üçte yer almaktadır. Bölgenin Yaşlı Yaş Bağımlılık Oranı (%23.5), Türkiye ortalamasının (%11.1) iki katından fazladır. Ayrıca, Sinop'ta aktif sigortalı/pasif sigortalı oranı 0.99’dur, bu da sosyal güvenlik sistemi üzerindeki yükü göstermektedir.Sonuçlar, kırsal yaşlanmanın tarım temelli kalkınmaya önemli kısıtlamalar getirdiğini ve kırsal yaşlanma ile tarım sektöründeki gerileme arasında bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Emeklilik göçü, hizmet sektörünün gelişmesine yol açabilir, ancak tarımsal kalkınmaya anlamlı bir doğrudan katkı sağlamamaktadır. Bölgesel kalkınma politikalarının kırsal yaşlanmayı olumsuz etkileyebileceği yönünde de bulgular mevcuttur. Politika önerisi olarak, kırsal yaşlanmanın görüldüğü yerlerde tarımsal teşviklere öncelik verilmesi ve kırsal alanda yaşayan, özellikle dul ve yalnız yaşlı kadınlara yönelik ekonomik ve sosyal desteklerin artırılması önerilmektedir.
- Open Access
- 30 December 2025
- Published by S.S. Kafademi Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Kooperatifi in EnergyTR
- Vol. 2 (2) , 81-123
Döngüselliğin Sosyoteknik İnşası: AB’nin Enerji Yoğun Sanayilerinde Ağ Kurulumu, Çeviri Süreçleri ve İktidar Dinamikleri
Avrupa Birliği’nin enerji yoğun sanayilerde döngüsel ekonomiye geçiş süreci, paradoksal bir görünüm arz etmektedir: Birincil malzeme eşdeğeri ikincil hammaddelerin geri kazanımını sağlayan ileri geri dönüşüm teknolojileri mevcut olmasına rağmen, bu teknolojilerin benimsenme oranları oldukça düşüktür. Bu çalışma, AB’nin döngüsel ekonomi geçişlerinde heterojen aktörlerin nasıl ağlar kurduğunu ve belirli ağ konumlarının hangi süreçlerle iktidar etkisi kazandığını irdelemektedir. Çalışmada Aktör-Ağ Teorisi çerçevesinde; 2019- 2024 dönemine ait AB politika dokümanları, teknik raporlar ve akademik literatür incelenmiş; poliüretan kimyasal geri dönüşümü, kompozitlerin termo-kimyasal işlenmesi, plastiklerin mekanik geri dönüşümü ve tekstil yeniden değerlendirme teknolojileri olmak üzere dört malzeme-teknoloji bileşenindeki “çeviri” süreçleri izlenmiştir. Araştırma sonucunda üç temel bulguya ulaşılmıştır. Birincisi, döngüsel malzeme akışları yalnızca teknik performansla değil; Callon’un çeviri anları (problematizasyon, ilgi yaratma, kayda geçirme, seferberlik) aracılığıyla heterojen aktörlerin çıkarlarının hizalanmasıyla istikrar kazanmaktadır. İkincisi, iktidar bir ağ etkisi olarak işlemektedir: AB düzenleyicileri uyum zorunlulukları, platform işletmecileri ağ etkileri ve standart kuruluşları teknik spesifikasyonlar yoluyla kendilerini “zorunlu geçiş noktası” olarak konumlandırarak diğer aktörlerin hedeflerine ulaşabilmesi için kendi katılımlarını zorunlu kılmış ve böylece iktidar elde etmiştir. Üçüncüsü, Dijital Ürün Pasaportları, yapay zekâ sistemleri ve standartlar gibi insan-dışı aktörler; belirli çıkarları teknik gereklilikler olarak kodlayıp nötr bir görünüm altında yazımsallaştırma, yetki devri ve kara kutulaştırma mekanizmalarıyla ağları etkin biçimde şekillendirmektedir. Bu analiz, teknolojik determinizme karşı çıkarak sürdürülebilirlik geçişlerinin esasen sürekli müzakere, bakım ve demokratik hesap verebilirlik gerektiren sosyoteknik ağ inşa süreçleri olduğunu ortaya koymaktadır.
- 30 December 2025
- Published by S.S. Kafademi Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Kooperatifi in EnergyTR
- Vol. 2 (2) , 81-123
Open AccessDöngüselliğin Sosyoteknik İnşası: AB’nin Enerji Yoğun Sanayilerinde Ağ Kurulumu, Çeviri Süreçleri ve İktidar Dinamikleri
Avrupa Birliği’nin enerji yoğun sanayilerde döngüsel ekonomiye geçiş süreci, paradoksal bir görünüm arz etmektedir: Birincil malzeme eşdeğeri ikincil hammaddelerin geri kazanımını sağlayan ileri geri dönüşüm teknolojileri mevcut olmasına rağmen, bu teknolojilerin benimsenme oranları oldukça düşüktür. Bu çalışma, AB’nin döngüsel ekonomi geçişlerinde heterojen aktörlerin nasıl ağlar kurduğunu ve belirli ağ konumlarının hangi süreçlerle iktidar etkisi kazandığını irdelemektedir. Çalışmada Aktör-Ağ Teorisi çerçevesinde; 2019- 2024 dönemine ait AB politika dokümanları, teknik raporlar ve akademik literatür incelenmiş; poliüretan kimyasal geri dönüşümü, kompozitlerin termo-kimyasal işlenmesi, plastiklerin mekanik geri dönüşümü ve tekstil yeniden değerlendirme teknolojileri olmak üzere dört malzeme-teknoloji bileşenindeki “çeviri” süreçleri izlenmiştir. Araştırma sonucunda üç temel bulguya ulaşılmıştır. Birincisi, döngüsel malzeme akışları yalnızca teknik performansla değil; Callon’un çeviri anları (problematizasyon, ilgi yaratma, kayda geçirme, seferberlik) aracılığıyla heterojen aktörlerin çıkarlarının hizalanmasıyla istikrar kazanmaktadır. İkincisi, iktidar bir ağ etkisi olarak işlemektedir: AB düzenleyicileri uyum zorunlulukları, platform işletmecileri ağ etkileri ve standart kuruluşları teknik spesifikasyonlar yoluyla kendilerini “zorunlu geçiş noktası” olarak konumlandırarak diğer aktörlerin hedeflerine ulaşabilmesi için kendi katılımlarını zorunlu kılmış ve böylece iktidar elde etmiştir. Üçüncüsü, Dijital Ürün Pasaportları, yapay zekâ sistemleri ve standartlar gibi insan-dışı aktörler; belirli çıkarları teknik gereklilikler olarak kodlayıp nötr bir görünüm altında yazımsallaştırma, yetki devri ve kara kutulaştırma mekanizmalarıyla ağları etkin biçimde şekillendirmektedir. Bu analiz, teknolojik determinizme karşı çıkarak sürdürülebilirlik geçişlerinin esasen sürekli müzakere, bakım ve demokratik hesap verebilirlik gerektiren sosyoteknik ağ inşa süreçleri olduğunu ortaya koymaktadır.
- 30 June 2025
- Published by S.S. Kafademi Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Kooperatifi in EnergyTR
- Vol. 2 (1) , 85
Enerji Sektöründe Ar-Ge Faaliyetlerinin Gelişimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz
Türkiye enerji sektörü, 2009-2023 döneminde araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) harcamaları ve istihdam yapısında önemli değişimler göstermiştir. Merkez Bankası Gelir Tablosu (GT) verilerine göre enerji sektörünün Ar-Ge giderleri 2009’da 17.690,6 milyon TL’den 2023’te 259.792,7 milyon TL’ye yükselmiştir. Ancak, bu artışın genellikle imalat ve yazılım gibi diğer sektörlerin gerisinde kaldığı görülmektedir. Buna karşılık, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) anket verileri, özellikle 2019-2023 döneminde enerji sektöründeki Ar-Ge harcamalardaki artış oranının diğer sektörlerin oldukça ilerisinde olduğunu göstermekte, bu durumun veri analitiği ve yapay zeka teknolojilerinin bu sektörde kullanılmaya başlanmasıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Enerji sektörünün net satışlar ve faaliyet giderleri içindeki Ar-Ge payları oldukça düşük seyretmekte ve 2023 yılı hariç genel yükselme trendine uymamaktadır. Sektörün karlılığında ciddi bir istikrarsızlık gözlemlenmiş, 2009-2023 döneminin 6 yılında zarar edildiği tespit edilmiştir. Karlılığın artmasıyla Ar-Ge’ye daha fazla kaynak aktarıldığına dair anlamlı bir ilişki verilerle doğrulanmamıştır. Ar-Ge istihdamı açısından, enerji sektörü 2019’a kadar diğer sektörlerin gerisinde kalırken, 2020’den sonra %100’ün üzerinde bir artışla öne çıkmıştır. Ancak, Ar-Ge personelinin toplam çalışanlar içindeki oranı (%0,56) hala Türkiye ticari sektör ve imalat sektörü ortalamalarının (%1,36 ve %1,96) oldukça altındadır. Çalışmada, Merkez Bankası ve TÜİK verileri arasında önemli tutarsızlıklar olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun muhasebe mevzuatı ile anket beyanları arasındaki farklardan kaynaklanabileceği ve detaylı inceleme gerektirdiği düşünülmektedir. Enerji sektörünün Ar-Ge ve istihdam performansı, teknolojik kapasite oluşumu ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından kritik öneme sahiptir ve veri tutarlılıkları üzerine daha derinlemesine analizler yapılması önerilmektedir.
- 30 June 2025
- Published by S.S. Kafademi Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Kooperatifi in EnergyTR
- Vol. 2 (1) , 85
Enerji Sektöründe Ar-Ge Faaliyetlerinin Gelişimi: Karşılaştırmalı Bir Analiz
Türkiye enerji sektörü, 2009-2023 döneminde araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) harcamaları ve istihdam yapısında önemli değişimler göstermiştir. Merkez Bankası Gelir Tablosu (GT) verilerine göre enerji sektörünün Ar-Ge giderleri 2009’da 17.690,6 milyon TL’den 2023’te 259.792,7 milyon TL’ye yükselmiştir. Ancak, bu artışın genellikle imalat ve yazılım gibi diğer sektörlerin gerisinde kaldığı görülmektedir. Buna karşılık, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) anket verileri, özellikle 2019-2023 döneminde enerji sektöründeki Ar-Ge harcamalardaki artış oranının diğer sektörlerin oldukça ilerisinde olduğunu göstermekte, bu durumun veri analitiği ve yapay zeka teknolojilerinin bu sektörde kullanılmaya başlanmasıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir. Enerji sektörünün net satışlar ve faaliyet giderleri içindeki Ar-Ge payları oldukça düşük seyretmekte ve 2023 yılı hariç genel yükselme trendine uymamaktadır. Sektörün karlılığında ciddi bir istikrarsızlık gözlemlenmiş, 2009-2023 döneminin 6 yılında zarar edildiği tespit edilmiştir. Karlılığın artmasıyla Ar-Ge’ye daha fazla kaynak aktarıldığına dair anlamlı bir ilişki verilerle doğrulanmamıştır. Ar-Ge istihdamı açısından, enerji sektörü 2019’a kadar diğer sektörlerin gerisinde kalırken, 2020’den sonra %100’ün üzerinde bir artışla öne çıkmıştır. Ancak, Ar-Ge personelinin toplam çalışanlar içindeki oranı (%0,56) hala Türkiye ticari sektör ve imalat sektörü ortalamalarının (%1,36 ve %1,96) oldukça altındadır. Çalışmada, Merkez Bankası ve TÜİK verileri arasında önemli tutarsızlıklar olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun muhasebe mevzuatı ile anket beyanları arasındaki farklardan kaynaklanabileceği ve detaylı inceleme gerektirdiği düşünülmektedir. Enerji sektörünün Ar-Ge ve istihdam performansı, teknolojik kapasite oluşumu ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından kritik öneme sahiptir ve veri tutarlılıkları üzerine daha derinlemesine analizler yapılması önerilmektedir.