Mirosław Wójtowicz

The purpose of this article is to investigate the process of urbanization in Mexico between 1900 and 2020. Particular attention was paid to determining spatial changes in the level of urbanization by regions and states. The study included localities with more than 2,500 inhabitants, this value being the lower limit for obtaining urban rights. In light of the opinions of local researchers, not all such centers already had fully developed urban characteristics, which is especially true for the data from the first half of the 20th century. However, such a broad approach makes it possible to include in the study the entire population classified in the censuses as urban. Available data indicate that Mexico experienced an urbanization boom during the period under analysis. In 1900, only 10.5% of the more than 13.6 million population lived in cities, and only two of them had more than 100,000 residents while not exceeding 0.5 million. By 2020, the urban population had grown nearly 70-fold to reach 99.3 million, while Mexico’s population had only increased more than 9-fold, bringing the urbanization rate to 78.8%. Such a rapid expansion of urbanization nationwide has also led to significant transformations in its spatial distribution, manifested mainly in a decline in the dominance of Mexico City and the surrounding central region in the level of urbanization. As a result, this has led to a situation in which the country’s contemporary urban network is more polycentric in nature.

The aim of this article is to examine the development of the Mexican automotive industry after the country’s accession to NAFTA. Specifically, it aims to establish how the volume and structure of production changed, along with the proportion of production that was exported, particularly to other NAFTA members. It also examines how the development of the automotive industry has influenced the growth of foreign investment and the emergence in Mexico of new concerns wishing to enter the NAFTA market. It analyses changes in the distribution of the automotive industry, showing that increasing cooperation within NAFTA has influenced it to shift closer to the US border. It also seeks to establish the effects of the evolution of NAFTA and the establishment of USMCA on the automotive sector. The research uses official data from 1990 to 2022 documenting the sector’s activities, and economic censuses. The results show that entry into NAFTA was a major developmental boost for the automotive sector in Mexico. Its rapid growth was associated with a shift of production to the north, a change in production structure and greater export specialisation. The success of this sector was one of the impulses for the renegotiation of the signed agreements and the creation of USMCA, which was intended to slow down and limit the development of the sector in Mexico. The full impact of USMCA is difficult to assess as its introduction coincided with the COVID-19 pandemic, which had a strongly negative impact on the functioning of the sector. It is therefore recommended that further research be conducted to determine, from a longer‑ term perspective, which changes are due to the new realities of USMCA and which are the effects of the pandemic.

Functional Urban Areas (FUAs) leads to a better knowledge of urban spatial organisation, which may play a significant role in regional policy making and may be helpful in understanding the connection between urbanisation and demographic development. An explanation of population change in urban regions can be associated the second demographic transition comprising fertility decline below replacement level and postponement of births. The aim of this paper is to focus on establishing similarity patterns and anomalous values of selected demographic variables in the cores and peripheral areas of Functional Urban Areas. At the background of this study lies an assumption that population development of FUA's is shaped by different factors connected with second demographic transition and migrations. To achieve the aims the following demographic characteristics were used: population growth rate, dependency ratio, rate of natural increase, the net migration rate, and the dynamic economic ageing index, Spatial methods play an increasingly important role in contemporary socio-demographic research. In order to identify spatial systems Global Moran Statistics and the Local Indicators of Spatial Association (LISA) including Local Moran statistics as well as Getis-Ord Gi* statistics were used. The research showed global and local autocorrelation of demographic processes in Functional Urban Areas in Poland, namely population growth, natural increase, net migration and population ageing. The use of local Moran's I statistic and the Getis-Ord Gi* method has led to identification of spatial clusters and dispersions representing different demographic variables. Spatial autocorrelation methods can be useful in an analysis of demographic variables including changes in time. The main contribution of this study to the research on demographic processes in urban areas was an application of spatial groupings techniques not only to find out similarity and dissimilarity patterns of demographic indicators but also to apply this findings for the needs of spatial planning.

Nasilający się od połowy lat 90. XX w. proces suburbanizacji i metropolizacji dużych miast Polski charakteryzuje się swoistymi przemianami społeczno-demograficznymi, wśród których jedną z najbardziej widocznych jest odwrócenie strumienia migracyjnego. Dominujący do początku lat 90. XX w. kierunek napływu z otaczających terenów wiejskich do miasta centralnego uległ odwróceniu i współcześnie dominuje odpływ z niego do stref zewnętrznych obszaru metropolitalnego. Migrują nie tylko mieszkańcy Krakowa, lecz także coraz częściej zakłady przemysłowe i usługowe, co prowadzi do rozwoju i różnicowania się powiązań funkcjonalno-przestrzennych w obrębie Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego. Celem pracy jest zbadanie zmian skali i kierunków tych powiązań w obrębie KOM przy wykorzystaniu danych dotyczących dojazdów do pracy zebranych przez GUS dla 2006 i 2011 r. Badania zostały sfinansowane ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2012/05/B/HS4/04200 w ramach projektu pt. Przekształcenia wybranych struktur społeczno-demograficznych Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego.

Proces starzenia się ludności, który nasilił się w Polsce na przełomie XX i XXI w., przebiegał szczególnie intensywnie w miastach. Jego tempo i wielkość uwarunkowane były sytuacją ekonomiczną ośrodków miejskich oraz tym, jak udało im się przejść transformację gospodarczą. Współczesne miasta oraz zachodzące w nich procesy społeczno-demograficzne, coraz silniej wiążą się z sąsiadującymi z nimi obszarami wiejskimi, tworząc miejskie obszary funkcjonalne (MOF). Celem artykułu jest zbadanie tempa oraz przestrzennego zróżnicowania procesu starzenia się ludności w miejskich obszarach funkcjonalnych. W badaniach wzięto do analizy 151 MOF-ów podzielonych na sześć poziomów hierarchicznych. Zaawan-sowanie procesu starzenia się mieszkańców MOF-ów badano w podziale na rdzeń i strefę zewnętrzną. Przeprowadzone badania wskazują, że w analizowanym okresie starzenie ludności MOF-ów przebiegało szybciej, niż pozostałych, peryferyjnych obszarów kraju. Należy jednak podkreślić, że oficjalne dane wykorzystane w badaniach nie uwzględniają nierejestrowanego odpływu migracyjnego z obszarów peryferyjnych, co może wpływać na zaniżenie poziomu starości ich mieszkańców. Na początku lat 90. XX w. proces starzenia się był najbardziej zaawansowany w MOF-ach ulokowanych najwyżej w hierarchii, jednakże z upływem czasu doszło do jego konwergencji. Natomiast w obrębie poszczególnych typów MOF-ów utrzymuje się podział na bardziej zaawansowane w procesie starzenia się rdzenie i „młodsze” strefy zewnętrzne.

Jeszcze w 2000 roku Kolumbia uznawana była za kraj wysoce niestabilny politycznie, w którym od dłuższego czasu trwał konflikt zbrojny między wojskiem a różnymi grupami partyzanckimi oraz handlarzami narkotyków. Utrudniało to rozwój gospodarczy, ograniczało rozwój przemysłu i negatywnie wpływało na zachowania konsumenckie ludności. Zapoczątkowane na początku XXI wieku rozmowy pokojowe doprowadziły do stopniowego ustabilizowania sytuacji wewnętrznej w kraju, co stało się impulsem do przyspieszenia rozwoju gospodarczego oraz poprawy nastrojów konsumenckich. Przemysł samochodowy był jednym z tych sektorów gospodarki, które zyskały zdecydowany impuls rozwojowy. Znalazło to swoje odzwierciedlenie we wzroście zatrudnienia oraz produkcji nowych samochodów, które w latach 2000–2017 znacząco wzrosły. Jeszcze dynamiczniej wzrosła sprzedaż nowych aut, co wiązało się ze wzrostem importu i pogorszeniem bilansu handlowego tego sektora. Głównym celem jest określenie wpływu stabilizacji politycznej i związanej z nią poprawy sytuacji gospodarczej w Kolumbii na rozwój przemysłu samochodowego napędzany wzrostem sprzedaży nowych pojazdów. Starano się również określić wpływ poziomu rozwoju gospodarczego i infrastruktury drogowej na regionalne zróżnicowanie sprzedaży nowych samochodów.