Dariusz Ilnicki

The aim of this article is to empirically identify and measure economic suburbanisation in the Wrocław agglomeration area between 2008 and 2024. The analysis, based on REGON data, captured the physical relocation of business headquarters from the city of Wrocław to the suburban zone and examined the scale and structure of this migration. During the study period, 24.1% of the increase in the number of firms in the suburban zone resulted from migration from the city, with a total of 4096 such cases identified (11.4% of all entities in the zone). The process primarily involved micro-enterprises (94.9%) owned by private individuals, with a predominance of the service sector (90.0%), particularly professional, scientific and technical activities, trade, and construction. The study confirms that economic suburbanisation constitutes a significant component of the contemporary spatial and economic transformation of Central and Eastern European metropolitan areas, exemplified by Wrocław and its suburban zone.

Problematyka opracowania obejmuje zagadnienia związane z funkcjonowaniem systemu płatnego parkowania, będącego istotnym elementem miejskiego systemu transportowego. Jednocześnie, system ten jest jednym z narzędzi regulujących parkowanie w centralnych częściach miast, co z kolei przekłada się na efektywne prowadzenie polityki parkingowej. Analizie poddano liczbę parkujących pojazdów we wrocławskiej Strefie Płatnego Parkowania (SPP) w latach 2015-2021. Podstawą analizy liczby parkujących pojazdów były dane pozyskane z parkometrów obsługujących SPP. Dane pozyskano z Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta we Wrocławiu. Analiza obejmuje 6 pełnych lat począwszy od 2015 r. Głównym celem opracowania była identyfikacja prawidłowości zmienności liczby parkujących pojazdów we wrocławskiej Strefie Płatnego Parkowania (SPP) w ujęciu poszczególnych tygodni oraz określenie czynników mogących mieć wpływ na zaobserwowane prawidłowości. Wyniki badań prezentują powtarzalne zależności między liczbą parkujących, a obniżonym wykorzystaniem Strefy Płatnego Parkowania przypadające na okresy ustawowo wolne od pracy. Uwzględniono także wpływ sytuacji wywołanej pandemią wirusa SARS-CoV-2 na użytkowanie Strefy Płatnego Parkowania w okresie tzw. „lockdownu” (2020). W efekcie przeprowadzonej analizy stwierdzono widoczny związek między występowaniem świąt oraz dni ustawowo wolnych od pracy, a zmiennością liczby parkujących w układzie tygodni w poszczególnych latach. Zależność tą potwierdziła dodatkowo cykliczność zaobserwowanych spadków i wzrostów zaparkowań w kolejnych latach. Ponadto, potwierdzono wpływ sytuacji wywołanej pandemią SARS-CoV-2 na zmianę zapotrzebowania na miejsca postojowe w SPP, przejawiający się drastycznym spadkiem liczby parkujących w tygodniach objętych „lockdownem”. Określone współzależności stanowią podstawę do rozważań nad potencjalnymi możliwościami analitycznymi zawartymi w pozyskanych danych oraz koniecznością ich wykorzystywania w celu kształtowania efektywnej miejskiej polityki parkingowej.

Codzienna mobilność związana z wahadłowymi przemieszczeniami do miejsc pracy i nauki wpływa na tworzenie powiązań funkcjonalnych między miastem a jego otoczeniem. Rozpoznanie kierunków i natężenia tych przemieszczeń stanowi z jednej strony podstawę do efektywnego zarządzania potokami ruchu i równoważenia transportu, a z drugiej przesłankę do delimitacji zasięgu oddziaływania miasta. W niniejszym opracowaniu przedstawiono wyniki pilotażowych badań ankietowych dotyczących dojazdów do szkół, przeprowadzonych wśród 2766 uczniów wrocławskich szkół ponadpodstawowych w 2020 r. Celem badania było określenie rozkładu przestrzennego dojazdów do szkół oraz rozpoznanie zachowań i preferencji transportowych uczniów. Badanie wykazało, że Wrocław był istotnym ośrodkiem szkolnictwa ponadpodstawowego, przyciągającym uczniów zarówno z gmin bezpośrednio sąsiadujących z miastem, jak i z obszarów bardziej odległych, szczególnie położonych w sąsiedztwie linii kolejowych. Zdecydowana większość dojazdów do szkół ponadpodstawowych we Wrocławiu odbywała się przy wykorzystaniu publicznego transportu zbiorowego, często z uwzględnieniem nawet kilku przesiadek. Należy podkreślić, że mimo uciążliwości związanych z codziennym wykorzystywaniem publicznego transportu zbiorowego w dojazdach, jego jakość i funkcjonowanie były na ogół oceniane przez uczniów pozytywnie.

W wyniku rewolucji związanej z pojawieniem się i rozwojem Internetu ujawniły się nowe pola eksploracji naukowej, również w geografii. Jednym z rozszerzeń funkcjonalności Internetu są technologie blockchain (łańcuch bloków) i ściśle związane z nimi kryptowaluty. Są one często postrzegane głównie z perspektywy zmian na rynkach finansowych, jednak także jako pomysł na decentralizację funkcjonowania sieci, społeczeństwa czy gospodarki. Dotychczasowe prace empiryczne i teoretyczne pozwalają na formułowanie kierunków rozwoju badań tej problematyki i wskazanie ich istotności w kontekście procesów przestrzennych. Celem artykułu jest omówienie dotychczasowego stanu badań nad kryptowalutami na gruncie geografii. Szczególna uwaga została zwrócona na geograficzne aspekty funkcjonowania Internetu, zwłaszcza te związane z technologią blockchain oraz kryptowalutami. W opracowaniu scharakteryzowano też wybrane współczesne problemy badawcze geografii w odniesieniu do Internetu.

The paper examines the spatial structure of industrial production in the urban environment of two Central European cities, Wroclaw and Brno, and their changes during the transformation from centrally controlled to capitalist economies. The study used mapping techniques to analyse the spatial distribution of industrial activities, focusing on the representation of industrial sectors and major industrial enterprises in both cities. The research aimed to evaluate the spatial impacts of deindustrialization on the urban environment and subsequently interpret the functional and structural changes in the cities. Standard methodological procedures in regional sciences, including descriptive statistics and ArcGIS visualization, were employed. The results revealed similarities and differences in the transformation of the two cities and indicated the substantial scale of their post-industrial transformation. Major structural changes have occurred since the 1990s. The last two decades have been directed towards creating modern post-industrial environments while retaining the significant and visible industrial heritage.

Since the dawn of the millennium, we have been regularly functioning in two parallel realities at the same time: ”meatspace” and ”cyberspace.”

Spatial mobility of the population is a key factor allowing for the delimitation of functional areas and the identification of ranges of impact of given spatial units. The work detailed here has built on this idea by seeking to identify areas of strong functional linkage in the cities in Poland that have been granted the status of powiat (i.e. unit at the “county” level of administration). In this context, the paper also offers a critical analysis of other, best-known approaches to the delimitation of towns and cities in Poland. The identification of areas characterised by strong functional linkage is achieved by reference to generally-available data, i.e. statistics relating to commutes to work, as well as internal migration leading to permanent residency status. Overall, areas of srong functional linkage are here delimited by reference to: (1) areas of emigration or immigration relating to thecities granted county status, where these are the source and/or destination when it comes to internal migration leading to permanent residency; (2) areas of departure and arrival where commutes to and from the aforesaid cities granted county status are concerned, with account taken of additional relations relating to volumes of flows in a ‘city–rural area’ configuration. Our analysis was performed at NUTS-5 level, hence the exclusion of cities not enjoying county status. It is against the background of existing literature reports on means of identifying areas of functional linkage for Polish cities that the work detailed here may establish a basis for discussing alternative approaches. Here the authors offer their own method of identifying areas of strong functional linkage, from the point of view of people’s spatial mobility. This approach takes account of specifically Polish aspects of the phenomenon’s development. Indeed, analyses confirm that the approach proposed is very much linked to the functional urban areas of regional centres. However, complete objectivisation (i.e. a lack of subjectivity or even arbitrary decisions) represents a significant attribute of the approach in question, with this being desirable when it comes to research being replicated.

Głównym celem opracowania koncentruje się będzie na rozpoznaniu wartości interpretacyjnej i wnioskowej migracji wewnętrznych na pobyt stały z uwzględnieniem ich kierunku. Analizowane dane obejmują okres 2002–2017 a pochodzą z internetowej bazy danych Demografia GUS. W opracowaniu dokonano rozpoznania zjawiska migracji wychodząc od ujęcia ogółem, przez ujęcie klasyczne, ostatecznie do ukazania wielkości i kierunków przemieszczeń. Ukazując wielkość i kierunki przemieszczeń posługiwano się sumaryczną, wartością migracji w badanym okresie. Podejście to określono mianem „agregatowego”. Pozwoliło ono na identyfikację zlewni i obszarów atrakcyjności migracyjnej. Jakkolwiek obszary te są silnie zbliżone co do ich rozciągłości przestrzennej to zróżnicowane ze względu na wielkość i zasięg głównych strumieni migracji. Migracje wewnętrzne na pobyt stały jawią się jako dobry identyfikator urbanizacji stref podmiejskich i kształtowania powiązań funkcjonalnych miasto–obszar wiejski–miasto.