GIG.D. Isenova

G.D. Isenova

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


G.D. Isenova has a total of 23 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    STUDY OF THE BIOLOGICAL ACTIVITY OF SULFUR-CONTAINING WASTE RECYCLING PRODUCTS AGAINST APPLE PESTS

    by Аrman Маkhanbetov, Тulkinzhon Gaipov, Davlat Yuldashbek, Arnur Кеnzhegaliev, Zhuldyz Dyussenova, Gulmira Issenova, Gulnissam Rvaidarova

    In the context of sustainable agricultural development, there is an increasing demand for environmentally safe and effective plant protection products. Particular attention is being paid to the use of sulfur-containing industrial waste as a source of biologically active compounds. The aim of this study was to evaluate the biological activity of calcium polysulfide (lime sulfur solution – LSS, a 40% aqueous solution) obtained from sulfur-containing waste against a complex of apple pests. Field experiments were conducted in an apple orchard in the Almaty region using standard phytosanitary monitoring methods. The results showed that the application of calcium polysulfide at concentrations of 1.0…3.0% provided high biological efficacy against mites (Panonychus ulmi, Bryobia rubrioculus), as well as Cydia pomonella larvae and mealybugs. The biological efficacy ranged from 74,1% to 90,3% depending on the concentration. The highest efficacy was observed at a concentration of 3,0%, where the reduction in mite damage reached 90,3% on leaves and 88,5% on fruits. The findings confirm the high efficacy of calcium polysulfide derived from sulfur-containing waste and demonstrate its potential for use in integrated pest management systems. Its application contributes to reducing pesticide load and promoting the rational utilization of secondary resources.

  • Open Access

    АНИЛИН, п-ФЕНИЛЕНДИАМИН, ФЕНОЛ ЖӘНЕ ФОРМАЛЬДЕГИД НЕГІЗІНДЕГІ КҮКІРТҚҰРАМДЫ КОМПОЗИТТЕРДІҢ СИНТЕЗІ, ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ ФИЗИКА-ХИМИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ

    by Ә. Қ. Тоқтабаева, Д. Н. Махаева, Р. Қ. Рахметуллаева, Г. О. Рвайдарова, Г. Д. Исенова

    Қазіргі уақытта құрамында күкірт бар полимерлік және композициялық материалдарды алу мен зерттеу полимерлер химиясы мен материалтанудың өзекті бағыттарының бірі болып табылады. Мұнай және газ өнеркәсібінде элементтік күкірттің көп мөлшерде жиналуы оны тиімді кәдеге жарату жолдарын іздеуді талап етеді. Осыған байланысты күкірт негізіндегі жаңа функционалдық материалдарды синтездеу және олардың қасиеттерін зерттеу ғылыми және практикалық қызығушылық тудырады. Жұмыстың мақсаты анилин, п-фенилендиамин, фенол және формальдегид негізіндегі күкіртқұрамды композиттерді синтездеу және олардың құрылымы мен физика-химиялық қасиеттерін зерттеу болып табылады. Зерттеу барысында күкірттің анилинмен және п-фенилендиаминмен, сондай-ақ фенол және формальдегидпен сілтілік ортада әрекеттесуі нәтижесінде жаңа композиттік материалдар алынды. Анилин-п-фенилендиамин-күкірт жүйесінде алынған өнімнің шығымы 73,8 %, ал құрамындағы күкірт мөлшері 11,12 % құрады. Фенол-формальдегид-п-фенилендиамин-күкірт негізіндегі композицияда күкірттің массалық үлесі 7,14 % болды. Күкірт мөлшерінің материал қасиеттеріне әсерін анықтау мақсатында фенол–формальдегид–күкірт жүйесінде күкірттің мөлшері 3, 5 және 7 мольге дейін өзгертіліп, сәйкесінше күкірттің массалық үлесі 9,47; 10,58 және 12,23 % болатын композиттер синтезделді. Алынған өнімдердің құрылымы мен химиялық құрамын анықтау мақсатында инфрақызыл (ИҚ), ультракүлгін (УК) және ядролық магниттік резонанс (¹H және ¹³C ЯМР) спектроскопия әдістері қолданылды. ИҚ-спектроскопиялық зерттеулер барысында бастапқы компоненттерге тән функционалдық топтардың тербеліс жолақтарымен қатар, синтез нәтижесінде түзілген жаңа байланыстарға сәйкес келетін сигналдар анықталды. Атап айтқанда, C–S байланыстарының түзілуі күкірттің полимерлік құрылымға химиялық жолмен енгізілгенін көрсетті. УК-спектрлерде ароматты құрылымдарға тән жұтылу жолақтарының сақталуы композиттер құрамындағы ароматты фрагменттердің өзгеріссіз қалғанын дәлелдеді. ¹H және ¹³C ЯМР спектроскопия нәтижелері синтезделген материалдардың химиялық құрылымын қосымша растауға мүмкіндік берді.

  • Open Access

    РАСПРОСТРАНЕНИЕ ВРЕДНЫХ ОРГАНИЗМОВ КЛУБНИКИ НА ЮГО-ВОСТОКЕ КАЗАХСТАНА В СВЯЗИ С ИЗМЕНЕНИЕМ КЛИМАТА

    by Арина Маулен, Гульмира Исенова, Гульнисам Рвайдарова, Арнур Кенжегалиев, Айнур Аширбекова, Рехангуль Исламова, Лейла Жумабай

    В условиях изменяющегося климата в Алматинской области Казахстана были проведены комплексные фитосанитарные обследования плантаций клубники с целью оценки распространения заболеваний и вредителей, а также воздействия агрохимикатов. Исследования, выполненные в 2024–2025 гг., показали, что климатические аномалии, включая избыточное увлажнение весной и засушливое лето, способствовали ослаблению иммунитета растений и активизации патогенной микрофлоры. Фитоэкспертиза выявила широкий спектр грибных возбудителей: Fusarium sp., Botrytis cinerea, Alternaria sp., Rhizopus sp., а также сапрофитные виды (Penicillium, Mucor). На отдельных участках наблюдалось поражение корневой системы нематодами. Бактериологический анализ показал наличие Pectobacterium carotovorum, вызывающей мягкую гниль. Энтомологический анализ показал заражение растений паутинным клещом и трипсами, причём сорт «Мурано» оказался более восприимчивым. Дополнительно установлено применение пестицидов, не рекомендованных для клубники, что привело к проявлению фитотоксичности и выявлению следовых количеств действующих веществ в почве и растительном материале. Это указывает на необходимость пересмотра схем химической защиты с учётом эколого-токсикологических критериев. Полученные результаты подчёркивают важность адаптации систем защиты растений к новым климатическим условиям, а также необходимость регулярного фитосанитарного мониторинга и контроля за безопасностью применения агрохимикатов.

  • INFLUENCE OF POLYMER BASE COMPLEXES ON GROWTH AND DAMAGE TO VEGETABLE CROPS

    by O.A. Esimova, K.B Musabekov, B. Kydyrsikhova, G.O. Rvaydarova, Kazakh Research Institute of Plant Protection and Quarantine them. Zh. Zhiembaeva, G.D. Isenova, A. Madin, Kazakh National University named after Al-Farabi

    : Қазіргі кезде ауыл шаруашылығы мен көкөніс дақылдарының қарқындылығын арттыру ғылымның басты мәселелеріне айналды. Осы мәселені шешуде БАЗ-полимер ассоциаттарына негізделген композициялық беттік-активті заттардың қолдануы маңызды орын алады. Еліміздегі кейбір маңызды климаттық жағдайларды ескере отырып, бактерицидтік, фунгицидтік қасиеттері бар жаңа беттік-активті заттарды өндіру практикалық маңызды. Беттікактивті заттармен полимерлердің композицияларында синтетикалық полиэлектролиттермен мицелла түзгіш БАЗ-дар арасында гидрофобтылық әрекеттесулер тұрақтандырылған электростатикалық байланыстар арқылы комплекстер түзетіні көрсетілген. БАЗ-дың полимерлермен, әсіресе, полиэлектролиттермен түзген комплекстері мен ассоциаттары аса тиімді беттік-активті заттардың жаңа тобын құрайды. Мұндай кезде түзілген поликомплекстер жеке компоненттерге қарағанда ерекше қасиеттер көрсетеді, сол себепті оларды жаңа жоғарғы молекулалы БАЗ реттінде қарастыруға болады. Сонымен қатар, жаңа бактерицидтік қасиеттері бар БАЗ-дармен көкөніс дақылдарының өнімділігі мен құнарлығын арттырудың практикалық маңызы зор. Көкөніс дақылдарының өнгіштігі мен залалдануына полигексаметиленгуанидин гидрохлориді (ПГМГ) полиэтиленгликоль (ПЭГ) және ПГМГ/ПЭГ, кешендерінің әсері зерттелді. Ең тиімді жоғары өнімділік пен залалдану көрсеткішін полимер БАЗ қоспасы берді. ПГМГ-ПЭГ (1:2) комплексінде өнімділік 95%-ды, ал залалдану саны 2% -ды құрады, ал нашар көрсеткішті полиэтилeнгликоль (ПЭГ)-нің 0,1%-дық ерітiндісі 75%-ды көрсетті. ПГМГ-ПЭГ (1:1) комплексі төмен өнімділік бергенімен жақсы залалдану қасиетін көрсетті. Ең тиімді өнімділік пен залалдану көрсеткішін ПГМГ(0,01%) –ПЭГ (0,001%) комплексі берді. Алынған поликомплeкстeрдің ayыл шaрyышылық дaқылдaрының зaлaлдaнyынa тиімді әсeр eтіп олaрдың ауруына жaқсы әсeр көрсeтті. Кілтті сөздер: ауыл шаруашылығы, беттік-активті заттар (БАЗ), беттік керілу, жұғу, комплекс, бактерицидтік активтілік, өнгіштік, залалдану , дақыл, сабақ ұзындығы. гидpoфильдi жәнe гидpoфoбты бeттeр, бaктeрицидтiк aктивтiлiк.