Tomasz Marcysiak
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Tomasz Marcysiak has a total of 3 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Elwira Piszczek
Institute of Sociology, Nicolaus Copernicus University in Torun, 87-100 Torun, Poland
1 shared publication - Ryszard Kamiński
Adam Mickiewicz University in Poznan
1 shared publication - Wojciech Knieć
Dr hab. Wojciech Knieć, prof. UMK, Katedra Ekologii Społecznej, Instytut Socjologii, Wydział Filozofii i Nauk Społecznych, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, ul. Fosa Staromiejska 1a, 87-100 Toruń
1 shared publication
Latest Publications
- Open Access
- 12 October 2026
- Published by Uniwersytet Mikolaja Kopernika/Nicolaus Copernicus University in Eastern European Countryside
- Vol. 31 (31) , 97-107
From Tradition to Innovation: Rurality in the Discourse of the 19th Polish Sociological Congress
- 12 October 2026
- Published by Uniwersytet Mikolaja Kopernika/Nicolaus Copernicus University in Eastern European Countryside
- Vol. 31 (31) , 97-107
Open AccessFrom Tradition to Innovation: Rurality in the Discourse of the 19th Polish Sociological Congress
- Open Access
- 15 December 2025
- Published by Institute of Archaeology and Ethnology, Polish Academy of Sciences in Etnografia Polska
- Vol. 69
Kosznajderia – ślady pamięci i dziedzictwa kulturowego pogranicza
Artykuł poświęcony jest niematerialnemu dziedzictwu kulturowemu społeczności Kosznajdrów – katolickich osadników niemieckiego pochodzenia, zamieszkujących od XIV wieku obszar pogranicza Pomorza i Kujaw. Artukuł ukazuje Kosznajderię jako przykład zintegrowanej, rytualnej wspólnoty wiejskiej, w której praca, religia i przestrzeń tworzyły spójną całość. Szczególną uwagę poświęcono tradycyjnym formom gospodarowania (np. kawelowanie pól), mikrotoponimii oraz symbolice miejsc sakralnych w krajobrazie wiejskim. Artykuł podkreśla proces zanikania tożsamości kulturowej Kosznajdrów w wyniku wojny, migracji i zmian cywilizacyjnych, a także znaczenie badań nad pamięcią i językiem w rekonstruowaniu dziedzictwa lokalnego.
- 15 December 2025
- Published by Institute of Archaeology and Ethnology, Polish Academy of Sciences in Etnografia Polska
- Vol. 69
Open AccessKosznajderia – ślady pamięci i dziedzictwa kulturowego pogranicza
Artykuł poświęcony jest niematerialnemu dziedzictwu kulturowemu społeczności Kosznajdrów – katolickich osadników niemieckiego pochodzenia, zamieszkujących od XIV wieku obszar pogranicza Pomorza i Kujaw. Artukuł ukazuje Kosznajderię jako przykład zintegrowanej, rytualnej wspólnoty wiejskiej, w której praca, religia i przestrzeń tworzyły spójną całość. Szczególną uwagę poświęcono tradycyjnym formom gospodarowania (np. kawelowanie pól), mikrotoponimii oraz symbolice miejsc sakralnych w krajobrazie wiejskim. Artykuł podkreśla proces zanikania tożsamości kulturowej Kosznajdrów w wyniku wojny, migracji i zmian cywilizacyjnych, a także znaczenie badań nad pamięcią i językiem w rekonstruowaniu dziedzictwa lokalnego.
- Open Access
- 24 April 2025
- Published by Uniwersytet Mikolaja Kopernika/Nicolaus Copernicus University in Eastern European Countryside
- Vol. 30, 87-105
Educational Farms in Poland from the Perspective of Visual Sociology
This article explores the use of visual materials (photographs) as tools for social understanding and methods for collecting and interpreting visual data in the sociology of rural areas. The photographs presented were taken during a nearly two-year research project titled ’Educational Farm – An Innovative Form of Entrepreneurship in Rural Areas,’ aimed at diagnosing the resources of Polish rural areas that could serve as a sustainable foundation for the development of educational farms in collaboration with educational institutions (preschools, primary and secondary schools). The photographic documentation not only reveals the specifics of education on farms but also provides a basis for discussing the future of the Polish education system, particularly in the context of educational trends such as adventure pedagogy and alternative learning methods beyond traditional school settings (outdoor learning, outdoor education).
- 24 April 2025
- Published by Uniwersytet Mikolaja Kopernika/Nicolaus Copernicus University in Eastern European Countryside
- Vol. 30, 87-105
Open AccessEducational Farms in Poland from the Perspective of Visual Sociology
This article explores the use of visual materials (photographs) as tools for social understanding and methods for collecting and interpreting visual data in the sociology of rural areas. The photographs presented were taken during a nearly two-year research project titled ’Educational Farm – An Innovative Form of Entrepreneurship in Rural Areas,’ aimed at diagnosing the resources of Polish rural areas that could serve as a sustainable foundation for the development of educational farms in collaboration with educational institutions (preschools, primary and secondary schools). The photographic documentation not only reveals the specifics of education on farms but also provides a basis for discussing the future of the Polish education system, particularly in the context of educational trends such as adventure pedagogy and alternative learning methods beyond traditional school settings (outdoor learning, outdoor education).
- Open Access
- 14 June 2024
- Published by Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk in Wieś i Rolnictwo
- No. 1 (202),p. 115-139
Zagrody edukacyjne a nowe role społeczne na obszarach wiejskich
W artykule podjęto próbę wskazania, w jakim stopniu inicjatywy zrzeszone w Sieci Zagród Edukacyjnych wpisują się w ideę rolnictwa społecznego. Celem badań było m.in. wskazanie mocnych i słabych stron gospodarstw edukacyjnych i ich zasobów w perspektywie rozwoju idei edukacji poza murami szkoły. Jak wynika z badań, zagrody edukacyjne są nie tylko miejscem pracy rolników odnajdujących się w nowych rolach społecznych, lecz także generują nowe miejsca pracy dla nauczycieli, lokalnych artystów czy animatorów zajęć z dziećmi i młodzieżą szkolną. Zagrody edukacyjne są również doskonałym przykładem pokazania postępu, jaki dokonał się we współczesnym rolnictwie w zakresie ochrony środowiska, co może stanowić znaczący wkład w przełamanie stereotypowego myślenia o produkcji rolnej – szczególnie w gospodarstwach wielkoobszarowych.
- 14 June 2024
- Published by Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk in Wieś i Rolnictwo
- No. 1 (202),p. 115-139
Open AccessZagrody edukacyjne a nowe role społeczne na obszarach wiejskich
W artykule podjęto próbę wskazania, w jakim stopniu inicjatywy zrzeszone w Sieci Zagród Edukacyjnych wpisują się w ideę rolnictwa społecznego. Celem badań było m.in. wskazanie mocnych i słabych stron gospodarstw edukacyjnych i ich zasobów w perspektywie rozwoju idei edukacji poza murami szkoły. Jak wynika z badań, zagrody edukacyjne są nie tylko miejscem pracy rolników odnajdujących się w nowych rolach społecznych, lecz także generują nowe miejsca pracy dla nauczycieli, lokalnych artystów czy animatorów zajęć z dziećmi i młodzieżą szkolną. Zagrody edukacyjne są również doskonałym przykładem pokazania postępu, jaki dokonał się we współczesnym rolnictwie w zakresie ochrony środowiska, co może stanowić znaczący wkład w przełamanie stereotypowego myślenia o produkcji rolnej – szczególnie w gospodarstwach wielkoobszarowych.
- Open Access
- 1 June 2023
- Published by Walter de Gruyter GmbH in European Countryside
- Vol. 15 (2) , 313-327
Polish Rural Non-Governmental Organizations During the Covid-19 Pandemic
This article describes the extent and nature of the impact of the COVID-19 pandemic on the activities of communitybased organisations in rural Poland. The analytical foundation of the study is the research carried out in 2021 on a sample of three hundred and thirty-three rural NGOs. The negative and positive impact of the pandemic on the activities of these organisations were noted. Negative phenomena include a significant slowing down of existing tasks, abandonment of the completion of projects, an exodus of volunteers and active members. The bottom-up organised activity of the rural third sector during the pandemic also brought about noticeable positive phenomena: a widening of the activity field of organisations by new dimensions, an expansion of the cooperation network of rural organisations, and a significant increase in the appreciation of civic activity as a result of the speed and flexibility of self-help activities.
- 1 June 2023
- Published by Walter de Gruyter GmbH in European Countryside
- Vol. 15 (2) , 313-327
Open AccessPolish Rural Non-Governmental Organizations During the Covid-19 Pandemic
This article describes the extent and nature of the impact of the COVID-19 pandemic on the activities of communitybased organisations in rural Poland. The analytical foundation of the study is the research carried out in 2021 on a sample of three hundred and thirty-three rural NGOs. The negative and positive impact of the pandemic on the activities of these organisations were noted. Negative phenomena include a significant slowing down of existing tasks, abandonment of the completion of projects, an exodus of volunteers and active members. The bottom-up organised activity of the rural third sector during the pandemic also brought about noticeable positive phenomena: a widening of the activity field of organisations by new dimensions, an expansion of the cooperation network of rural organisations, and a significant increase in the appreciation of civic activity as a result of the speed and flexibility of self-help activities.
- Open Access
- 1 January 2023
- Published by University of Szczecin in Przegląd Zachodniopomorski
- Vol. 38, 448-473
Place identity and territorial marketing: The case of the former Pomeranian region of Kosznajderia – opportunities and limitations
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego
- 1 January 2023
- Published by University of Szczecin in Przegląd Zachodniopomorski
- Vol. 38, 448-473
Open AccessPlace identity and territorial marketing: The case of the former Pomeranian region of Kosznajderia – opportunities and limitations
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego
- Open Access
- 31 May 2022
- Published by Uniwersytet Lodzki (University of Lodz) in Przegląd Socjologii Jakościowej
- Vol. 18 (2) , 90-114
Kosznajderia: niemiecka enklawa historyczna na Pomorzu w świetle analizy polskiej prasy okresu zaborów i II Rzeczypospolitej
W artykule podjąłem próbę rekonstrukcji definicji nazwy Kosznajderia (nieistniejącej już niemieckiej enklawy na ziemiach polskich) za pomocą metody analizy pola semantycznego. Jednostką analizy była dawna polska prasa lokalna i regionalna roku oraz piśmiennictwo od 1873 do 1939 roku. Analiza materiałów źródłowych ujawniła brak istotnych różnic w przekazie prasowym na temat omawianej krainy i zamieszkującej ją wspólnoty Kosznajdrów pozwalających na wyraźne postawienie linii demarkacyjnej pomiędzy okresem zaborów, kiedy to Kosznajderia była jeszcze w pozycji uprzywilejowanej, jako część narodu niemieckiego, a okresem II Rzeczypospolitej, kiedy to wszelkie mniejszości traktowane były w wyraźniej opozycji do podmiotowości państwa polskiego, szczególnie mniejszość niemiecka. Dlatego też zaproponowana definicja Kosznajderii zawiera w sobie cechy wyodrębnione z analizy pola semantycznego obejmujące swym zasięgiem zabory i dwudziestolecie międzywojenne jako jedną spójną definicję, której jednak nie traktuję jako ostateczną, a jedynie jako punkt odniesienia do dalszych eksploracji i ustaleń naukowych socjologów, etnografów, historyków czy prasoznawców. W analizie sięgam również po teksty niemieckich autorów piszących na łamach periodyków naukowych, a nie niemieckiej prasy, która nie była przedmiotem mojej analizy.
- 31 May 2022
- Published by Uniwersytet Lodzki (University of Lodz) in Przegląd Socjologii Jakościowej
- Vol. 18 (2) , 90-114
Open AccessKosznajderia: niemiecka enklawa historyczna na Pomorzu w świetle analizy polskiej prasy okresu zaborów i II Rzeczypospolitej
W artykule podjąłem próbę rekonstrukcji definicji nazwy Kosznajderia (nieistniejącej już niemieckiej enklawy na ziemiach polskich) za pomocą metody analizy pola semantycznego. Jednostką analizy była dawna polska prasa lokalna i regionalna roku oraz piśmiennictwo od 1873 do 1939 roku. Analiza materiałów źródłowych ujawniła brak istotnych różnic w przekazie prasowym na temat omawianej krainy i zamieszkującej ją wspólnoty Kosznajdrów pozwalających na wyraźne postawienie linii demarkacyjnej pomiędzy okresem zaborów, kiedy to Kosznajderia była jeszcze w pozycji uprzywilejowanej, jako część narodu niemieckiego, a okresem II Rzeczypospolitej, kiedy to wszelkie mniejszości traktowane były w wyraźniej opozycji do podmiotowości państwa polskiego, szczególnie mniejszość niemiecka. Dlatego też zaproponowana definicja Kosznajderii zawiera w sobie cechy wyodrębnione z analizy pola semantycznego obejmujące swym zasięgiem zabory i dwudziestolecie międzywojenne jako jedną spójną definicję, której jednak nie traktuję jako ostateczną, a jedynie jako punkt odniesienia do dalszych eksploracji i ustaleń naukowych socjologów, etnografów, historyków czy prasoznawców. W analizie sięgam również po teksty niemieckich autorów piszących na łamach periodyków naukowych, a nie niemieckiej prasy, która nie była przedmiotem mojej analizy.
- Open Access
- 1 December 2021
- Published by Uniwersytet Mikolaja Kopernika/Nicolaus Copernicus University in Eastern European Countryside
- Vol. 27 (1) , 113-145
Green Care in Poland. Essence, limitations and development opportunities with the kujawsko-pomorskie province as an example
An ageing society has triggered the development of new intervention mechanisms and the engagement of both state and non-governmental institutions. It can be said that, for each group of persons, place-of-residence and social-structure-specific social security models must be designed. In Poland, such innovative actions include the initiative of launching care farms, known as green care. This article presents the results of the current study and observations of the operation of such farms in the kujawsko-pomorskie province. The study mostly involved the use of qualitative methods: interviews with carers, a covert participant observation and the analysis of the opinions of the psychologist coordinating the care farm therapy. The study shows that the idea of green care is quite easily implemented in the rural areas of Poland, with plenty of potential clients and farms which, with sometimes inconsiderable investment inputs, can be adapted to welcome that specific group of guests. However, one must note many barriers, especially a lack of permanent sources of green care financing, in many places a profound distrust of the local community for changes and innovations, and uncertainty regarding the continued care prospect, which can result in an even greater social withdrawal of the clients and an abandoning of the efforts by the carers and farm owners for a further operation to be continued.
- 1 December 2021
- Published by Uniwersytet Mikolaja Kopernika/Nicolaus Copernicus University in Eastern European Countryside
- Vol. 27 (1) , 113-145
Open AccessGreen Care in Poland. Essence, limitations and development opportunities with the kujawsko-pomorskie province as an example
An ageing society has triggered the development of new intervention mechanisms and the engagement of both state and non-governmental institutions. It can be said that, for each group of persons, place-of-residence and social-structure-specific social security models must be designed. In Poland, such innovative actions include the initiative of launching care farms, known as green care. This article presents the results of the current study and observations of the operation of such farms in the kujawsko-pomorskie province. The study mostly involved the use of qualitative methods: interviews with carers, a covert participant observation and the analysis of the opinions of the psychologist coordinating the care farm therapy. The study shows that the idea of green care is quite easily implemented in the rural areas of Poland, with plenty of potential clients and farms which, with sometimes inconsiderable investment inputs, can be adapted to welcome that specific group of guests. However, one must note many barriers, especially a lack of permanent sources of green care financing, in many places a profound distrust of the local community for changes and innovations, and uncertainty regarding the continued care prospect, which can result in an even greater social withdrawal of the clients and an abandoning of the efforts by the carers and farm owners for a further operation to be continued.
- Open Access
- 30 November 2021
- Published by Uniwersytet Lodzki (University of Lodz) in Przegląd Socjologii Jakościowej
- Vol. 17 (4) , 44-66
Fotografia socjologiczna – w kierunku reportażu dialogicznego
Niemal 10-letnia współpraca z fotografem, który towarzyszy mi w badaniach terenowych, skłania do podzielenia się refleksją i uwagami metodologicznymi wynikającymi z doświadczenia budowania relacji pomiędzy badaczem, informatorem (informatorami) a fotografem. Doświadczenie to nazwałbym, za Piotrem Sztompką, procesem kształtowania się socjologicznej wyobraźni wizualnej. W ogólnym rozumieniu reportaż dialogiczny polega na doświadczaniu świata innych oraz na nauce odkrywania drugiego człowieka takim, jakim on sam widzi siebie w otaczającej go rzeczywistości. W artykule omawiam kwestie dialogu w badaniach wizualnych, zasady dobrej praktyki fotografii socjologicznej oraz ideę reportażu dialogicznego, ilustrując fotografiami z własnych badań terenowych prowadzonych w ramach takich projektów jak: „Tożsamość społeczności postmigracyjnej na przykładzie Kosznajderii”, „Życie codzienne mieszkańców gminy Cekcyn w Borach Tucholskich”, „Wpływ badań archeologicznych na integrację społeczności lokalnych w ramach projektu 1000 lat Górnych Łużyc” oraz „Szkice biograficzne druhów Ochotniczych Straży Pożarnych w gminie Golub-Dobrzyń”. Autorem wszystkich fotografii jest bydgoski artysta fotografik Dariusz Bareya.
- 30 November 2021
- Published by Uniwersytet Lodzki (University of Lodz) in Przegląd Socjologii Jakościowej
- Vol. 17 (4) , 44-66
Open AccessFotografia socjologiczna – w kierunku reportażu dialogicznego
Niemal 10-letnia współpraca z fotografem, który towarzyszy mi w badaniach terenowych, skłania do podzielenia się refleksją i uwagami metodologicznymi wynikającymi z doświadczenia budowania relacji pomiędzy badaczem, informatorem (informatorami) a fotografem. Doświadczenie to nazwałbym, za Piotrem Sztompką, procesem kształtowania się socjologicznej wyobraźni wizualnej. W ogólnym rozumieniu reportaż dialogiczny polega na doświadczaniu świata innych oraz na nauce odkrywania drugiego człowieka takim, jakim on sam widzi siebie w otaczającej go rzeczywistości. W artykule omawiam kwestie dialogu w badaniach wizualnych, zasady dobrej praktyki fotografii socjologicznej oraz ideę reportażu dialogicznego, ilustrując fotografiami z własnych badań terenowych prowadzonych w ramach takich projektów jak: „Tożsamość społeczności postmigracyjnej na przykładzie Kosznajderii”, „Życie codzienne mieszkańców gminy Cekcyn w Borach Tucholskich”, „Wpływ badań archeologicznych na integrację społeczności lokalnych w ramach projektu 1000 lat Górnych Łużyc” oraz „Szkice biograficzne druhów Ochotniczych Straży Pożarnych w gminie Golub-Dobrzyń”. Autorem wszystkich fotografii jest bydgoski artysta fotografik Dariusz Bareya.
- Open Access
- 2 November 2021
- Published by Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk in Wieś i Rolnictwo
- No. 2 (191),p. 107-129
Ochotnicza Straż Pożarna w Polsce – czynniki determinujące wymianę pokoleń
Tradycja Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) w Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach na świecie, sięga XIX w., a ogromna część jednostek w ostatnich latach obchodziła uroczyście jubileusze stu lat swojej działalności. W międzyczasie OSP wystawiana była na wiele ciężkich prób, które nie tylko jej nie osłabiły, ale wręcz wzmocniły. Co prawda okres transformacji ustrojowej ujawnił wiele negatywnych zjawisk w OSP, takich jak zależności klientelistyczne czy zjawisko „nostalgicznej wegetacji”, które już z samej nazwy wskazuje na swego rodzaju zabetonowanie struktury tej formacji. Niemniej OSP wciąż jest najliczniej reprezentowaną organizacją pozarządową w Polsce i w najbliższym czasie zapewne się to nie zmieni. Jednakże wiele zmian, w tym dążenie do profesjonalizacji strażaka ochotnika, może powodować zniechęcenie służbą ochotniczą i zjawisko luki pokoleniowej, którą trudno będzie zastąpić. Proces odejścia od wartości nieodpłatnej pracy na rzecz lokalnych wspólnot może się okazać procesem nieodwracalnym. Stąd też niezwykle istotne jest poznanie opinii strażaków ochotników, gdyż zauważają już oni, że sukcesywnie zostają dzieleni na lepszych i gorszych, profesjonalistów i amatorów, systemowo i administracyjnie wykluczanych z bezpośrednich działań, do których ponad sto lat temu zostali powołani i którym nieustannie przyświeca ten sam cel: „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek”. W artykule prezentowane są wyniki badań wśród druhów OSP i MDP, których celem było uzyskanie odpowiedzi na pytania o przyszłość OSP w Polsce oraz poznanie opinii o tym, co współcześnie kieruje młodymi ludźmi, którzy wstępują lub opuszczają OSP, co należałby zrobić, by zwiększyć rekrutację oraz zminimalizować skutki niskiego poziomu wymiany pokoleniowej druhów. Celem badań było także uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy OSP nadal traktowane jest jako stowarzyszenie „nostalgiczne”.
- 2 November 2021
- Published by Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk in Wieś i Rolnictwo
- No. 2 (191),p. 107-129
Open AccessOchotnicza Straż Pożarna w Polsce – czynniki determinujące wymianę pokoleń
Tradycja Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) w Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach na świecie, sięga XIX w., a ogromna część jednostek w ostatnich latach obchodziła uroczyście jubileusze stu lat swojej działalności. W międzyczasie OSP wystawiana była na wiele ciężkich prób, które nie tylko jej nie osłabiły, ale wręcz wzmocniły. Co prawda okres transformacji ustrojowej ujawnił wiele negatywnych zjawisk w OSP, takich jak zależności klientelistyczne czy zjawisko „nostalgicznej wegetacji”, które już z samej nazwy wskazuje na swego rodzaju zabetonowanie struktury tej formacji. Niemniej OSP wciąż jest najliczniej reprezentowaną organizacją pozarządową w Polsce i w najbliższym czasie zapewne się to nie zmieni. Jednakże wiele zmian, w tym dążenie do profesjonalizacji strażaka ochotnika, może powodować zniechęcenie służbą ochotniczą i zjawisko luki pokoleniowej, którą trudno będzie zastąpić. Proces odejścia od wartości nieodpłatnej pracy na rzecz lokalnych wspólnot może się okazać procesem nieodwracalnym. Stąd też niezwykle istotne jest poznanie opinii strażaków ochotników, gdyż zauważają już oni, że sukcesywnie zostają dzieleni na lepszych i gorszych, profesjonalistów i amatorów, systemowo i administracyjnie wykluczanych z bezpośrednich działań, do których ponad sto lat temu zostali powołani i którym nieustannie przyświeca ten sam cel: „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek”. W artykule prezentowane są wyniki badań wśród druhów OSP i MDP, których celem było uzyskanie odpowiedzi na pytania o przyszłość OSP w Polsce oraz poznanie opinii o tym, co współcześnie kieruje młodymi ludźmi, którzy wstępują lub opuszczają OSP, co należałby zrobić, by zwiększyć rekrutację oraz zminimalizować skutki niskiego poziomu wymiany pokoleniowej druhów. Celem badań było także uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy OSP nadal traktowane jest jako stowarzyszenie „nostalgiczne”.