Bayram Demi̇r

Artificial intelligence (AI) is rapidly transforming healthcare delivery by improving diagnostics, clinical decision-making, and system efficiency. However, its integration introduces critical ethical challenges, including safety, transparency, accountability, and equity. Although global regulatory initiatives such as the WHO ethical framework and the EU AI Act provide high-level guidance, there is limited empirical evidence on how these principles are operationalized within quality and accreditation standards (QAS). This study aims to evaluate the ethical oversight capacity of two accreditation frameworks in auditing the safe use of AI in healthcare and to identify areas requiring further development. A directed qualitative content analysis was conducted using the WHO’s six ethical principles for AI in health as the analytical framework. Two major accreditation systems—TÜSKA SAS and JCI-AS (8th Edition, 2024) —were purposively selected. A coding scheme consisting of 25 subthemes was developed and applied to standards and measurable elements (MEs). Each ME was classified as auditable, partially auditable, or not auditable in relation to AI-specific ethical oversight. Coding was performed independently by two researchers, and inter-coder reliability was assessed using Cohen’s kappa coefficient, demonstrating strong agreement (κ = 0.88). Discrepancies were resolved through consensus and expert consultation. A total of 73 MEs from TÜSKA SAS and 121 MEs from JCI-AS were mapped to at least one ethical subtheme. JCI-AS showed higher auditability (11/25 subthemes) compared to TÜSKA SAS (7/25). Both frameworks demonstrated strengths in human oversight, informed consent, privacy, and accountability. However, significant gaps were identified in AI-specific domains, including algorithmic transparency, bias mitigation, equity governance, environmental sustainability, and crisis preparedness. Some subthemes, such as public health optimization and crisis mitigation, were entirely absent. Ultimately the selected accreditation frameworks provide a solid foundation for AI governance but require further development through explicit, AI-specific audit criteria. Strengthening these systems with measurable standards for transparency, fairness, and accountability is essential. Leveraging their continuous improvement structure offers a strategic opportunity to transform accreditation into a proactive governance instrument, ensuring the safe, equitable, and trustworthy integration of AI into healthcare systems.

Purpose: Quality management systems in healthcare are evolving within a multi-layered structure that includes general management standards, sector-specific adaptations, and accreditation frameworks. This study examines International Organization for Standardization standards (ISO 9001, ISO 15224, and ISO 7101), the European Foundation for Quality Management (EFQM) model, Joint Commission International (JCI), and Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü (TÜSKA) in terms of scope, conceptual orientation, clinical risk management, performance measurement, and external evaluation mechanisms.Material and Methods: The research used the qualitative document analysis method. Relevant standard texts and official documents were evaluated through thematic content analysis. Results:The results show that ISO 9001 provides a process architecture for quality management independent of the sector; ISO 7101 is a quality management system for healthcare organizations; ISO 15224 integrates clinical risk management into the core of the system; and accreditation systems in healthcare contain more detailed and operational clinical requirements. The EFQM model, on the other hand, offers a governance framework that provides a perspective on organizational maturity and sustainable performance rather than being a compliance-based certification standard. Conclusion:The study demonstrates that these systems are complementary, not contradictory, and that they create a layered quality architecture in healthcare organizations.

Objective: The aim of the study is to use two different plant extracts such as St. John's Wort (Hypericum perforatum) and Centella asiatica (L.) in the cream formulation and to determine the anti-aging effect of the new formulation. Material-Method: The plants used in the study were obtained commercially and plant extracts were obtained using the classical extraction techniques in the literature. The active ingredients in the obtained extracts were determined by HPLC method. Physical, protective efficacy, microbial analysis and anti-aging tests were carried out for cream formulations obtained with extracts. Results: Plant extraction studies were carried out in the study. Centella asiatica (L.) was extracted with 20.8% yield at 20 mL of methanol and 60 ℃. As a result of HPLC analysis, it was determined that there were 1740 mg/kg asiatic acid and 4380 mg/kg madecasic acid in the extract. In the extraction studies performed on Hypericum perforatum, the expected active ingredient, hypericin, was not found. For this reason, commercial extract containing 2.5% hyperforin was obtained and the studies were continued on these extracts and final cream formulations were obtained. Conclusion: pH, viscosity, density, protective effectiveness tests and microbial analysis tests of the final formulations were performed. In addition, in vitro anti-aging studies have been carried out in accredited laboratories. With in-vitro anti-aging tests, it was determined that the level of collagen 1A increased more in the formulation where both extracts were used together.

Türkiye’de yaşayan bir etno-dini yapı olarak Ezidi topluluğunun doğaüstücülük çerçevesindeki sağlık hizmeti arayışları bu makalenin konusunu oluşturmaktadır. Sağlık sadece biyolojik bir denge hali değildir. Aynı zamanda kültürel ve de dini bir olgu olarak değerlendirilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü tanımıyla da örtüşen bu yaklaşım bireylerin sağlık hizmeti arama davranışlarında birçok faktörün etkili olduğuna işaret etmektedir. Sağlık kavramının tanımlanmasında kişilerin mesleği, ekonomik durumu ve eğitimi etkili olduğu gibi dini inançları ve toplumsal kültürü de rol oynamaktadır. Sağlık hizmeti arayışında doğaüstücülük ve doğalcılık aynı anda varlık gösteren iki ayrı paradigma olarak göze çarpmaktadır. Çalışmada dışarıya kapalı bir topluluk olan Ezidilerin halk tıbbı içinde değerlendirilebilecek sağlık inançları konusunda ne tür pratikler ve uygulamalar bulunduğu incelenmiştir. Bu amaçla Ezidi topluluğunun farklı kastlarına mensup kişiler ve din adamlarıyla derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Ezidilerde kasta mensup olan din adamları, kutsal objeler ve kutsal mekânlar sağlık arayışında öneme haiz olup sürecin işleyiş pratiklerinin ritüel özellikleri taşıdığı görülmektedir. Ezidilerin sağlık arayışı pratikleriyle ilgili bu çalışmada elde edilen bulgular ileride yapılacak çalışmalarda yol gösterici olabilecektir.

İçinde bulunduğumuz çağın belirleyici özelliklerinden birisi de küresel ölçekte salgınların yaygınlık kazanmasıdır. 21. yüzyılda SARS, MERS, H1N1 gibi salgın hastalıkların etkisi pek çok alanda hissedilmiştir. Son olarak küreselleşmenin de etkisiyle 2019 yılında dünyanın gündemine giren ve hâlihazırda gündemi meşgul etmeye devam eden Covid-19 pandemisi, kamuoyunda İspanyol Gribi olarak adlandırılan salgın hastalıktan sonra en çok ölüme neden olan küresel bir salgındır. Covid-19 pandemisi sağlık sistemleri başta olmak üzere sosyal, yönetsel, siyasi ve ekonomik alanda önemli sonuçlara yol açmıştır. Bu doğrultuda pandeminin bireysel, toplumsal ve kurumsal düzeyde hemen hemen her alanda etkilerini ortaya koymaya yönelik oldukça geniş bir literatür ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada Covid-19 pandemisinin bireysel ve sosyal etkileri kişilerarası ilişkiler, aile hayatı, stres ve kaygı düzeyi ve teknoloji kullanımı boyutlarında ele alınmıştır. Söz konusu etkileri ortaya koymaya çalışırken geçmiş pandemilerden elde edilen tecrübelerin yanı sıra, Covid-19 pandemisi ile ilgili güncel literatürden de faydalanılmıştır.

Bu çalışmanın amacı hastanelerde kullanılan kişisel koruyucu ekipmanların COVID-19 salgın dönemindeki değişim oranlarını değerlendirmektir. Araştırma retrospektif tipte bir araştırmadır. Araştırma, Türkiye’de bir kamu hastanesinde yapılmıştır. Araştırma kapsamında 2019 ve 2020 yılına ait 6 aylık (Nisan-Eylül) veriler kullanılmıştır. Araştırma verileri hastane bilgi yönetim sistemi ve malzeme kaynak yönetim sisteminden alınmıştır. Analiz sonuçlarına göre kişisel koruyucu ekipmanlar arasında toplam kullanım miktarına göre en fazla artışın %1.975 ile "maske" kullanımında olduğu görülmüştür. El antiseptiği kullanım miktarında %217,61, poşet eldiven kullanımında %151,56, bone kullanımında %123,41 ve non-steril eldiven kullanımında %3,15’lik artışların olduğu görülmüştür. Toplam kullanım miktarına göre azalışın görüldüğü tek koruyucu ekipman olan steril eldivendeki azalış oranı ise %10,66’dır. Ayrıca, hastaneye başvuran hasta sayısında %50’ye yakın azalma olmasına rağmen personel başı, hasta başı ve günlük kullanım miktarlarına göre yapılan değerlendirmelerde tüm malzeme kullanım miktarında önemli artışların olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları, sağlık yönetimi literatürüne katkı sağlarken, salgın döneminde hasta ve personel başına düşen kişisel koruyucu ekipmanların kullanım miktarlarının ve değişim oranlarının bilinmesine ve de hastaneler için malzeme tedarik süreçlerinin doğru miktarda ve zamanında yapılmasına katkı sağlayacaktır.