Ayşe İspirli Turan

Objective: This study aims to explore individuals’ motivations and experiences regarding traditional, complementary and integrative medicine (TCIM), their perceptions of these practices in relation to modern medicine, and their views on their integration into the modern healthcare system. Method: This study was conducted using the phenomenological design, one of the qualitative research methods. Within the scope of the research, 20 participants who had experienced at least one TCIM practice were included using purposive and snowball sampling methods. Data were collected through in-depth interviews using a semi-structured interview form, and the obtained data were analyzed using thematic analysis. Findings: The analysis identified 5 main themes and 23 subthemes. The findings indicate that health-based motivations play a primary role in participants’ orientation toward TCIM applications. These motivations include disease prevention, disease treatment, and strengthening immunity. However, the failure to achieve the expected benefits from modern medical treatments, reservations about medication use, religious and cultural beliefs, and the influence of family and social environments also rank among the determining factors. Additionally, participants’ belief that the practices will be beneficial and their expectations of psychological relief emerge as key factors supporting the use of TCIM. Conclusion: The findings suggest that participants’ engagement with TCIM was shaped not only by health-related needs but also by psychological, social, and cultural factors. Participants viewed TCIM and modern medicine as complementary rather than competing approaches and expressed support for their integration within the healthcare system. They emphasized the importance of scientific evidence, professional supervision, and accessibility in such integration.

Acil servislerin yoğun iş yükü ve stresli çalışma ortamı, hastalar ile sağlık personeli arasındaki iletişimi zorlaştırmakta ve hizmet aksaklıklarına yol açabilmektedir. Bu çalışma, Samsun il merkezindeki kamu hastanelerinin acil servislerinde görev yapan sağlık profesyonellerinin bakış açısından iletişim sorunlarını ve bu sorunların temel nedenlerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca personel görüşlerine dayanarak çözüm odaklı öneriler sunmayı hedeflemektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik desen tercih edilmiş; farklı mesleki geçmişlere sahip 21 sağlık çalışanı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilerek veriler bu yolla toplanmıştır. Bulgular, iletişim hasta kaynaklı, personel kaynaklı ve hastane kaynaklı olmak üzere üç temel kaynaktan ortaya çıktığını göstermektedir. Hasta kaynaklı sorunlar; sabırsız, talepkâr ve stresli davranışları kapsamakta ve bu durumlar iletişimi olumsuz etkilemektedir. Personel kaynaklı sorunlar ise uzun nöbetler ve yüksek iş yükü nedeniyle psikolojik tükenmişlik, empati kaybı ve anlayışlı bir iletişim kurmakta zorlanma gibi etkenlerden oluşmaktadır. Hastane kaynaklı sorunlar arasında ise yetersiz fiziksel koşullar, yüksek hasta yoğunluğu ve örgütsel eksiklikler yer almaktadır. Bu sorunların giderilmesi için çalışmada, iletişim becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim programları, hasta ve hasta yakınlarını bilgilendirici kamu spotları aracılığıyla toplumsal farkındalık kampanyaları ile birinci basamak koruyucu sağlık hizmetlerinin kullanımını teşvik eden önemli yasal düzenlemeler önerilmektedir. Bu stratejiler, acil servislerde iletişim kalitesini artırmayı ve yoğun baskı altındaki sağlık hizmeti sunumunun daha verimli gerçekleşmesini sağlamayı, nihayetinde hem personel hem de hastalar açısından olumlu etkiler yaratmayı amaçlamaktadır.

Amaç: Bu araştırma, bireylerin tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS) tercihlerini etkileyen faktörleri anlamayı amaçlamaktadır. Türkiye’de kamu sağlık hizmetlerinde yaşanan yoğunluk, randevu sistemindeki aksaklıklar ve hizmet kalitesiyle ilgili algılar, bireyleri özel sağlık hizmetlerine yönlendirmektedir. Bu bağlamda TSS, yalnızca ekonomik bir seçenek değil, bireylerin sağlık sistemine olan güveni ve hizmet beklentileriyle de yakından ilişkili sosyolojik bir tercihtir.Yöntem: Nitel araştırma deseniyle yürütülen çalışmada, son beş yıl içinde TSS yaptırmış 20 birey ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve meslek çeşitliliği açısından maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, kodlar üzerinden temalar oluşturulmuştur.Bulgular: Katılımcıların çoğu TSS hakkında ilk bilgiyi aile bireylerinden ve sosyal çevrelerinden edinmiştir. Sigorta tercihinde prim tutarı, teminat kapsamı, anlaşmalı hastane sayısı ve muayene hakları belirleyici olmuştur. Kamu hastanelerindeki yoğunluk, hijyen eksikliği, ulaşım sorunları ve sağlık personelinin ilgisizliği nedeniyle özel hizmetlere yönelim artmaktadır. TSS, bu bağlamda ekonomik ve işlevsel bir çözüm olarak değerlendirilmektedir.Sonuçlar: Çalışma, tamamlayıcı sağlık sigortasının bireyler için yalnızca finansal bir çözüm değil, aynı zamanda sağlık sistemine duyulan güven, hizmete erişim ve kalite beklentileriyle ilişkili sosyolojik bir tercih olduğunu ortaya koymuştur. Katılımcılar, poliçe kapsamlarının genişletilmesi, muayene haklarının artırılması ve yıllar içinde artan fiyatların denetlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. TSS, kamu sağlık hizmetlerindeki yapısal sorunlara karşı bireysel bir çözüm arayışı olarak öne çıkmaktadır.

The halal sector has become an important component of the Islamic economy, and ensuring its sustainable development is increasingly important. Halal medical tourism refers to healthcare services tailored to Islamic principles, catering to Muslim patients during travel, treatment, and recovery. Muslim-friendly hospitals integrate healthcare, hospitality, and spiritual support, aligning with Islamic values. This study aims to develop a conceptual framework for halal medical tourism and evaluate its relevance in Türkiye, examining hospital structures, benefits, challenges, stakeholder roles, and potential government initiatives. Using a qualitative, phenomenological approach, data were gathered through in-depth interviews with 22 participants selected via maximum variation and snowball sampling. Thematic coding analysis revealed six main themes and 28 sub-themes. Key findings highlight the necessity for an accreditation system and legal integration of halal principles. Türkiye’s status as a Muslim-majority country and its strategic location are identified as strengths, while declining visibility of Islamic lifestyles in society poses challenges to its positioning as a halal medical tourism hub. This pioneering study offers a comprehensive analysis of halal medical tourism in Türkiye, reflecting perspectives from diverse stakeholders. The findings provide critical insights for policymakers, healthcare providers, and researchers, emphasizing the importance of structured frameworks, accreditation, and cohesive policies to enhance Türkiye’s potential as a global leader in halal medical tourism.

Dünya genelinde çeşitli hastalıkların erken teşhis edilememesi veya etkin tedavi yöntemlerinin uygulanamaması, bireylerin sağlıklı olma hâllerini kaybetmelerine ve kalıcı ya da geçici hasar görmelerine yol açabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, hastalıkların önlenmesi noktasında çözüm süreçlerine katkı sağlayan ve bireylerin hastalık ortaya çıkmadan önce korunmasını hedefleyen Türkiye'deki sağlık girişimciliği uygulamalarını incelemektir. Araştırmada betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında 125 girişimden erişim sağlanabilen/erişime açık 80 girişim değerlendirmeye alınmıştır. Bulgular, Türkiye’de sağlık girişimciliğinin özellikle dijitalleşme alanında geliştiğini göstermektedir. Sağlıklı yaşam (BeWell, Vivoo, Yeşil Science vb.), medikal görüntüleme (SCOPER, Hevi AI, EyeCheckup vb.), ruh sağlığı (Visutate, Terappin vb.) ve giyilebilir teknolojiler (ALEA Nöroteknoloji, Triwi, GlaucoT vb.) gibi alanlarda çeşitli sağlık girişimi örneklerine ulaşılmıştır. Bununla birlikte çalışmanın bulguları, dijital sağlık girişimciliğinin özellikle hastane ve eczane çözümleri (n=13, %16,25) ile biyoteknoloji ve AR-GE (n=12, %15) alanlarında yoğunlaştığını, buna karşın ruh sağlığı (n=4, %5) ve çocuk sağlığı (n=2, %2,5) alanlarında görece sınırlı kaldığını göstermektedir. Türkiye’de dijital sağlık girişimlerinin sürdürülebilir biçimde gelişebilmesi için kamu, özel sektör ve akademi iş birliğinin güçlendirilmesi önerilmektedir.

Yengeç sepeti sendromu, örgüt içerisinde çalışanların birbirlerini desteklemek yerine engellemeye çalıştıkları olumsuz bir davranış biçimini ifade etmektedir. Bir kovadan çıkmaya çalışan yengecin diğer yengeçler tarafından aşağı çekilmesi metaforuna dayanan bu kavram; örgütsel düzeyde çalışanların birbirlerinin kariyer gelişimini, performansını ve başarılarını sabote edici davranışlar sergilemeleri şeklinde ortaya çıkmaktadır. Sendromun oluşumunda bireysel faktörlerin yanı sıra; örgüt kültürü, yönetim anlayışı, adalet algısı ve rekabet ortamı gibi örgütsel unsurlar da doğrudan etkili olmaktadır. Yengeç sepeti sendromu; çalışan motivasyonu, iş doyumu, örgütsel bağlılık ve yenilikçilik kapasitesi üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurabilmektedir. Ayrıca kraliçe arı sendromu, cam tavan sendromu ve sosyal baltalama gibi diğer örgütsel davranış kavramlarıyla da yakından ilişkilidir. Bu bölümde; yengeç sepeti sendromunun kavramsal çerçevesi, nedenleri, sonuçları ve ilişkili kavramlarla olan bağlantıları ele alınmaktadır.

Günümüzde kurumların sürdürülebilir bir başarı elde edebilmesinin, sadece finansal bir performansla sınırlı olmadığı, aynı zamanda örgütlerin etik değerler, çevresel sorumluluk ve bireylerin görev bilinci gibi faktörlerle de yakından ilişkili olduğu düşünülmektedir. Özellikle kamuda çalışan bireylerde etik liderlik algısının yerleşmiş olmasının, hem örgütsel güvenin sağlanması hem de çalışan kişilerin bireysel ve toplumsal sorumluluk bilincinin artması bakımından önemli bir rol oynadığı söylenebilmektedir. Etik liderlik, evrensel ahlaki ilkeleri temel alan, bireylerin değişen koşullara uyum sağlayabilen, değer temelli bir benlik inşa etmelerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Yeşil iş etiği ise çevreye karşı sorumlu, sürdürülebilir ve etik temelli iş uygulamalarını esas alan bireysel ve kurumsal davranış biçimidir. Son olarak iş sorumluluğu ise çalışan bireylerin görevlerini zamanında, eksiksiz ve nitelikli şekilde yerine getirmesi bilincini ifade etmektedir. Alanyazında, etik liderliğin çalışan kişilerin üzerindeki etkisine ilişkin araştırmalar bulunmasına rağmen, yeşil iş etiği ile iş sorumluluğu gibi çevresel ve görev bilincine dayalı olan değişkenleri aynı araştırma modeli çerçevesinde ele alan çalışmalara rastlanılmadığı görülmektedir. Bu bağlamda, özellikle kamu kurumları özelinde etik liderlik anlayışının çalışan bireylerin çevreye duyarlı bir şekilde iş uygulamaları ve görev sorumluluğu seviyeleri üzerindeki etkisini inceleyen bütüncül çalışmalara gereksinim olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla bu çalışma, söz konusu alanyazın boşluğunu gidermeye katkıda bulunmak amacıyla, sosyal güvenlik kurumu çalışanlarının etik liderlik algısının, yeşil iş etiği ve iş sorumluluğu üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nicel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışma, İç Anadolu Bölgesi’nde bulunan bir sosyal güvenlik kurumunda görev yapan 87 çalışan üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın verileri SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Analiz sonucunda etik liderliğin her iki değişken üzerinde de pozitif ve anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın bulguları; etik liderlik algısı arttıkça yeşil iş etiğinin alt boyutları olan çalışma etiği ve çevresel etik düzeylerinde de artış meydana geldiği görülmüştür. Diğer bir değişken olan iş sorumluluğu incelendiğinde ise; araştırmaya katılım sağlayan bireylerin etik liderlik algıları arttığında iş sorumluluğu düzeylerinin de o ölçüde artış gösterdiği belirlenmiştir. Son olarak analiz sonucunda yeşil iş etiği ve iş sorumluluğu arasında da pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu ortaya konmuştur.

Bu çalışma, yüksek riskli hastaların özel sağlık sigortasına erişim sürecindeki deneyimlerini anlamayı amaçlamaktadır. Sağlık sigortası sistemleri bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini sağlayan önemli finansal araçlar arasında yer almakla birlikte, özel sağlık sigortalarında uygulanan risk temelli değerlendirme süreçleri kronik hastalığı olan, ileri yaşta bulunan veya sürekli tedavi gereksinimi duyan bireylerin sigortaya erişimini zorlaştırabilmektedir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve fenomenolojik desen kullanılmıştır. Türkiye'nin Samsun ilinde yaşayan ve özel sağlık sigortasına başvuru deneyimi bulunan yüksek riskli bireylerle gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, yüksek riskli bireylerin özel sağlık sigortasına erişim sürecinde yüksek primler, teminat kısıtlamaları ve başvuru reddi gibi çeşitli engellerle karşılaştıklarını göstermiştir. Sonuç olarak, mevcut özel sağlık sigortası uygulamalarının yüksek riskli bireylerin sağlık hizmetlerine erişiminde eşitsizliklere yol açabildiği ve daha kapsayıcı politikalara ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir.

Yeşil yönetim, organizasyon içerisinde tüm süreçlerin çevre bilinciyle planlanması ve bu bilinçle yürütülmesi anlamına gelen bir yöntem anlayışıdır. Sınırsız istek ve ihtiyaçlara karşılık kaynakların sınırlı ve yetersiz olması, işletmeleri kaynaklarını etkin ve verimli kullanmaya yönlendirmiştir. Bununla birlikte, sürdürülebilir faaliyetlerin artırılması da zorunlu hâle gelmiştir. Bu kapsamda, organizasyonların son zamanlarda yeşil yönetim politikaları ve uygulamaları ile ilgili yönelimlerinin arttığı ve bu yönüyle de konunun kurumlar için giderek daha önemli hâle geldiği görülmektedir. Yeşil yönetim, multidisipliner bir alan olarak geniş bir yelpazede ele alınmaktadır. Bu durum yeşil yönetimin anlaşılmasının kolaylaştırılabilmesi için kavramın geçmişten günümüze kadar gelişim aşamalarının ortaya konulmasını gerekli kılmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, yeşil yönetim ile ilgili yapılan çalışmaların bilimsel haritalama yöntemlerinden olan bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenerek gelecek araştırmacılara kılavuzluk yapması ve konunun öneminin vurgulanmasıdır. Bu kapsamda veri tabanı olarak Web of Science (WOS) veri tabanı kullanılmıştır. Yeşil Yönetim kavramı ile ilgili bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Bu inceleme sonucunda Web of Science (WOS) veri tabanında, yeşil yönetim konulu 1372 yayına ulaşılmıştır. Bu yayınların ilki 1983 yılında sonuncusu ise 2024 yılında yayımlanmıştır. En fazla yayın 2022 yılında gerçekleştirilmiştir. En çok eserin ise makale (article) türünde olduğu tespit edilmiştir. Yeşil yönetim alanında en fazla yayın yapan araştırmacı 99 yayını ile Wanzhi Cai iken en fazla atıf alan araştırmacı Andreas G. Scherer’dir. Ayrıca en fazla yayını olan araştırmacının en fazla atıf alan ilk üç yazar arasında olduğu da tespit edilmiştir. En fazla eserin yayınlandığı ülke ise Çin’dir.

Günümüz teknolojisinin gelişimi ve dijital hayata geçiş hayatımızın birçok alanında kendini göstermektedir. Normal şartlar altında manuel şekilde yapılan birçok işlem dijitalleşmeyle beraber online ortamlara geçmiştir. Bireylerin sağlıklı yaşam alışkanlıklarına paralel olarak bazen özel cihazlarla bazen ise telefon uygulamaları üzerinden takip ettikleri adımsayar, uyku vb. birçok program artık akıllı saatlere taşınmış ve bireyler bu sayede sağlık amaçlı birçok uygulamadan faydalanmaktadır. Bu çalışmada akıllı saat kullanmakta olan akademisyen bireylerin sağlık yaşam alışkanlıkları bağlamında deneyimleri ve hangi nedenlerle akıllı saat kullanımına yöneldikleri, hangi uygulamaları kullanmayı tercih ettikleri sorularına yanıt aranmıştır. Araştırma Nevşehir’de bulunan Kapadokya Üniversitesi ve Hacı Bektaş Veli Üniversitesinden seçilmiş olan akademisyen bireylerdir. Çalışmada 7 kadın ve 6 erkek akademisyenle, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler 12. görüşmeciden sonra tekrar etmeye başlaması üzerine görüşmeler sonlandırılmıştır. Sonuç olarak; akıllı saat kullanımının; günlük yürüyüş, su tüketim, nabız vb. sağlık göstergelerini olumlu yönde teşvik ettiği belirtilmiştir.