Havva Gülteki̇n

Konut sektörü, ekonomik yapı içerisinde önemli bir yere sahip olup konut fiyatları bireylerin yaşam standartlarını, servet birikimini ve yatırım tercihlerini etkilemektedir. Türkiye’de konut fiyatları son yıllarda enflasyon, faiz oranları ve döviz kuru hareketleri gibi makroekonomik gelişmelerden etkilenmiştir. Bu çalışmada, Türkiye’de konut fiyatlarının temel makroekonomik belirleyicilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada, 2010:Q1-2025:Q4 dönemine ait çeyreklik veriler kullanılmıştır. Konut fiyat endeksi bağımlı değişken olarak ele alınırken, TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru, tüketici fiyat endeksi ve konut faiz oranı açıklayıcı değişkenler olarak modele dâhil edilmiştir. Değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkiler ARDL Sınır Testi yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Bulgular, değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin bulunduğunu göstermektedir. Uzun dönemde TÜFE’nin konut fiyat endeksi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu, TÜFE’deki %1’lik artışın konut fiyat endeksini yaklaşık %1,38 artırdığı belirlenmiştir. Konut faiz oranının ise konut fiyatları üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi bulunmuştur. Reel efektif döviz kuru ise istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sonuç olarak, Türkiye’de konut fiyatlarının uzun dönemli hareketlerinde özellikle enflasyon ve faiz oranlarının önemli belirleyiciler olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu çalışmada, jeopolitik riskin, turizm talebi üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç kapsamında, 1995-2020 dönemi ele alınarak Çin, Hong-Kong, Hindistan, Endonezya, Tayland, Malezya, Japonya ve Güney Kore olmak üzere verisine eksiksiz olarak ulaşılabilen sekiz Asya-Pasifik ülkesi değerlendirilmiştir. Çalışmada jeopolitik riskin göstergesi olarak jeopolitik risk endeksi, turizm talebinin göstergesi olarak ise ülkeye gelen turist sayısı, ayrıca turizm sayısı ile ilişkili olabileceğinden tüketici fiyat endeksi değişkenleri ele alınmış ve söz konusu değişkenler arasında kısa ve uzun dönemdeki ilişkinin varlığı panel eş bütünleşme ve panel nedensellik testleri yardımıyla incelenmiştir. Gerçekleştirilen testler sonucunda elde edilen bulgular, incelenen dönemde jeopolitik risk endeksi ve turizm talebi arasında bir ilişkinin bulunmadığını göstermektedir. Kısa dönem nedensellik testinden elde edilen sonuçlar doğrultusunda yalnızca Hong-Kong ve Endonezya’da jeopolitik risk endeksinden turist sayısına doğru nedensellik bulunduğu, diğer ülkelerde herhangi bir nedensellik ilişkisinin bulunmadığı görülmüştür. Bunun yanı sıra, Çin, Hong-Kong ve Endonezya ülkelerinde tüketici fiyat endeksi değişkeninden turist sayısına doğru tek yönlü nedensellik bulunduğu belirlenmiştir.

Bu çalışmada Türkiye’de finansal gelişme, inovasyon ve ekonomik büyümenin karbon emisyonları üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Bu kapsamda 1980-2020 döneminde yıllık veriler değerlendirilerek, ele alınan değişkenler arasındaki uzun dönem ilişki ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılarak test edilmiştir. Değişkenler arasındaki nedensel ilişkilerin belirlenmesi aşamasında ise Toda-Yamamoto nedensellik yaklaşımı kullanılmıştır. Gerçekleştirilmiş olan ARDL sınır testinden elde edilen bulgular, söz konusu değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin var olduğunu göstermektedir. Finansal gelişme ve ekonomik büyüme karbon emisyonlarında artışa sebep olurken, inovasyonun karbon emisyonlarında azalışa neden olduğu tespit edilmiştir. Toda-Yamamoto testinden elde edilen sonuçlar, finansal gelişme ve karbon emisyonları arasında çift yönlü nedensellik olduğunu gösterirken, kişi başı gayri safi yurtiçi hâsıla ve inovasyon değişkenlerinden karbon emisyonlarına tek yönlü nedensellik var olduğunu göstermektedir.

Kredi Temerrüt Swap (CDS) primleri, ülkelerin kredi riskinin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada Türkiye’nin CDS primlerini etkileyen makroekonomik faktörlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, makroekonomik faktörler arasından dış borç stoku, reel efektif döviz kuru, uluslararası altın ve döviz rezervleri değişkenleri ele alınmış ve 2008:Q4-2022:Q2 dönemi üçer aylık veriler kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında Doğrusal Olmayan Otoregresif Gecikmesi Dağıtılmış (NARDL) modeller kullanılarak, makroekonomik faktörlerde meydana gelen pozitif ve negatif şokların etkilerinin ayrı ayrı gözlemlenmesi amaçlanmıştır. NARDL modelinden elde edilen bulgular, dış borç stokunda meydana gelecek artışın CDS primlerinde artışa neden olacağını, dış borç stokunda meydana gelecek azalışın ise CDS primlerinde azalışa neden olacağını göstermektedir. Yine elde edilen sonuçlar, reel efektif döviz kurunda meydana gelecek artışların CDS primlerinde azalışa neden olacağını göstermektedir. Uluslararası döviz rezervlerinde meydana gelecek artışlar CDS primleri üzerinde anlamlı etkiye sahip iken, döviz rezervlerinde meydana gelecek azalışların CDS primleri üzerinde anlamlı etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Son olarak uluslararası altın rezervleri değerlendirildiğinde, rezervlerin Türkiye’nin CDS primleri üzerinde uzun dönemde etkin olduğu ve etkinin asimetrik olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

This study mainly focuses on the impact of various financing channels on corporate innovations. For this purpose, three kinds of external financing sources and two kinds of internal financing sources are considered. The study covers 18 Turkis h companies traded in Istanbul Stock Exchange with the highest R&D expenditures of the year 2019. The analyzes are carried out using dynamic panel data analysis. The estimation results show that loans have a negative and statistically significant effect on R&D expenditures. Moreover, according to the findings, there is no statistically significant effect of internal financing on R&D expenditures. The results of the study provide valuable information on how companies finance innovation processes.

In the study, the authors investigate the impacts of macroeconomic news originating from Turkey, US, Euro Zone, and China on the Turkish financial market. They consider Purchasing Managers Indices and Gross Domestic Product growth rates as macroeconomic news. The study covers the period from May 4, 2015 to January 1, 2019, and six sectoral indices are included into the analysis. The findings show that impacts of macroeconomic surprises on abnormal returns are significant for all the sectors except Holdings and Investments and Insurance. The authors also provide evidence that the impacts of macroeconomic surprises on volatilities are significant for only Holdings and Investments and Technology. Request access from your librarian to read this chapter's full text.

Koronavirüs (COVID-19), 2019 yılının Ocak ayında ortaya çıkmış ve tüm dünyayı etkisi altına almıştır. COVID-19 ülkeleri sadece sağlık anlamında değil, sosyal, siyasi ve ekonomik birçok alanda etkilemiştir. Ülkeler bu durum karşısında birçok önlem almış, ancak bu önlemler ülkelerin ekonomilerinde yıkıcı etkiler meydana getirmiştir. Pandemi nedeniyle oluşan küresel kriz, ekonomik faaliyetlerin azalmasına ve alınan önlemler enflasyon oranında artışa sebep olmuştur. Enflasyon oranında artışın meydana gelmesi ile birlikte ülkelerin sanayi üretim endeksi önemli ölçüde etkilenmiştir. Bu bağlamda bu çalışmada amaç, COVID-19 ile birlikte enflasyonda meydana gelen artışın sanayi üretim endeksi üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaçla çalışmada, içinde Türkiye’nin de bulunduğu, vaka sayısı en yüksek olan ülkeler arasından 19 ülke ele alınmıştır. Bu ülkeler Belçika(BEL), Kanada(CAN), Fransa(FRA), Almanya(DEU), İtalya(ITL), Japonya(JPN), Hollanda(NLD), Polonya (POL), Portekiz(PRT), İsviçre(SWE), Türkiye(TR), İngiltere(GBR), ABD, Brezilya(BRA), Şile(CHL), İsrail(ISR), Rusya(RUS), Meksika (MEX) ve Güney Afrika (ZAF) ülkeleridir. Çalışmada Mart 2020-Aralık 2020 döneminde aylık veriler ele alınmış ve mekânsal yayılma etkisi de göz önünde bulundurularak, Mekânsal Panel Veri Modelleri ile analizler gerçekleştirilmiştir. Mekânsal panel veri modelinden elde edilen sonuçlar, enflasyon ve COVID-19’un sanayi üretim endeksi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahip olduğunu, COVID-19 vaka sayısında meydana gelen artışın, sanayi üretim endeksini %1 oranında azalttığını göstermektedir. Enflasyon ve COVID-19 değişkenleri sanayi üretim endeksini yaklaşık % 50 oranında açıklamaktadır

Son dönemlerde Bitcoin, bir yatırım ve ödeme aracı olarak yatırımcılar açısından oldukça popüler hale gelmiştir. Yatırımcıların dikkatle takip ettikleri bu sanal para biriminin finansal piyasalara etkisi açısından çalışmada Bitcoin ve BİST100 endeksi arasındaki eş bütünleşme ilişkisi incelenmiştir. Bu amaçla 14.08.2017-13.04.2021 dönemi günlük verileri kullanılmış ve Maki eş bütünleşme testi ile analiz gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar Bitcoin ve BİST100 endeksi arasında eş bütünleşme ilişkisinin olmadığını göstermektedir. Bunun yanında Hatemi-J nedensellik testi kullanılarak değişkenler arasında kısa dönemli asimetrik ilişkilerin varlığı test edilmiş ve test sonucuna göre yalnızca BİST100 endeksindeki pozitif bir şokun Bitcoin fiyatlarında pozitif bir şoka neden olduğu belirlenmiştir.

Bilim ve teknolojide yaşanan gelişmeler sonucunda ekonomik büyümenin belirleyicileri de değişmiştir. Buna göre ekonomik büyümenin artırılması için teknoloji, eğitim, beşeri sermaye, bilgi gibi faktörlere ihtiyaç duyulmaya başlanmıştır. Bu durumu açıklamak üzere yeni büyüme modelleri ortaya çıkmıştır. Bu modellere göre AR-GE faaliyetleri sonucunda meydana gelen teknik bilgi ile mal ve hizmetlerin hem niteliği hem de niceliği artacaktır. Meydana gelen bu üretim artışı ihracatı teşvik ederek hazinede gelir artışına neden olacaktır. Bu çalışmada 1996- 2017 dönemi için seçilmiş OECD ülkelerinde AR-GE yatırımları, yüksek teknolojili ürün ihracatı ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki panel veri analizi ile test edilmektedir. Analiz sonucunda AR-GE yatırımlarından ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra ekonomik büyüme ile yüksek teknolojili ürün ihracatı ve AR-GE yatırımları ile yüksek teknolojili ürün ihracatı arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır.