İsMail Alaserhat
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Research Subjects
İsMail Alaserhat has a total of 55 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Ahmet Say
Department of Agricultural Biotechnology, Faculty of Agriculture, Erciyes University, Kayseri, Türkiye
7 shared publications - Ahmet Sümbül
Department of Plant and Animal Production, Susehri Timur Karabal Vocational School, Sivas Cumhuriyet University, Sivas, Türkiye
7 shared publications - Barış Eren
Department of Agricultural Biotechnology, Faculty of Agriculture, Iğdır University, Iğdır, Türkiye
7 shared publications Harun Alptekin
Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, Igdir University, Igdir, Türkiye
7 shared publications- Leyla Kurgan
Iğdır Üniversitesi
7 shared publications - Mehmet Zeki Koçak
Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Igdir University, Igdir, Turkey
7 shared publications
Latest Publications
- Open Access
- 9 September 2026
- Published by Özgür Yayınları
- p. 1-17
Dijital Tarım ve Yapay Zekâ Destekli Zararlı Yönetim Sistemleri
Dijital tarım teknolojileri ve yapay zekâ destekli zararlı yönetim sistemleri, tarımsal üretimde daha hassas, sürdürülebilir ve veri temelli mücadele stratejilerinin geliştirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu bölümde sensör ağları, nesnelerin interneti (IoT), uzaktan algılama teknolojileri, akıllı tuzaklar, karar destek sistemleri, robotik uygulamalar ve otonom mücadele teknolojilerinin zararlı yönetimindeki rolleri ele alınmıştır. Ayrıca büyük veri analitiği ve yapay zekâ tabanlı tahmin modellerinin erken uyarı sistemleri ve hedefe yönelik mücadele uygulamalarındaki katkıları değerlendirilmiştir. Dijital teknolojilerin entegre zararlı yönetimi kapsamında pestisit kullanımını optimize ettiği, çevresel etkileri azalttığı ve mücadele zamanlamasını iyileştirdiği vurgulanmıştır. Bununla birlikte yüksek yatırım maliyetleri, veri güvenliği, teknik altyapı ve kullanıcı eğitimi gibi mevcut sınırlılıklar da tartışılmıştır. Sonuç olarak dijital tarım ve yapay zekâ uygulamalarının gelecekte zararlı yönetiminde daha etkin, çevre dostu ve sürdürülebilir yaklaşımların yaygınlaşmasına önemli katkılar sağlayacağı öngörülmektedir.
- 9 September 2026
- Published by Özgür Yayınları
- p. 1-17
Open AccessDijital Tarım ve Yapay Zekâ Destekli Zararlı Yönetim Sistemleri
Dijital tarım teknolojileri ve yapay zekâ destekli zararlı yönetim sistemleri, tarımsal üretimde daha hassas, sürdürülebilir ve veri temelli mücadele stratejilerinin geliştirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu bölümde sensör ağları, nesnelerin interneti (IoT), uzaktan algılama teknolojileri, akıllı tuzaklar, karar destek sistemleri, robotik uygulamalar ve otonom mücadele teknolojilerinin zararlı yönetimindeki rolleri ele alınmıştır. Ayrıca büyük veri analitiği ve yapay zekâ tabanlı tahmin modellerinin erken uyarı sistemleri ve hedefe yönelik mücadele uygulamalarındaki katkıları değerlendirilmiştir. Dijital teknolojilerin entegre zararlı yönetimi kapsamında pestisit kullanımını optimize ettiği, çevresel etkileri azalttığı ve mücadele zamanlamasını iyileştirdiği vurgulanmıştır. Bununla birlikte yüksek yatırım maliyetleri, veri güvenliği, teknik altyapı ve kullanıcı eğitimi gibi mevcut sınırlılıklar da tartışılmıştır. Sonuç olarak dijital tarım ve yapay zekâ uygulamalarının gelecekte zararlı yönetiminde daha etkin, çevre dostu ve sürdürülebilir yaklaşımların yaygınlaşmasına önemli katkılar sağlayacağı öngörülmektedir.
- Open Access
- 9 September 2026
- Published by Özgür Yayınları
- p. 19-42
Zararlı Böceklerin Tanılanmasında Yapay Zekâ ve Görüntü İşleme Yaklaşımları
Yapay zekâ ve görüntü işleme teknolojilerindeki gelişmeler, zararlı böceklerin hızlı, doğru ve otomatik olarak tanılanmasında önemli yenilikler sağlamıştır. Bu bölümde görüntü işleme tabanlı zararlı tanılama sistemleri, derin öğrenme ve nesne tespiti algoritmaları, akıllı tuzaklar, uzaktan algılama teknolojileri, sensör füzyonu, IoT tabanlı izleme sistemleri, multispektral ve hiperspektral görüntüleme, LiDAR uygulamaları, Edge AI mimarileri ile erken uyarı ve karar destek sistemleri kapsamlı olarak ele alınmıştır. Ayrıca veri setlerinin özellikleri, performans değerlendirme ölçütleri, mevcut sınırlılıklar ve gelecekteki gelişim alanları değerlendirilmiştir. Yapay zekâ tabanlı sistemlerin zararlıların erken tespiti, gerçek zamanlı izlenmesi, popülasyon tahmini ve hedefe yönelik mücadele stratejilerinin geliştirilmesine önemli katkılar sağladığı vurgulanmıştır. Bununla birlikte veri kalitesi, model genellenebilirliği, donanım maliyetleri ve açıklanabilir yapay zekâ gereksinimi gibi temel zorlukların devam ettiği belirtilmiştir.
- 9 September 2026
- Published by Özgür Yayınları
- p. 19-42
Open AccessZararlı Böceklerin Tanılanmasında Yapay Zekâ ve Görüntü İşleme Yaklaşımları
Yapay zekâ ve görüntü işleme teknolojilerindeki gelişmeler, zararlı böceklerin hızlı, doğru ve otomatik olarak tanılanmasında önemli yenilikler sağlamıştır. Bu bölümde görüntü işleme tabanlı zararlı tanılama sistemleri, derin öğrenme ve nesne tespiti algoritmaları, akıllı tuzaklar, uzaktan algılama teknolojileri, sensör füzyonu, IoT tabanlı izleme sistemleri, multispektral ve hiperspektral görüntüleme, LiDAR uygulamaları, Edge AI mimarileri ile erken uyarı ve karar destek sistemleri kapsamlı olarak ele alınmıştır. Ayrıca veri setlerinin özellikleri, performans değerlendirme ölçütleri, mevcut sınırlılıklar ve gelecekteki gelişim alanları değerlendirilmiştir. Yapay zekâ tabanlı sistemlerin zararlıların erken tespiti, gerçek zamanlı izlenmesi, popülasyon tahmini ve hedefe yönelik mücadele stratejilerinin geliştirilmesine önemli katkılar sağladığı vurgulanmıştır. Bununla birlikte veri kalitesi, model genellenebilirliği, donanım maliyetleri ve açıklanabilir yapay zekâ gereksinimi gibi temel zorlukların devam ettiği belirtilmiştir.
- Open Access
- 26 August 2026
- Published by Qeios Ltd
Review of: "First Field Record of Active Larval Feeding by 𝘊𝘪𝘮𝘣𝘦𝘹 𝘲𝘶𝘢𝘥𝘳𝘪𝘮𝘢𝘤𝘶𝘭𝘢𝘵𝘢 (Hymenoptera: Cimbicidae) on Sour Cherry (Prunus cerasus L.) in Türkiye"
REVIEWER REPORT The manuscript reports a field observation of _Cimbex quadrimaculata_ larvae actively feeding on _Prunus cerasus_ under natural conditions in Türkiye. The observation is of interest because previous records from Türkiye have referred...
- 26 August 2026
- Published by Qeios Ltd
Open AccessReview of: "First Field Record of Active Larval Feeding by 𝘊𝘪𝘮𝘣𝘦𝘹 𝘲𝘶𝘢𝘥𝘳𝘪𝘮𝘢𝘤𝘶𝘭𝘢𝘵𝘢 (Hymenoptera: Cimbicidae) on Sour Cherry (Prunus cerasus L.) in Türkiye"
REVIEWER REPORT The manuscript reports a field observation of _Cimbex quadrimaculata_ larvae actively feeding on _Prunus cerasus_ under natural conditions in Türkiye. The observation is of interest because previous records from Türkiye have referred...
- 22 December 2025
- Published by Springer Nature in Neotropical Entomology
- Vol. 54 (1) , 126
Curculionidae and Rhynchitidae Community (Coleoptera: Curculionoidea) in Different Ecosystems of Eastern Black Sea and Northeastern Anatolia of Türkiye
The Curculionoidea superfamily consists of approximately 62,000 species worldwide and 1700 species in Türkiye. These species are considered highly specialized phytophagous insects. Some are agricultural and forest pests, while others contribute to weed control or help detect desertification. Therefore, understanding the abundance and diversity of native Curculionoidea species across different ecosystems, as well as designing and implementing specific measures to prevent or manage their damage, is essential. In this study, we investigated the species composition, abundance, and diversity of the Curculionoidea community in various ecosystems distributed across the eastern Black Sea and northeastern Anatolia of Türkiye from 2010 to 2013. A total of 5580 individuals belonging to 32 species across two families were collected (2798 in 2010, 704 in 2011, 1314 in 2012, and 1764 in 2013). Of these, 3350 belonged to Curculionidae (1890 males; 1460 females) and 2230 belonged to Rhynchitidae (1180 males; 1050 females). The highest levels of abundance and diversity of Curculionoidea were observed during the early summer period, followed by the summer and autumn periods, respectively. Among the different ecosystems, the agroecosystem (fruit orchards) exhibited a higher abundance of Curculionoidea in the early summer, while the forest ecosystem (forest plants) showed higher diversity (H') during both the early summer and summer periods. This study enhances our understanding of Curculionoidea biodiversity in Türkiye and provides a foundation for conservation planning and integrated pest management strategies in vulnerable ecosystems.
- 22 December 2025
- Published by Springer Nature in Neotropical Entomology
- Vol. 54 (1) , 126
Curculionidae and Rhynchitidae Community (Coleoptera: Curculionoidea) in Different Ecosystems of Eastern Black Sea and Northeastern Anatolia of Türkiye
The Curculionoidea superfamily consists of approximately 62,000 species worldwide and 1700 species in Türkiye. These species are considered highly specialized phytophagous insects. Some are agricultural and forest pests, while others contribute to weed control or help detect desertification. Therefore, understanding the abundance and diversity of native Curculionoidea species across different ecosystems, as well as designing and implementing specific measures to prevent or manage their damage, is essential. In this study, we investigated the species composition, abundance, and diversity of the Curculionoidea community in various ecosystems distributed across the eastern Black Sea and northeastern Anatolia of Türkiye from 2010 to 2013. A total of 5580 individuals belonging to 32 species across two families were collected (2798 in 2010, 704 in 2011, 1314 in 2012, and 1764 in 2013). Of these, 3350 belonged to Curculionidae (1890 males; 1460 females) and 2230 belonged to Rhynchitidae (1180 males; 1050 females). The highest levels of abundance and diversity of Curculionoidea were observed during the early summer period, followed by the summer and autumn periods, respectively. Among the different ecosystems, the agroecosystem (fruit orchards) exhibited a higher abundance of Curculionoidea in the early summer, while the forest ecosystem (forest plants) showed higher diversity (H') during both the early summer and summer periods. This study enhances our understanding of Curculionoidea biodiversity in Türkiye and provides a foundation for conservation planning and integrated pest management strategies in vulnerable ecosystems.
- Open Access
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 113-137
Entomolojide Epigenetik: Moleküler Mekanizmalar, Uygulamalar ve Araştırma Perspektifleri Durumu
Entomolojide epigenetik mekanizmalar, moleküler temelleri, biyolojik işlevleri ve uygulama alanları açısından giderek daha fazla önem kazanmaktadır. DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve RNA tabanlı düzenlemeler aracılığıyla gen ekspresyonu çevresel koşullara duyarlı biçimde kontrol edilir. Böceklerde kaste ayrımı, polifenizm, gelişimsel plastisite, sosyal davranış örüntüleri ve epigenetik hafıza gibi süreçler bu düzenlemelerin temel yansımalarıdır. Ayrıca epigenetik–patojen etkileşimleri, bağışıklık yanıtlarının modülasyonu ve simbiyotik ilişkilerin sürdürülmesinde belirleyici rol oynar. Bu çalışmanın temel amacı, epigenetik mekanizmaların böcek biyolojisindeki rolünü ve bu bilgilerin hem temel bilim hem de uygulamalı entomoloji açısından sunduğu araştırma ve kullanım olanaklarını ortaya koymaktır. Uygulamalı entomoloji alanında pestisit direnci, çevresel biyo-göstergeler, popülasyon adaptasyonu ve transgenerasyonel kalıtım gibi konular epigenetik düzenlemelerle yakından ilişkilidir. Gelecekte CRISPR/dCas9 temelli epigenetik düzenleme yaklaşımları, türe-özel epigenom haritaları ve gen, RNA ile protein düzeyindeki verilerin birlikte değerlendirilmesi, hem temel araştırmaların hem de uygulamalı biyolojik kontrol stratejilerinin gelişiminde kritik rol üstlenecektir. Sonuç olarak epigenetik mekanizmalar, böceklerin fenotipik çeşitliliğini ve çevresel uyum kapasitesini açıklayan dönüştürücü bir paradigma sunmaktadır.
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 113-137
Open AccessEntomolojide Epigenetik: Moleküler Mekanizmalar, Uygulamalar ve Araştırma Perspektifleri Durumu
Entomolojide epigenetik mekanizmalar, moleküler temelleri, biyolojik işlevleri ve uygulama alanları açısından giderek daha fazla önem kazanmaktadır. DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve RNA tabanlı düzenlemeler aracılığıyla gen ekspresyonu çevresel koşullara duyarlı biçimde kontrol edilir. Böceklerde kaste ayrımı, polifenizm, gelişimsel plastisite, sosyal davranış örüntüleri ve epigenetik hafıza gibi süreçler bu düzenlemelerin temel yansımalarıdır. Ayrıca epigenetik–patojen etkileşimleri, bağışıklık yanıtlarının modülasyonu ve simbiyotik ilişkilerin sürdürülmesinde belirleyici rol oynar. Bu çalışmanın temel amacı, epigenetik mekanizmaların böcek biyolojisindeki rolünü ve bu bilgilerin hem temel bilim hem de uygulamalı entomoloji açısından sunduğu araştırma ve kullanım olanaklarını ortaya koymaktır. Uygulamalı entomoloji alanında pestisit direnci, çevresel biyo-göstergeler, popülasyon adaptasyonu ve transgenerasyonel kalıtım gibi konular epigenetik düzenlemelerle yakından ilişkilidir. Gelecekte CRISPR/dCas9 temelli epigenetik düzenleme yaklaşımları, türe-özel epigenom haritaları ve gen, RNA ile protein düzeyindeki verilerin birlikte değerlendirilmesi, hem temel araştırmaların hem de uygulamalı biyolojik kontrol stratejilerinin gelişiminde kritik rol üstlenecektir. Sonuç olarak epigenetik mekanizmalar, böceklerin fenotipik çeşitliliğini ve çevresel uyum kapasitesini açıklayan dönüştürücü bir paradigma sunmaktadır.
- Open Access
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 1-32
Epigenetik Mekanizmalar: DNA Metilasyonu, Histon Modifikasyonları, RNA Tabanlı Düzenlemeler
Epigenetik, DNA dizisi değişmeden gen ifadesini düzenleyen mekanizmaları kapsar ve bitkilerin stres koşullarına uyumunda merkezi öneme sahiptir. DNA Metilasyonu; CpG adacıkları, metiltransferaz enzimleri, gen susturma, transpozon baskılama ve stres toleransındaki rolü tartışılmaktadır. Kuraklık, tuzluluk ve ozon gibi streslerde metilasyon profillerinin değiştiği, bunun da adaptasyon ve hatta nesiller arası kalıtıma yansıyabileceği örneklerle açıklanır. Histon Modifikasyonları; asetilasyon, metilasyon, fosforilasyon ve ubiquitinasyon gibi değişimlerin kromatin yapısı üzerinden gen ifadesini düzenlediği vurgulanır. Bitkilerde çiçeklenme, tohum gelişimi, kök oluşumu ve stres yanıtları gibi süreçlerde histon modifikasyonlarının kritik rolü olduğu belirtilir. RNA Tabanlı Düzenlemeler; miRNA, siRNA ve lncRNA gibi moleküllerin gen ifadesini post-transkripsiyonel seviyede kontrol ettiği ve özellikle RdDM yoluyla DNA metilasyonu ile etkileştiği öne çıkarılır. Domates meyve olgunlaşması ve buğdayda kuraklık toleransı gibi örnekler verilmektedir. Sonuç olarak; epigenetik mekanizmaların bitki biyolojisinde gelişim, stres yanıtı ve ürün kalitesi üzerinde belirleyici olduğu, CRISPR/dCas9 gibi araçlarla hedefli epigenetik düzenlemelerin tarımda gelecek vadettiği görülmektedir. Ayrıca kalıcılık, özgüllük ve lncRNA’ların işlevsel validasyonu gibi araştırma boşluklarının doldurulması gerekmektedir.
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 1-32
Open AccessEpigenetik Mekanizmalar: DNA Metilasyonu, Histon Modifikasyonları, RNA Tabanlı Düzenlemeler
Epigenetik, DNA dizisi değişmeden gen ifadesini düzenleyen mekanizmaları kapsar ve bitkilerin stres koşullarına uyumunda merkezi öneme sahiptir. DNA Metilasyonu; CpG adacıkları, metiltransferaz enzimleri, gen susturma, transpozon baskılama ve stres toleransındaki rolü tartışılmaktadır. Kuraklık, tuzluluk ve ozon gibi streslerde metilasyon profillerinin değiştiği, bunun da adaptasyon ve hatta nesiller arası kalıtıma yansıyabileceği örneklerle açıklanır. Histon Modifikasyonları; asetilasyon, metilasyon, fosforilasyon ve ubiquitinasyon gibi değişimlerin kromatin yapısı üzerinden gen ifadesini düzenlediği vurgulanır. Bitkilerde çiçeklenme, tohum gelişimi, kök oluşumu ve stres yanıtları gibi süreçlerde histon modifikasyonlarının kritik rolü olduğu belirtilir. RNA Tabanlı Düzenlemeler; miRNA, siRNA ve lncRNA gibi moleküllerin gen ifadesini post-transkripsiyonel seviyede kontrol ettiği ve özellikle RdDM yoluyla DNA metilasyonu ile etkileştiği öne çıkarılır. Domates meyve olgunlaşması ve buğdayda kuraklık toleransı gibi örnekler verilmektedir. Sonuç olarak; epigenetik mekanizmaların bitki biyolojisinde gelişim, stres yanıtı ve ürün kalitesi üzerinde belirleyici olduğu, CRISPR/dCas9 gibi araçlarla hedefli epigenetik düzenlemelerin tarımda gelecek vadettiği görülmektedir. Ayrıca kalıcılık, özgüllük ve lncRNA’ların işlevsel validasyonu gibi araştırma boşluklarının doldurulması gerekmektedir.
- Open Access
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 97-112
Geleceğin Yabancı Ot Bilimi ve Kontrol Stratejilerinin Şekillendirilmesinde Epigenetik Mekanizmaların Rolü
Yabancı ot bilimi, moleküler biyolojideki gelişmelerin yabancı ot adaptasyonuna ve kalıcılığına katkıda bulunan karmaşık düzenleyici katmanları ortaya çıkarmasıyla paradigma değişimine uğramaktadır. Bunlar arasında, DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve küçük kodlamayan RNA'lar dahil olmak üzere epigenetik mekanizmalar, stres tepkilerinin, fenotipik esnekliğin ve direnç evriminin temel düzenleyicileri olarak ortaya çıkmaktadır. Genetik mutasyonların aksine, epigenetik modifikasyonlar geri dönüşümlü ve dinamik olup, yabancı otların herbisit maruziyeti, kuraklık, tuzluluk veya besin kısıtlaması gibi dalgalanan çevre koşullarına hızla yanıt vermesini sağlamaktadır. Son araştırmalar, epigenetik düzenlemenin, sitokrom P450'ler ve glutatyon transferazlar aracılığıyla detoksifikasyon yollarını geliştirerek veya hedef bölge genlerinin ekspresyonunu değiştirerek herbisit direncine aracılık edebileceğini göstermektedir. Dahası, epigenetik stres hafızası, adaptif özelliklerin nesiller arası kalıtımını kolaylaştırarak, yavruların tekrarlayan tarımsal uygulamalardan kaynaklanan baskılar altında hayatta kalmaya olanak sağlamaktadır. Bu uyarlanabilir esneklik, genellikle öngörülebilir genetik direnç modellerine dayanan geleneksel yabancı ot yönetimi stratejileri için bir zorluk teşkil etmektedir. Ancak bu içgörüler, inovasyon için yeni yollar da açmaktadır. CRISPR/dCas9 gibi epigenom düzenleme araçları, epigenetik efektörlerle birleştirildiğinde, DNA dizilerini değiştirmeden gen ifadesini manipüle etmek için kullanılabilmekte ve direnç mekanizmalarının hedefli olarak baskılanması için potansiyel sunabilmektedir. Ayrıca, epigenetik biyobelirteçlerin öngörülen modellere entegre edilmesi, dirençli popülasyonların erken tespitini sağlayabilmekte ve bölgeye özgü yönetimi yönlendirebilmektedir. Tarımsal sistemler sürdürülebilirliğe doğru geçiş yaparken, epigenetik süreçleri anlamak ve bunlardan yararlanmak, daha etkili, uyarlanabilir ve çevre dostu yabancı ot kontrol stratejileri tasarlamak için kritik öneme sahip olacaktır. Bu nedenle, epigenetiğin yabancı ot bilimine dahil edilmesi, yalnızca temel araştırmaların bir sınırını değil, aynı zamanda entegre yabancı ot yönetiminin geleceğini şekillendirmek için pratik bir çerçeveyi de temsil etmektedir.
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 97-112
Open AccessGeleceğin Yabancı Ot Bilimi ve Kontrol Stratejilerinin Şekillendirilmesinde Epigenetik Mekanizmaların Rolü
Yabancı ot bilimi, moleküler biyolojideki gelişmelerin yabancı ot adaptasyonuna ve kalıcılığına katkıda bulunan karmaşık düzenleyici katmanları ortaya çıkarmasıyla paradigma değişimine uğramaktadır. Bunlar arasında, DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve küçük kodlamayan RNA'lar dahil olmak üzere epigenetik mekanizmalar, stres tepkilerinin, fenotipik esnekliğin ve direnç evriminin temel düzenleyicileri olarak ortaya çıkmaktadır. Genetik mutasyonların aksine, epigenetik modifikasyonlar geri dönüşümlü ve dinamik olup, yabancı otların herbisit maruziyeti, kuraklık, tuzluluk veya besin kısıtlaması gibi dalgalanan çevre koşullarına hızla yanıt vermesini sağlamaktadır. Son araştırmalar, epigenetik düzenlemenin, sitokrom P450'ler ve glutatyon transferazlar aracılığıyla detoksifikasyon yollarını geliştirerek veya hedef bölge genlerinin ekspresyonunu değiştirerek herbisit direncine aracılık edebileceğini göstermektedir. Dahası, epigenetik stres hafızası, adaptif özelliklerin nesiller arası kalıtımını kolaylaştırarak, yavruların tekrarlayan tarımsal uygulamalardan kaynaklanan baskılar altında hayatta kalmaya olanak sağlamaktadır. Bu uyarlanabilir esneklik, genellikle öngörülebilir genetik direnç modellerine dayanan geleneksel yabancı ot yönetimi stratejileri için bir zorluk teşkil etmektedir. Ancak bu içgörüler, inovasyon için yeni yollar da açmaktadır. CRISPR/dCas9 gibi epigenom düzenleme araçları, epigenetik efektörlerle birleştirildiğinde, DNA dizilerini değiştirmeden gen ifadesini manipüle etmek için kullanılabilmekte ve direnç mekanizmalarının hedefli olarak baskılanması için potansiyel sunabilmektedir. Ayrıca, epigenetik biyobelirteçlerin öngörülen modellere entegre edilmesi, dirençli popülasyonların erken tespitini sağlayabilmekte ve bölgeye özgü yönetimi yönlendirebilmektedir. Tarımsal sistemler sürdürülebilirliğe doğru geçiş yaparken, epigenetik süreçleri anlamak ve bunlardan yararlanmak, daha etkili, uyarlanabilir ve çevre dostu yabancı ot kontrol stratejileri tasarlamak için kritik öneme sahip olacaktır. Bu nedenle, epigenetiğin yabancı ot bilimine dahil edilmesi, yalnızca temel araştırmaların bir sınırını değil, aynı zamanda entegre yabancı ot yönetiminin geleceğini şekillendirmek için pratik bir çerçeveyi de temsil etmektedir.
- Open Access
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 179-188
DNA Metilasyonundan Epigenom Düzenlemeye: Bitki Epigenetik Mekanizmalarının Stres Toleransı ve Ürün İyileştirmeye Entegre Edilmesi
Bitkilerin çevresel strese adaptasyonu yalnızca genetik çeşitliliğe değil, aynı zamanda DNA dizisini değiştirmeden gen ifadesini düzenleyen dinamik epigenetik mekanizmalara da dayanır. Bu düzenlemenin temel katmanları arasında DNA metilasyonu, histon modifikasyonları, kromatin yeniden modellenmesi, küçük RNA'lar ve epitranskriptomik işaretler bulunur; bunların tümü stres tepkilerini ve gelişimsel esnekliği şekillendirmek için etkileşime girer. Bu mekanizmalar, bitkilerin kuraklık, tuzluluk, ısı ve ağır metal stresi sırasında transkripsiyonel programlarını hassas bir şekilde ayarlamasını ve bazı durumlarda nesiller içinde veya nesiller boyunca devam edebilen stres hafızası oluşturmasını sağlar. Son keşifler, küçük RNA'ların ve N6-metiladenozin (m6A) gibi RNA modifikasyonlarının transkripsiyon sonrası düzenlemedeki rolünü vurgulayarak bitki epigenetik ağlarının karmaşıklığını daha da genişletmektedir. Daha da önemlisi, özellikle DNA veya kromatin değiştiricileriyle birleştirilmiş CRISPR/dCas9 tabanlı sistemler olmak üzere epigenom düzenleme teknolojilerinin ortaya çıkışı, epigenetik durumların hedefli ve geri dönüşümlü bir şekilde manipüle edilmesine olanak tanır. Bu tür yaklaşımlar, kararlı epialeller oluşturabilir, epigenetik nicel özellik lokuslarını (epiQTL'ler) belirleyebilir ve nihayetinde bitki ıslahı ve iklim direnci için yeni araçlar sağlayabilir. Umut verici ilerlemeye rağmen, bitkilere verimli uygulama, hedef dışı etkilerin en aza indirilmesi ve saha koşullarında indüklenen epigenetik değişikliklerin istikrarının sağlanması gibi zorluklar devam etmektedir. Çoklu omik analizlerini epigenom düzenlemeyle entegre eden gelecekteki araştırmalar, temel epigenetik içgörülerin tarımsal uygulamalara dönüştürülmesi için çok önemli olacaktır. Genel olarak, mekanik anlayışı yenilikçi düzenleme stratejileriyle birleştirmek, bitki epigenetiğini iklim değişikliği çağında sürdürülebilir ürün iyileştirmenin ön saflarına yerleştirmektedir.
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 179-188
Open AccessDNA Metilasyonundan Epigenom Düzenlemeye: Bitki Epigenetik Mekanizmalarının Stres Toleransı ve Ürün İyileştirmeye Entegre Edilmesi
Bitkilerin çevresel strese adaptasyonu yalnızca genetik çeşitliliğe değil, aynı zamanda DNA dizisini değiştirmeden gen ifadesini düzenleyen dinamik epigenetik mekanizmalara da dayanır. Bu düzenlemenin temel katmanları arasında DNA metilasyonu, histon modifikasyonları, kromatin yeniden modellenmesi, küçük RNA'lar ve epitranskriptomik işaretler bulunur; bunların tümü stres tepkilerini ve gelişimsel esnekliği şekillendirmek için etkileşime girer. Bu mekanizmalar, bitkilerin kuraklık, tuzluluk, ısı ve ağır metal stresi sırasında transkripsiyonel programlarını hassas bir şekilde ayarlamasını ve bazı durumlarda nesiller içinde veya nesiller boyunca devam edebilen stres hafızası oluşturmasını sağlar. Son keşifler, küçük RNA'ların ve N6-metiladenozin (m6A) gibi RNA modifikasyonlarının transkripsiyon sonrası düzenlemedeki rolünü vurgulayarak bitki epigenetik ağlarının karmaşıklığını daha da genişletmektedir. Daha da önemlisi, özellikle DNA veya kromatin değiştiricileriyle birleştirilmiş CRISPR/dCas9 tabanlı sistemler olmak üzere epigenom düzenleme teknolojilerinin ortaya çıkışı, epigenetik durumların hedefli ve geri dönüşümlü bir şekilde manipüle edilmesine olanak tanır. Bu tür yaklaşımlar, kararlı epialeller oluşturabilir, epigenetik nicel özellik lokuslarını (epiQTL'ler) belirleyebilir ve nihayetinde bitki ıslahı ve iklim direnci için yeni araçlar sağlayabilir. Umut verici ilerlemeye rağmen, bitkilere verimli uygulama, hedef dışı etkilerin en aza indirilmesi ve saha koşullarında indüklenen epigenetik değişikliklerin istikrarının sağlanması gibi zorluklar devam etmektedir. Çoklu omik analizlerini epigenom düzenlemeyle entegre eden gelecekteki araştırmalar, temel epigenetik içgörülerin tarımsal uygulamalara dönüştürülmesi için çok önemli olacaktır. Genel olarak, mekanik anlayışı yenilikçi düzenleme stratejileriyle birleştirmek, bitki epigenetiğini iklim değişikliği çağında sürdürülebilir ürün iyileştirmenin ön saflarına yerleştirmektedir.
- Open Access
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 57-70
Bitkilerde Epigenetik Düzenlemeler ve Abiyotik Stres Adaptasyonu
Bitkiler, durağan yaşam formlarına sahip olduklarından çevresel stres koşullarından kaçamazlar ve bu nedenle değişken çevre koşullarına uyum sağlamak için karmaşık düzenleyici sistemler geliştirmişlerdir. Kuraklık, tuzluluk ve aşırı sıcaklık gibi abiyotik stres faktörleri, bitkisel büyüme ve verimliliği sınırlandıran başlıca çevresel etmenlerdir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, bu streslere verilen yanıtların yalnızca genetik temelli olmadığını, aynı zamanda epigenetik mekanizmalar tarafından da dinamik bir şekilde düzenlendiğini ortaya koymuştur. Epigenetik düzenlemeler, DNA dizisinde kalıcı bir değişiklik oluşturmaksızın gen ekspresyonunun kontrol edilmesine olanak tanıyarak bitkilerin stres toleransını artırır. Bu bölümde, stres adaptasyonunda rol oynayan başlıca epigenetik mekanizmalar olan DNA metilasyonu, histon modifikasyonları, kromatin yeniden düzenlenmesi ve küçük RNA aracılı gen düzenleme ayrıntılı olarak ele alınmıştır. RdDM yolu ile CHH metilasyonunun düzenlenmesi, H3K4me3 ve H3K9ac gibi aktif kromatin işaretlerinin strese bağlı gen ekspresyonunda rolü ve 6mA gibi yeni keşfedilen metilasyon işaretlerinin fonksiyonu tartışılmıştır. Ayrıca epigenetik stres belleği kavramı açıklanmış; bitkilerin tekrar eden streslere daha hızlı yanıt vermesinin moleküler temelleri değerlendirilmiştir. Epigenetik mekanizmaların tarımsal biyoteknoloji ve stres toleranslı bitki geliştirme stratejileri için sunduğu potansiyel de vurgulanmıştır.
- 4 November 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 57-70
Open AccessBitkilerde Epigenetik Düzenlemeler ve Abiyotik Stres Adaptasyonu
Bitkiler, durağan yaşam formlarına sahip olduklarından çevresel stres koşullarından kaçamazlar ve bu nedenle değişken çevre koşullarına uyum sağlamak için karmaşık düzenleyici sistemler geliştirmişlerdir. Kuraklık, tuzluluk ve aşırı sıcaklık gibi abiyotik stres faktörleri, bitkisel büyüme ve verimliliği sınırlandıran başlıca çevresel etmenlerdir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, bu streslere verilen yanıtların yalnızca genetik temelli olmadığını, aynı zamanda epigenetik mekanizmalar tarafından da dinamik bir şekilde düzenlendiğini ortaya koymuştur. Epigenetik düzenlemeler, DNA dizisinde kalıcı bir değişiklik oluşturmaksızın gen ekspresyonunun kontrol edilmesine olanak tanıyarak bitkilerin stres toleransını artırır. Bu bölümde, stres adaptasyonunda rol oynayan başlıca epigenetik mekanizmalar olan DNA metilasyonu, histon modifikasyonları, kromatin yeniden düzenlenmesi ve küçük RNA aracılı gen düzenleme ayrıntılı olarak ele alınmıştır. RdDM yolu ile CHH metilasyonunun düzenlenmesi, H3K4me3 ve H3K9ac gibi aktif kromatin işaretlerinin strese bağlı gen ekspresyonunda rolü ve 6mA gibi yeni keşfedilen metilasyon işaretlerinin fonksiyonu tartışılmıştır. Ayrıca epigenetik stres belleği kavramı açıklanmış; bitkilerin tekrar eden streslere daha hızlı yanıt vermesinin moleküler temelleri değerlendirilmiştir. Epigenetik mekanizmaların tarımsal biyoteknoloji ve stres toleranslı bitki geliştirme stratejileri için sunduğu potansiyel de vurgulanmıştır.