Fatma Feyza Kavak

Bu makalenin amacı, ülkemizde son dönemde öne çıkan sıfır atık yönetimini (SAY) bir üniversite kampüsü üzerinden değerlendirmek ve zorunlu geçiş tarihinden itibaren ne ölçüde etkin bir şekilde yürütülebileceğine dair bilimsel bulgular ortaya koymaktır. Bu bağlamda, Marmara Üniversitesi Anadoluhisarı Kampüsü ölçeğinde SAY’a dair akademik personele, idari personele ve öğrencilere anket uygulanarak bu anlayışa yönelik ne ölçüde farkındalık oluştuğunu ve benimsendiği analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda 300 öğrenci, 38 akademik personel ve 54 idari-temizlik-güvenlik personeline anket uygulanmıştır. Ankette yöneltilen sorular katılımcıların demografik bilgileri (cinsiyet, yaş, görev/pozisyon, eğitim, birim ve medeni durum) dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucu katılımcıların SAY konusunda yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadığı; bilgi sahibi olanların ise ağırlıkla internet ve TV/kamu spotu üzerinden olduğu; bu yönetimin benimsenmesi için eğitim ve teşvikin önemli olduğu; yönetimin daha çok devlet tarafından üstlenip vergi gibi uygulamalarda maddi boyutta halka yansıtılmaması gerektiği ve belirli bir kesimin de olsa SAY’ın oy davranışına etki ettiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçların SAY’ıan daha etkin benimsenebilmesi için karar vericilere ve uygulayıcılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Marmara Üniversitesi Anadoluhisarı Kampüsü’nde Sıfır Atık Yönetimi (SAY) uygulanması konu edinilen bu çalışmada, ülkemizde sıfır atık yönetimi anlayışının ne ölçüde gerçekleştirilebileceği sorusuna ışık tutulması hedeflenmiştir. Atığın ekonomiye kazandırılmasının yanı sıra özellikle toplumun yetişmekte olan bireylerinin, diğer bir ifadeyle öğrencilerin bu uygulamayı ne ölçüde benimseyebileceklerinin araştırılması yapılmıştır. Bu kapsamda çalışmada izlenen yöntem, i) mevcut durumun tespiti (mevcut durumda nereden, ne miktarda atık oluştuğu ve bunun ne şekilde bertaraf edildiğinin belirlenmesi), ii) atık ayrıştırma ve azaltma çalışmaları ve iii) farkındalık ölçümü şeklinde olmuştur. Elde edilen bulgular ışığında, kampüste toplanan atık miktarı 193,20 gr/kişi.gün iken, mevcut çalışmanın gerçekleştirilmesi ile birlikte toplanan atık miktarı 295,54 gr/kişi.gün olmuştur. SAY uygulamasından önce atıkların tamamı dönüştürülemeyen atık niteliğinde iken uygulama ile birlikte, dönüştürülebilir atık olarak %69’luk kısım ayrılmış, dönüştürülemeyen atık miktarı %31’e indirilmiştir. Kampüs genelinde toplanan ayrık atığın %9’unu cam, %11’ini kâğıt, %35’ini metal/plastik, %14’ünü organik atık oluşturmaktadır. Farkındalık ölçme adımı olan anket çalışması sonucunda öğrencilerin kampüsteki SAY uygulamasını yeterince fark etmedikleri ve kampüs paydaşlarının bu konu hakkındaki yeterli duyarlılığa sahip olmadıkları belirlenmiştir. Anket sonuçlarına göre kampüs içerisinde SAY uygulaması hakkında bilgilendirme ve yönlendirme faaliyetlerinin arttırılması gerekmektedir.