Meltem Gürbüz

Kırşehir’in Kaman ilçesindeki florit yatakları, sahip oldukları renk çeşitliliğine karşın yoğun kırık ve çatlak içeren yapıları nedeniyle büyük ölçüde endüstriyel ham madde olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Kaman floritlerinin reçine ile stabilize edilerek işlenebilirliğinin geliştirilmesi ve süs taşı olarak değerlendirilme potansiyelinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, yöreden temin edilen florit örnekleri renk, kristal boyutu, yan kayaç özellikleri ve çatlak yoğunluğu dikkate alınarak sekiz gruba ayrılmıştır. Örneklerden yaklaşık 0,5-1 cm kalınlığında dilimler hazırlanmış; reçine uygulanmayan kontrol örnekleri ile vakum altında Optikon 224 reçinesiyle stabilize edilen örnekler karşılaştırılmıştır. Reçine uygulaması öncesinde örnekler asetonla temizlenmiş, ısıtılmış ve vakum altında reçine ile doyurulmuştur. Stabilizasyon sonrasında örnekler kesme, şekillendirme, zımparalama ve cilalama işlemlerine tabi tutulmuştur. Uygulamalar sonucunda Optikon 224 reçinesinin çatlak ve kırık yüzeylere nüfuz ederek özellikle yüksek çatlak yoğunluğuna sahip örneklerde işlem sırasında meydana gelen dağılma ve parçalanma eğilimini azalttığı belirlenmiştir. İşleme sırasında oluşan yeni kırıkların da tekrar reçine uygulanmasıyla giderilmiştir. Stabilize edilen örneklerde çatlakların görünürlüğünün azalması ve daha homojen bir yüzey görünümünün oluşması, gemoloji mikroskobu ile yapılan incelemelerde de doğrulanmıştır. Bulgular, yoğun çatlaklı Kaman floritlerinin uygun reçine uygulamalarıyla işlenebilirliğinin artırılabileceğini ve estetik özellikleri korunarak süs taşı olarak değerlendirilme potansiyelinin geliştirilebileceğini göstermektedir. Çalışma, Kaman floritlerinin ileri işleme ve tasarım süreçleri yoluyla daha yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesine yönelik deneysel bir yaklaşım sunmaktadır.

In this study, the mineralogical, petrographic, geochemical, and gemological characteristics of siliceous gemstones exposed in the Ergani (Diyarbakır) region were investigated. The siliceous gemstones occur within Eocene sedimentary units, filling karstic cavities and structural discontinuities over an area of several square kilometers. Chalcedony bodies reaching volumes of several cubic meters occur in green, blue, red, and white tones and locally contain Fe-oxide minerals (goethite–hematite), clay minerals, and carbonates as pore fillings and/or micro-inclusions. Thin-section analyses indicate that the samples are predominantly composed of microcrystalline quartz and chalcedony, exhibiting a well-defined cavity-filling sequence. This sequence is characterized by the precipitation of fibrous chalcedony along cavity walls, followed by microcrystalline quartz and, locally, coarser crystalline quartz toward the center. Chalcedony commonly displays complex intergrown and interlocking (grift) textures rather than simple banding, reflecting dynamic and multi-stage mineral precipitation processes. XRD analyses confirm quartz as the dominant mineral phase, while dolomite, hematite, and clay minerals are identified as accessory components, particularly in the red chalcedony samples. Geochemical data show high SiO₂ contents (77–97%), while enrichments in trace elements such as Fe, Cr, Mn, and Ni indicate significant hydrothermal fluid–rock interaction, likely involving mafic–ultramafic sources. Colouration is primarily controlled by Fe-oxide inclusions and transition-metal enrichment, whereas relatively pure silica precipitation accounts for the formation of white chalcedony. Overall, the results demonstrate that the siliceous gemstones of the Ergani region formed through a multi-stage hydrothermal silicification process controlled by structurally mediated fluid circulation and evolving physicochemical conditions. These findings are consistent with a conceptual genetic model involving repeated fluid influx, cavity-filling mineralization, and coeval precipitation of silica and accessory phases. Considering their mineralogical purity, complex textures, colour diversity, and workability, these occurrences represent significant potential from both scientific and gemological perspectives.

Quartzites containing malachite–azurite mineralization identified in the Kırşehir region (Central Anatolia, Türkiye) are located within the Kırşehir Massif. This study aims to comprehensively characterize the mineralogical, petrographic, geochemical, and gemological properties of these quartzites and to evaluate their potential as ornamental and decorative stones. Due to their characteristic green and blue colors, malachite and azurite possess significant aesthetic value. Their occurrence within silica-rich and mechanically resistant quartzites enhances the visual appearance of the host rock while maintaining its structural integrity. Petrographic observations indicate that the quartzites exhibit a granoblastic texture composed of interlocking quartz crystals. Malachite–azurite mineralization is structurally controlled by NW–SE-trending fracture systems and occurs predominantly as fracture-filling and cavity-coating phases, indicating an epigenetic origin related to post-metamorphic fluid circulation. Geochemical analyses reveal that the samples are dominated by SiO₂ (~95.33 wt.%), with CuO (~1.77 wt.%) and elevated Cu contents (3205 ppm) confirming the presence of copper carbonate mineralization. Although the high silica content contributes to overall mechanical strength, the relatively low Mohs hardness (3–4) and chemical sensitivity of malachite and azurite represent important limitations. Quantitative gemological measurements further indicate that quartz-rich domains exhibit high hardness values (up to ~907 HL), whereas malachite–azurite-bearing zones display significantly lower hardness (~735 HL) due to fracture-controlled heterogeneity and the presence of softer carbonate phases. Surface brightness measurements show moderate to high gloss values (~73–80 GU), with noticeable improvement following epoxy impregnation. These results demonstrate that while the material exhibits favorable optical properties, its mechanical performance is strongly influenced by mineralogical contrasts and structural discontinuities. Quartzites bearing malachite–azurite mineralization are therefore suitable primarily for decorative stones, ornamental objects, and small-scale jewelry applications rather than high-quality gemstones. The striking color contrast between azurite, malachite, and quartz enhances their visual appeal, and with appropriate stabilization techniques, their durability and economic value can be partially improved.

Kapanımlar, mücevher taşlarının tanınmasında başvurulan en önemli iç yapı göstergelerinden biri olup taşın kökeninin, oluşum koşullarının, doğal mı sentetik mi olduğunun ve herhangi bir işleme tabi tutulup tutulmadığının anlaşılmasında kritik rol oynar. İnklüzyonlaarın mineralojik bileşimi, kristal şekilleri, dağılımları ve optik özellikleri; ev sahibi taşın jeolojik geçmişini yansıtan mikroskobik bilgi taşır. Güncel spektroskopik ve görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler—Raman spektroskopisi, FTIR, SEM-EDS ve yüksek çözünürlüklü fotomikrografi—inklüzyonların çok daha ayrıntılı analiz edilmesine olanak tanımaktadır. Bu bölümde inklüzyonların sınıflandırılması, kristal büyüme süreçleri ile ilişkileri, teşhis değeri ve çeşitli taşlarda örnek vaka incelemeleri ele alınmaktadır.

Almus agates which are forms of nodules like egg-shaped are located in the Eocene aged Almus volcanics in Tokat (Turkey). These nodules are surprise eggs in spherical or oval form ranging from a few cm to 25–30 cm. It is thought that the most effective reason for the formation of the magnificent texture and color combinations of the agates in the region is the iron element. In thin section studies, agate formations are composed of length-slow zebraic chalcedony and quart zine. In addition, curved fossil like structures composed of iron oxide minerals offer visual richness. The host rock in which the Almus agates are located is trachyte, which consists of sanidine, plagioclase microlites and small opaque minerals, in which microlithic porphyritic and flow (trachytic) texture are observed. As a result of the multipoint eds (field emission scanning electron microscope), it was determined that the quartz is composed of Si, O and Fe. The content of the iron element, which is thought to cause color, was observed in the range of ca 1–1.5 wt.%. According to XRF analysis results, in Almus agates, there is depletion of Fe2O3 content in fine crystalline regions (ca 1 wt.%) compared to coarse crystalline zones (ca 1.5 wt.%). In order to determine the usability of Almus agates as gemstone, various cabochon shapes were made in Ümit Ulus Gemstone Processing workshop. It has been observed that these agates can be used for both collection and gemstone purposes due to their unique patterns and color compensation.

The corundum is found in the rocks of the Berit metaophiolite in Eastern Anatolia, near Doğanşehir a province of Malatya. Metaophiolitic rocks consist mainly of garnet metagabbro, granulite, amphibolite, mylonitic amphibolite, garnet amphibolite, amphibole schist, pyroxenite, mylonitic pyroxenite, orthopyroxenite, harzburgite, serpentinized dunite and diorite units. Corundum occurrences are mostly found in pyroxenites, amphibolites, peridotites and granulites. Their colors change in range between reddish pink, pink and light pink. They are usually in structure of translucent, vitreous and sometimes cracked. They are seen scattered or clustered together inside the rocks in which they are found. The size of their crystals ranges from 0.5 cm to 10 cm and their euhedral crystals are observed in pseudohexagonal form. As a result of the petrographic examinations, it was observed that pyroxene, amphibole, garnet and plagioclase minerals accompanied with the corundum. The samples of the rocks containing the corundum has qualifications which will be as an object of gemstone and ornament by means of cutting and shining. Large specimens of corundum can be processed alone. Samples, being as scattered and small granules inside the rock can be processed together with the host rock. In the processed samples, it was obtained patterns like the samples of corundum with zoisite which were in great demand in the world gemstone market.

Ch-chalcedony is a green colored member of the quartz group of gem stones. The appearance of Ch-chalcedony is very similar to that of chrysoprase. Differently, Ch-chalsedonies have a chromium element instead of a nickel element as a trace element. Green quartz used in jewelery as a seal stone, in necklaces and rings and has been one of the most valuable quartz varieties throughout history, with its beautiful green color,more rare than other quartz varieties. The Ch-chalcedonies in the North Anatolian region is yellowish-white, brownish gray, light green to dark green in color ranging from several centimeters to one meter thick in veins and lenses in the Lower-Middle Eocene dolomitic limestones. Ch-chalcedonies are composed of fine-grained and occasionally fibrous needle-like quartz; in some examples, quartz is present together with cristobalite, tridimite and cuspidine minerals. According to geochemical investigations in Ch-chalcedonies, the main oxides that were determined are as follows: SiO2 was observed in the range of 95.86–97.81%, Fe2O3 was observed in the range of 0.61–0.91% and Cr2O3 was observed in the range of 0.125–0.168%. A trace element analysis of Ch-chalcedonies, shows their significant enrichments in: Ni, Mo, Cu, Mn, V, Cr and W, especially in the Cr (up to 705 ppm). The green color of the studied Cr-chalcedonies originates from the element chromium. Taking the possible reserves into account, the hardness, color, massive structures, mineralogical, petrographical and gemological features of Ch-chalcedonies in the region are evaluated together. It is determined that they are suitable for the production of jewelry and ornaments.

Doğu Anadolu’daki Üst Miyosen volkanizmasının yaygın olduğu alanlardan biri olan Yamadağ Volkanitleri Malatya ili Arguvan ilçesi sınırları içerisinde bulunmaktadır. Araştırmanın konusunu oluşturan süstaşları bu volkanitlere ait bazaltların boşluklarında, birkaç cm'den yaklaşık 30-40 cm'ye kadar değişen boyutlarda ve yumrular şeklinde oluşum göstermektedir. Bu oluşumlar yaklaşık doğu batı yönünde uzanan damarlar halinde yayılım gösteren ve süstaşları içerisinde önemli yere sahip, opal (opal-CT) ve krizokol oluşumlarıdır. Opal oluşumları beyaz, kahverengi, sarı ve yeşilimsi gibi değişik renklerde, krizokol oluşumları ise mavimsi-yeşilimsi renktedir. Hem opal hem de krizokoller genelde masif yapıda ve taze yüzeyleri mumsu parlaklıktadır. Süstaşlarının mineral parajenezi ve oluşum koşulları XRD, SEM, FT-IR jeokimyasal bileşimleri ICP-MS analizi, gemolojik özellikleri ise elmas kaplama testere, sinter elmas aşındırıcı diskler ve polisaj makinesi kullanılarak, kaboşon ve fasetli kesim teknikleri uygulanarak belirlenmiştir. Opaller genellikle tridimit mineralinden oluşmakta, bazı örneklerde ise tridimit’e kuvars ve kristobalit mineralleri de eşlik etmektedir. EDX incelemelerinde opallerde Fe ve Al, krizokolde ise Cu’ca zenginleşmesi gözlenmektedir. ICP-MS analizlerinde ise krizokollerin LIL elementlerden Ba, Sr ile HFS elementlerinden U’ca daha çok zenginleşmiş olduğu belirlenmiştir. Yapılan gemolojik çalışmalar sonucunda, özellikle mumsu parlaklıkta ve masif yapıdaki krizokol ve opallerin renk, sertlik, dayanıklılık, renklerin homojen dağılımı, işlenebilirlik gibi özelliklerinin süstaşı olarak kullanılmaya elverişli oldukları tespit edilmiştir. Hem opal hem de krizokol oluşumlarının ekonomik olarak işletilmesi için rezerv belirleme çalışmalarının modern teknik ve yöntemlerle yapılması, farklı seviyelerdeki damarlardan alınacak krizokol örneklerinin U içeriğinin titizlikle belirlenerek dikkate alınması gerekmektedir.