Kardelen Yoldaş

Background/Objectives: Large language models (LLMs) are increasingly used as decision support tools in clinical nutrition, including meal planning for individuals with type 2 diabetes mellitus (T2DM). However, the clinical safety, quantitative accuracy, and guideline adherence of AI-generated dietary plans remain uncertain. This study aimed to evaluate systematic bias and agreement between LLM-generated diets and a guideline-concordant reference diet, and to assess whether current LLMs can function as reliable clinical nutrition decision support tools in T2DM. Methods: Six widely used LLMs generated standardized three-day, 1800 kcal dietary plans for T2DM using an identical prompt. Each day was treated as an independent observation (n = 18). Energy and macronutrient contents were analyzed using professional nutrition software and compared with a dietitian-designed reference diet based on ADA, EASD, IDF, and national guidelines. Agreement was evaluated using Bland–Altman analysis, proportional bias assessment, and intraclass correlation coefficients. Guideline adherence and clinical appropriateness were independently scored by registered dietitians. Results: Most LLM-generated diets systematically deviated from the reference diet, with lower total energy, reduced carbohydrate and fiber content, and variable protein distribution. Bland–Altman analyses demonstrated significant bias and wide limits of agreement for key nutrients, indicating clinically meaningful discrepancies. Guideline adherence scores varied substantially across models, with only one model showing relatively consistent performance. Inter-rater reliability between dietitians was high (ICC = 0.806). Conclusions: Current LLMs exhibit systematic quantitative bias and inconsistent guideline adherence when used for T2DM meal planning. AI-generated dietary plans are not interchangeable with dietitian-guided medical nutrition therapy and may pose clinical risks if used without professional oversight. Careful validation, domain-specific fine-tuning, and integration within supervised clinical workflows are required before implementation in diabetes care.

Aim: The COVID-19 pandemic has instigated a profound transformation in the education sector, ushering in comprehensive changes from students' learning habits to the functioning of educational institutions. This study aims to evaluate the adaptations, nutritional habits, and physical activities of first-year university students following the transition to online education. Method: This descriptive cross-sectional study, conducted between April and May 2021, was carried out online with a total of 275 participants. The data collection process involved the utilization of a personal information form developed by the researchers in light of the literature, as well as the Mediterranean Diet Score and University Life Scale. Results: There was no significant difference observed in the Mediterranean diet score and body weight during the university period compared to the pre-university period (p > 0.05). Students living with their families at home demonstrated higher emotional and academic adaptation scores, and those engaging in exercise exhibited significantly higher scores in social adaptation. Conclusion: The pandemic period and the online education process influenced students' supplement usage and dietary habits, but there was no significant change in the exercise participation rate. Furthermore, it was determined that the adjustment to university life, living situation with family, and engagement in exercise had a significant impact on social adaptation.

Nar kabuğu, potansiyel sağlık yararları ile birlikte güçlü antioksidan aktivite içerir. Nar kabuğunun, polifenol bakımından zengin olması nedeniyle antikanser potansiyelinin araştırıldığı çalışmalar mevcuttur. Nar kabuğunun, in vitro, in vivo ve klinik deneylerde farklı kanser hücre dizileri üzerinde antiproliferatif etkiler göstermiştir. Bu derlemenin amacı nar kabuğunun çeşitli kanser hastalıklarına karşı fonksiyonel özelliklerini ve tıbbi faydalarını değerlendirmektir. Ek olarak, nar kabuğunun in vitro ve in vivo insan ve hayvan klinik deneylerinde kullanımının çeşitli sağlık sorunları üzerine etkisine de yer verilmiştir. Mevcut veriler, Punica granatum (nar) kabuğunun bazı hastalık durumlarının gelişmesinde engelleyici ve potansiyel terapötik olarak kullanılabileceğini ve insan sağlığına fayda sağladığını göstermektedir. Bu derlemede nar kabuğunun potansiyel sağlık yararları, geleneksel tıbbi tedavide kullanımı ve kanser ilerlemesini engelleme mekanizması vurgulanmıştır.

Amaç: Bu çalışma, COVID-19 döneminde kentsel ve kırsal kesimlerin beslenme alışkanlıklarını ve bu alışkanlıkları etkileyen faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Nisan-Mayıs 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilen bu tanımlayıcı kesitsel çalışma, çevrimiçi olarak 385 kırsal ve 385 kentsel kesimde yaşayan toplam 770 kişi ile yürütülmüştür. Bulgular: Kırsaldan kente doğru Akdeniz diyet skorları 1,14 birim azalmıştır (β=-1,14±0,39, P=0,003). Akdeniz diyet skoru, kentsel bölgede yaşayan bireylerde (28,07±4,74) , kırsal bölgede yaşayan bireylere göre daha düşük (29,73±5,4) olduğu saptanmıştır (p=0,001). COVID-19 geçirme oranı kırsala (%18,4) kıyasla kentsel (%24,2) yaşam alanında daha yüksektir (p=0,058). Akdeniz diyet skoru puanları, bekarlarda evlilere göre 1,37 puan daha düşüktür, evli bireylerin Akdeniz diyetine daha yüksek uyum sağladığı görülmüştür (β=-1,369±0,39, P=0,001). Ayrıca, kentsel bölgede yaşayan bireylerin kronik hastalık sıklığının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Bu çalışmada, kırsal ile kentsel bölgelerde yaşayan bireylerin beslenme alışkanlıkları arasında farklılıklar olduğunu göstermektedir. Kırsal ve kentsel bölgeler arasındaki beslenme farklılıkları ve sağlık durumuna odaklanarak, yerel hükümetler, sağlık kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları işbirliği yaparak beslenme farkındalığını artıracak ve toplum sağlığını iyileştirecek projeler ve eğitimler geliştirmelidir.

Depresyon ruhsal sağlığı etkileyen ve toplum sağlığını tehdit eden sorunlarından biridir. COVİD- 19 ile depresyon vakalarında artış bildirilmektedir. Depresyonlu bireylerin tedavisinde yer alan ilaçlardan bu bireyler yan etkileri (ağız kuruluğu, baş dönmesi, cinsel işlevlerde azalma vb) sebebiyle kullanımından kaçınabilmektedir. Bu durum depresyonlu bireylerin tedavisinde yer alan ilaç ve psikoterapiye ek tedavi araştırmalarına yol açmıştır. Bu ek tedavilerde alternatif tıbbi ürünlerinin kullanımı da son zamanlarda kılavuzlarda yer almaya başlamıştır. Curcuma Longa bitkisinden elde edilen zerdeçalın bir biyoaktif bileşeni olan kurkumin depresyonlu bireylerde farmakolojik tedaviden bağımsız olarak tedavi edici etkilerinin olduğu tartışılmaktadır. Oral yolla alınan zerdeçaldaki kurkumin miktarı ve biyoyararlanımı düşüktür. Kurkuminin etkinliğinde artış sağlayan biyoaktif birleşenler ile tüketimi biyoyararlanımı desteklemektedir. Bu derleme depresyona sahip bireylerde kurkuminin etkilerini inceleyen güncel makalelerden derlenerek depresyonlu bireylerde kurkumin takviyesini incelemektedir.