Tomasz Lechowicz

Celem artykułu jest analiza i ocena rozwoju rynku kredytów hipotecznych w Polsce i w Wielkiej Brytanii w latach 2015–2024. W artykule wykorzystano metodę analizy danych zastanych, w szczególności raportów, publikacji i analiz dotyczących rynku kredytów hipotecznych. Dokonano ponadto przeglądu literatury przedmiotu w zakresie zagadnień związanych z kredytami hipotecznymi. W tabelach, dynamika obliczona jest dla lat 2022 i 2023, ponieważ w tych latach Polska i Wielka Brytania charakteryzowały się wysoką inflacją oraz wzrostem stóp procentowych w celu walki z rosnącymi cenami. Polityka kredytowa banków w Polsce charakteryzowała się okresem niskich stóp procentowych sprzyjających akcji kredytowej w latach 2015–2022, a następnie stopniowym zacieśnieniem kryteriów udzielania kredytów w odpowiedzi na wysokie stopy procentowe, aż do złagodzenia polityki dla kredytów konsumpcyjnych pod koniec 2024 roku. W tym okresie nastąpił duży wzrost akcji kredytowej, zwłaszcza hipotecznej, po czym rynek zaczął spowalniać w obliczu podwyżek stóp procentowych.

Economic development and its sustainability are influenced not only by material, human, financial, and intellectual factors, but also by psychological factors. In particular, the levels of business expectations, trust, and confidence significantly affect the resilience of the economy, especially in crucial sectors such as industry and, more specifically, industrial production. Based on political, economic, social, and legal stability, businesses are likely to assess their opportunities more optimistically and realistically. This, in turn, enables them to look confidently toward the future and provides a foundation for investing in further development. Conversely, a decline in business expectations and confidence can slow socio-economic development, potentially leading to recession or depression. The purpose of the article is to identify the association between business confidence (Impact of the Business Confidence Indicator, IBCI) and the level of industrial production (Industrial Production Index, IPI), as a crucial aspect of ensuring sustainable economic development. A correlation–regression analysis conducted using Ukraine as a case study—a country candidate for EU accession—and statistical data from the State Statistics Service of Ukraine (SSSU) for the period from 1 February 2022 to 1 September 2024 demonstrated that there is a stable, positive, and strong relationship between IBCI and IPI levels (r = 0.7; D = 0.49). The constructed linear correlation model indicates that, with other factors held constant, a one-percentage-point increase in positive business expectations may lead to a 2.23-point rise in the industrial production activity of enterprises in Ukraine’s manufacturing sector. Furthermore, approximately 49.0% of the variation in industrial production levels is likely explained by changes in business expectations. Verification of the constructed regression equation and assessment of its parameters indicate that it is statistically reliable and consistent with real economic processes. Specifically, the Fisher coefficient (F = 5.30) exceeds the critical (tabular) value (Ft = 2.04), with Se = 0.45 and C_95% = 1.96; the causality test based on the Granger methodology revealed the presence of a causal relationship, indicating that the IBCI influences the IPI. The obtained statistical results for the applied models and tests are as follows: MDF (p < 0.05), KPSS (p > 0.10), Durbin–Watson ≈ 2.0, Breusch–Godfrey (p = 0.32), White (p = 0.41), ARCH (p = 0.27), and SER (p = 0.36). The constructed correlation–regression equation also allowed forecasting based on trend line modeling—how IPI levels will change depending on business confidence. According to the forecast, the IPI in Ukraine at the beginning of 2030 is expected to increase by 63.48 percentage points compared to the beginning of 2024, reaching 153.6%.

Rising carbon emissions from international road freight transport in the EU—increasing from 29.4% in 2023 to 31.4% in 2025 under the With Existing Measures (WEM) Road Transport scenario—necessitate the implementation of additional measures within the framework of the EU Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). For Ukraine, operating under martial law and pursuing a post-war green recovery of its transport and trade sectors, the adoption of EU experience in distributed generation (DG) from renewable energy sources (RESs) is particularly critical. This study evaluates the synergy between energy-efficient and low-carbon management in logistics chains for road freight transportation in Ukraine, drawing on EU evidence of DG based on RESs. To this end, a decoupling analysis was conducted to identify the factors influencing low-carbon and energy-efficient management of logistics chains in Ukraine’s freight transport sector. Under wartime conditions, the EU practice of utilising electric vehicles (EVs) as an auxiliary source of renewable energy for distributed electricity generation within microgrids—through Grid-to-Vehicle (G2V) and Vehicle-to-Grid (V2G) technologies—was modelled. The results confirm the relevance of RES-based DG and the integration of EVs as a means of enhancing energy resilience in resource-constrained and conflict-affected regions. The scientific novelty of this research lies in identifying the conditions for achieving energy-efficient and low-carbon effects in the design of logistics chains through RES-based distributed generation, grounded in circular and inclusive economic development. The practical significance of the findings lies in formulating a replicable model for diversifying low-carbon fuel sources via the development of distributed generation of electricity based on renewable resources, providing a scalable paradigm for energy-limited and conflict-affected areas. Future research should focus on developing innovative logistics chain models that integrate DG and renewable energy use into Ukraine’s transport system.

This study investigates sustainable development in Europe, moving beyond simple SDG scores and linear models. Using data from 2000 to 2024 across European countries, Principal Component Analysis (PCA) was employed to create indices for the People, Planet, and Prosperity domains of sustainable development. Multivariate Adaptive Regression Splines (MARSs) captured nonlinearities and interactions in the influence of these domains on sustainable development on the European continent. The results show that progress depends on crossing key thresholds rather than gradual change. In the People domain, exceeding minimum levels leads to significant gains. The Planet domain acts as both stabiliser and constraint: moderate ecological performance fosters progress, while extremes hinder it. Prosperity has modest direct effects but becomes influential when combined with social and environmental factors. Interactions reveal that sustainable development arises from domain synergies, with social progress offering the most significant leverage. The findings indicate the need to target lagging regions to surpass social thresholds, protect ecological stability, and ground prosperity in inclusive, eco-friendly frameworks. Overall, the study highlights how data-driven methods can identify tipping points in sustainability and provides a transferable framework for achieving the 2030 Agenda.

This study investigates sustainable development in Europe, moving beyond simple SDG scores and linear models. Using data from 2000 to 2024 across European coun-tries, Principal Component Analysis (PCA) was employed to create indices for the People, Planet, and Prosperity domains of sustainable development. Multivariate Adaptive Regression Splines (MARS) captured nonlinearities and interactions in the influence of these domains on sustainable development on the European continent. Re-sults show that progress depends on crossing key thresholds rather than gradual change. In the People domain, exceeding minimum levels leads to significant gains. The Planet domain acts as both stabiliser and constraint: moderate ecological perfor-mance fosters progress, while extremes hinder it. Prosperity has modest direct effects but becomes influential when combined with social and environmental factors. Inter-actions reveal that sustainable development arises from domain synergies, with social progress offering the most significant leverage. Findings recommend targeting lagging regions to surpass social thresholds, protect ecological stability, and ground prosperity in inclusive, eco-friendly frameworks. Overall, the study highlights how data-driven methods can identify tipping points in sustainability and provides a transferable framework for achieving the 2030 Agenda.

Banki wpływają na wzrost gospodarczy kraju i na kształt ładu społeczno-gospodarczego. Efektywnie działające banki poprawiają dobrobyt materialny (położenie społeczeństwa), zwiększają dobrobyt konsumentów (pozwalając na korzystniejszy rozkład zakupów w czasie) i przyczyniają się do wzrostu produkcji i wydajności w całej gospodarce. W warunkach gospodarki rynkowej system finansowania nieruchomości mieszkaniowych jest szczególnie ważnym czynnikiem jej funkcjonowania i rozwoju. Mimo różnych nowych mechanizmów i sposobów finansowania inwestycji na rynku mieszkaniowym, najważniejszym jego instrumentem jest wciąż kredyt hipoteczny, a co za tym idzie sektor bankowy. Dostępność mieszkaniowego kredytu hipotecznego jest jedną z podstawowych determinant koniunktury na rynku mieszkaniowym.

Dla kredytobiorców w Polsce i w Wielkiej Brytanii duże znaczenie dla zaciągnięcia kredytu mieszkaniowego miały zarówno zmiany stóp procentowych, jak i zmiany rekomendacji nadzorczych dla kredytów mieszkaniowych adresowane do banków przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz Financial Conduct Authority. Rekomendacje nadzorcze oraz stopy procentowe kształtowały popyt na kredyty mieszkaniowe poprzez ich wpływ na decyzje kredytowe osób zainteresowanych nabyciem mieszkania (lub budową domu). Wpływ rekomendacji oraz stóp procentowych na zachowania kredytobiorców na rynku kredytów mieszkaniowych wynika z antycypacji zmian w dostępności kredytów w efekcie określonych zaleceń nadzorczych i jest silniejszy, wówczas gdy kredyt stanowi jedyną możliwość realizacji celu mieszkaniowego. W części teoretycznej artykułu podstawą badań są źródła literaturowe (pozycje zwarte i artykuły) zarówno polsko-, jak i anglojęzyczne, przede wszystkim z dziedziny polityki pieniężnej, kryzysów finansowych, stabilności finansowej, a także dotyczące rynku nieruchomości mieszkaniowych. Dane źródłowe zostały zaczerpnięte publikacji instytutów badawczych oraz materiałów analitycznych banków centralnych i innych instytucji finansowych. Dane empiryczne pochodzą z ogólnodostępnych statystyk monetarnych, sprawozdań z realizacji polityki pieniężnej i raportów banków centralnych.Analizę wpływu stopy procentowej banku centralnego oraz rekomendacji nadzoru finansowego na decyzje gospodarstw domowych dotyczące zaciągania kredytów mieszkaniowych przeprowadzono w oparciu o dane pozyskane w badaniach ankietowych, realizowanych za pośrednictwem ustrukturyzowanego kwestionariusza. Badania te zostały przeprowadzone w Polsce i w Wielkiej Brytanii w 2018 roku.