Fatma Nesibe Çolak
Research Interests
Fatma Nesibe Çolak has a total of 13 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Cansu Kaya6 shared publications
- Muhammet Ali Yunus
Hatay Mustafa Kemal University
6 shared publications Abdulvahap Akıncı
5 shared publicationsCoşkun Soysal
5 shared publications- Rahmi Şeyhoğlu5 shared publications
- Sevdenur Çetin5 shared publications
Latest Publications
- 31 October 2025
- Published by Kaşgarlı Mahmut Uygur-Çin Uygulama ve Araştırma Merkezi in Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (4) , 625-632
KADINLAR VE SOSYALİZM: KADINLARIN KURTULUŞU ÜZERİNE DENEMELER SHARON SMITH İSTANBUL, 2016, YORDAM KİTAP 191 SAYFA, ISBN: 978-605-5541-80-4
Karl Marx ve Friedrich Engels’in öncülüğünde modern sosyalist hareket doğmuştur. Zamanla bu hareket, kadınlara yönelik baskıyı da analizlerinin bir parçası hâline getirmiş ve kadın meselesini sosyalist kuram çerçevesinde ele alarak çözümlemeye çalışmıştır. Kadına yönelik baskının, sınıflı toplum yapısıyla birlikte ortaya çıktığı düşüncesi, kadının kurtuluşunun ancak sosyalist bir düzen içinde mümkün olabileceği fikrini doğurmuştur. Sharon Smith, sosyalist düşüncenin çağdaş temsilcilerinden biri olarak, Engels ve Marx’ın kadın sorununa dair analizlerini temel alarak Kadınlar ve Sosyalizm adlı eserini kaleme almıştır. Çalışmasının ana sorunsalını, “Kadınlara neden baskı uygulanıyor ve bu baskı nasıl ortadan kaldırılabilir?” soruları etrafında temellendirmiştir. Analizini sosyalist bir bakış açısıyla gerçekleştiren Smith, bu doğrultuda eserinde post-feminizme eleştirel bir yaklaşım sergilemekte ve feminist hareketin yetersizliklerini tartışmaya açmaktadır. Smith’in çalışmasının ilk bölümünde, kadınlara uygulanan baskının kökenlerine derinlemesine inilmektedir. Bu bölümde, Engels’in Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni adlı eseri temel alınarak bir değerlendirme yapılmıştır. İkinci bölümde, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki kürtaj meselesi örneklem olarak ele alınmış ve kadınların kendi bedenleri üzerindeki kontrol ihtiyaçlarına vurgu yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise feminizmin kadın sorunlarına yönelik politikaları sosyalist bir bakış açısıyla eleştirilmiştir. Dördüncü bölümde, Batı’ya yönelik eleştiriler sunulmuş, İslamiyet’in kadınlara baskı uyguladığına dair yaygın inanış sorgulanmış ve farklı biçimlerde olsa da Batı kadınlarının da baskı altında olduğu ortaya konmuştur. Son bölüm ise kadınlara yönelik baskının kuramsal temellerini açıklamakta ve bunu desteklemek amacıyla Rus Devrimi örneğinden hareket etmektedir.
- 31 October 2025
- Published by Kaşgarlı Mahmut Uygur-Çin Uygulama ve Araştırma Merkezi in Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (4) , 625-632
KADINLAR VE SOSYALİZM: KADINLARIN KURTULUŞU ÜZERİNE DENEMELER SHARON SMITH İSTANBUL, 2016, YORDAM KİTAP 191 SAYFA, ISBN: 978-605-5541-80-4
Karl Marx ve Friedrich Engels’in öncülüğünde modern sosyalist hareket doğmuştur. Zamanla bu hareket, kadınlara yönelik baskıyı da analizlerinin bir parçası hâline getirmiş ve kadın meselesini sosyalist kuram çerçevesinde ele alarak çözümlemeye çalışmıştır. Kadına yönelik baskının, sınıflı toplum yapısıyla birlikte ortaya çıktığı düşüncesi, kadının kurtuluşunun ancak sosyalist bir düzen içinde mümkün olabileceği fikrini doğurmuştur. Sharon Smith, sosyalist düşüncenin çağdaş temsilcilerinden biri olarak, Engels ve Marx’ın kadın sorununa dair analizlerini temel alarak Kadınlar ve Sosyalizm adlı eserini kaleme almıştır. Çalışmasının ana sorunsalını, “Kadınlara neden baskı uygulanıyor ve bu baskı nasıl ortadan kaldırılabilir?” soruları etrafında temellendirmiştir. Analizini sosyalist bir bakış açısıyla gerçekleştiren Smith, bu doğrultuda eserinde post-feminizme eleştirel bir yaklaşım sergilemekte ve feminist hareketin yetersizliklerini tartışmaya açmaktadır. Smith’in çalışmasının ilk bölümünde, kadınlara uygulanan baskının kökenlerine derinlemesine inilmektedir. Bu bölümde, Engels’in Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni adlı eseri temel alınarak bir değerlendirme yapılmıştır. İkinci bölümde, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki kürtaj meselesi örneklem olarak ele alınmış ve kadınların kendi bedenleri üzerindeki kontrol ihtiyaçlarına vurgu yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise feminizmin kadın sorunlarına yönelik politikaları sosyalist bir bakış açısıyla eleştirilmiştir. Dördüncü bölümde, Batı’ya yönelik eleştiriler sunulmuş, İslamiyet’in kadınlara baskı uyguladığına dair yaygın inanış sorgulanmış ve farklı biçimlerde olsa da Batı kadınlarının da baskı altında olduğu ortaya konmuştur. Son bölüm ise kadınlara yönelik baskının kuramsal temellerini açıklamakta ve bunu desteklemek amacıyla Rus Devrimi örneğinden hareket etmektedir.
- Open Access
- 31 July 2025
- Published by Kaşgarlı Mahmut Uygur-Çin Uygulama ve Araştırma Merkezi in Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (3) , 417-434
TÜRK SOLUNDA BİR KADIN SESİ: BAKİYE BERİA ONGER’İN YAŞAMI, EYLEMLERİ VE FİKİRLERİ
Bu çalışma, Türkiye’de kadın hakları mücadelesinde yer alan Bakiye Beria Onger’in (1921–2015) yaşamını, siyasal eylemlerini ve düşünsel katkılarını incelemektedir. Hukuk eğitimi aldıktan sonra serbest avukat olarak çalışan Onger, 1965’te Türkiye İleri Kadınlar Derneği’ni kurmuş ancak çeşitli sebeplerden dolayı derneğin faaliyetleri sonlandırılmıştır. 1975 yılında ise Türkiye Komünist Partisi’nin teşvikiyle kadınların demokratik, ekonomik ve sosyal haklarını savunan ilk kitlesel örgütlerden biri olan İlerici Kadınlar Derneği’ne genel başkan olmuştur. 1979 ara seçimlerinde İstanbul’dan bağımsız senatör adayı olarak yürüttüğü kampanyada “emekçi kadınların sesi” vurgusunu öne çıkaran Onger, kadın temsilinin parlamento dışı alanlardan siyasal alanlara taşınması gerektiğini savunmuştur. Kadınların sorunları ve kurtuluş yollarına dair kaleme aldığı yazılarda, Kemalist reformlarla sosyalist teoriyi birleştiren bir yaklaşım benimsemektedir. Bu bağlamda, özgürlük, eğitim hakkı, ücret eşitsizliği ve cinsel özgürlük gibi konular üzerine kapsamlı analizler gerçekleştirmiştir. Çalışmanın ana sorunsalı, Onger’in düşünsel dünyasında kadın sorununu nasıl ele aldığı ve bu soruna hangi açılardan yaklaştığı ekseninde şekillendirilmiştir. Bu doğrultuda, Onger’in kaleme aldığı eserler taranmış; kadın sorunlarına ilişkin düşünceleri tematik olarak sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz yöntemi tercih edilmiştir.
- 31 July 2025
- Published by Kaşgarlı Mahmut Uygur-Çin Uygulama ve Araştırma Merkezi in Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (3) , 417-434
Open AccessTÜRK SOLUNDA BİR KADIN SESİ: BAKİYE BERİA ONGER’İN YAŞAMI, EYLEMLERİ VE FİKİRLERİ
Bu çalışma, Türkiye’de kadın hakları mücadelesinde yer alan Bakiye Beria Onger’in (1921–2015) yaşamını, siyasal eylemlerini ve düşünsel katkılarını incelemektedir. Hukuk eğitimi aldıktan sonra serbest avukat olarak çalışan Onger, 1965’te Türkiye İleri Kadınlar Derneği’ni kurmuş ancak çeşitli sebeplerden dolayı derneğin faaliyetleri sonlandırılmıştır. 1975 yılında ise Türkiye Komünist Partisi’nin teşvikiyle kadınların demokratik, ekonomik ve sosyal haklarını savunan ilk kitlesel örgütlerden biri olan İlerici Kadınlar Derneği’ne genel başkan olmuştur. 1979 ara seçimlerinde İstanbul’dan bağımsız senatör adayı olarak yürüttüğü kampanyada “emekçi kadınların sesi” vurgusunu öne çıkaran Onger, kadın temsilinin parlamento dışı alanlardan siyasal alanlara taşınması gerektiğini savunmuştur. Kadınların sorunları ve kurtuluş yollarına dair kaleme aldığı yazılarda, Kemalist reformlarla sosyalist teoriyi birleştiren bir yaklaşım benimsemektedir. Bu bağlamda, özgürlük, eğitim hakkı, ücret eşitsizliği ve cinsel özgürlük gibi konular üzerine kapsamlı analizler gerçekleştirmiştir. Çalışmanın ana sorunsalı, Onger’in düşünsel dünyasında kadın sorununu nasıl ele aldığı ve bu soruna hangi açılardan yaklaştığı ekseninde şekillendirilmiştir. Bu doğrultuda, Onger’in kaleme aldığı eserler taranmış; kadın sorunlarına ilişkin düşünceleri tematik olarak sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz yöntemi tercih edilmiştir.
- Open Access
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
Siyaset Biliminde Akademik Araştırma ve Değerlendirmeler
Siyaset bilimi her dönem çok yönlü yapısı ve herkesin hayatına doğrudan etkisi dolayısıyla çok sayıda araştırma ve analizin yapıldığı bir alan olma özelliği taşımaktadır. Siyasetin çok yönlü doğası ve her yaşanan olayın analize tabi tutulmasının gerekliliği siyaset biliminde çok sayıda akademik çalışma ve analizin yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Siyasetin çok yönlü boyutu bu kitapta da kendini göstermektedir. Birbirinden çok farklı fakat bir yönü ile birbirini tamamlayan çalışmalar benzer kitaplarda olduğu gibi bu kitapta da yer almaktadır. Siyaset biliminin geleneksel konularından olan devlet olgusu ve bunun modern ulus devlete dönüşüm sürecini ele alan ilk bölümden sonra Amerika’nın kuruluş süreci ve bu süreçte Protestanlığın kurumsallaşması ikinci bölümde irdelenmiştir. Yönetim ve parti sistemleri siyaset biliminin önemli konuları arasında yer almaktadır. Bu bağlamda üçüncü bölümde Brezilya’da başkanlık, parti ve seçim sistemleri irdelenmiştir. Özellikle yakın zamanlarda daha fazla irdelenen konular arasında en başta yer alan “kadın” konusu ise dördüncü bölümde ele alınmıştır. Liderlik konusu ise siyasetin temel konuları arasında yer almaktadır. Siyasi liderlik okumaları beşinci bölümde irdelenmiştir. Altıncı ve son bölümde ise uluslararası ilişkiler literatüründe sıklıkla tartışılan hegemonya kavramı, çok kutupluluk bağlamında yeniden ele alınarak, günümüz uluslararası düzeninin dönüşümüne dair kuramsal ve eleştirel bir değerlendirme sunulmuştur. Bu çalışmanın ortaya çıkmasında katkısı olan herkese, özellikle de saygıdeğer bölüm yazarlarımıza çok teşekkür ederim. Kitabın ortaya çıkmasında Özgür yayınlarına ve her türlü desteği sunan Dr.Öğr.Üyesi Kürşad ÖZKAYNAR’a çok teşekkür ederim. Çalışmanın okuyucularının beklentisine karşılık vermesi en büyük temennimdir.
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
Open AccessSiyaset Biliminde Akademik Araştırma ve Değerlendirmeler
Siyaset bilimi her dönem çok yönlü yapısı ve herkesin hayatına doğrudan etkisi dolayısıyla çok sayıda araştırma ve analizin yapıldığı bir alan olma özelliği taşımaktadır. Siyasetin çok yönlü doğası ve her yaşanan olayın analize tabi tutulmasının gerekliliği siyaset biliminde çok sayıda akademik çalışma ve analizin yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Siyasetin çok yönlü boyutu bu kitapta da kendini göstermektedir. Birbirinden çok farklı fakat bir yönü ile birbirini tamamlayan çalışmalar benzer kitaplarda olduğu gibi bu kitapta da yer almaktadır. Siyaset biliminin geleneksel konularından olan devlet olgusu ve bunun modern ulus devlete dönüşüm sürecini ele alan ilk bölümden sonra Amerika’nın kuruluş süreci ve bu süreçte Protestanlığın kurumsallaşması ikinci bölümde irdelenmiştir. Yönetim ve parti sistemleri siyaset biliminin önemli konuları arasında yer almaktadır. Bu bağlamda üçüncü bölümde Brezilya’da başkanlık, parti ve seçim sistemleri irdelenmiştir. Özellikle yakın zamanlarda daha fazla irdelenen konular arasında en başta yer alan “kadın” konusu ise dördüncü bölümde ele alınmıştır. Liderlik konusu ise siyasetin temel konuları arasında yer almaktadır. Siyasi liderlik okumaları beşinci bölümde irdelenmiştir. Altıncı ve son bölümde ise uluslararası ilişkiler literatüründe sıklıkla tartışılan hegemonya kavramı, çok kutupluluk bağlamında yeniden ele alınarak, günümüz uluslararası düzeninin dönüşümüne dair kuramsal ve eleştirel bir değerlendirme sunulmuştur. Bu çalışmanın ortaya çıkmasında katkısı olan herkese, özellikle de saygıdeğer bölüm yazarlarımıza çok teşekkür ederim. Kitabın ortaya çıkmasında Özgür yayınlarına ve her türlü desteği sunan Dr.Öğr.Üyesi Kürşad ÖZKAYNAR’a çok teşekkür ederim. Çalışmanın okuyucularının beklentisine karşılık vermesi en büyük temennimdir.
- Open Access
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 65-86
Erken Dönem Sosyalist Hareketlerde “Kadın” Düşüncesi (1908-1923)
Osmanlı’nın II. Meşrutiyet öncesi döneminde, azınlık gruplar arasında Avrupa’yla temastan dolayı sosyalizm daha popüler bir akım olmuştur. O dönemde Türkler azınlık grupların çıkardığı süreli yayınlar ve Avrupa’ya giden Osmanlı aydınları vesilesiyle sosyalizm ile tanışmıştır. 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanıyla oluşan hürriyet havasında farklı fikirler, basın ve yayın faaliyetleri de artmıştır. Böyle bir ortamda sosyalizm akımı da toplumda gelişim göstermeye başlamıştır. Gelişim gösteren sosyalist solun kendi içinde hem Osmanlı döneminde hem de Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk çeyreğinde çeşitli akımlar meydana gelmiştir. Böylece Türkiye’de sosyalist hareket siyasal ve toplumsal alanda kendine bir yer edinmiştir. Bu akımların yayımladığı süreli yayın, broşür ve belgelerde toplumun sorunlarıyla ilgili pek çok konu işlenmiştir. Bu konular arasında kadının emeği, sömürüsü ve konumu üzerine fikriyatlar da mevcuttur. Bu çalışma kapsamında 1908-1923 yılları arasında yer alan sosyalist sol düşüncesindeki kadınının durumuna, kadın sorununa ve kadın haklarına dair fikirlerinin ele alınması amaçlanmıştır. Buradan hareketle öncelikle uluslararası Marksist teorisyenlerin kadın üzerine düşünceleri tartışılacaktır. Akabinde ise söz konusu dönem aralığında var olan sosyalist akımlar kısaca tanıtılacaktır. Son olarak da 1908-1923 yılları arasında yer alan sosyalist akımların yayımladığı süreli yayınlardaki, belgelerdeki ve broşürlerdeki “kadın” üzerine fikirleri, söylemleri ve politikaları irdelenecektir. Bu irdeleme sırasında uluslararası Marksist literatürden hangi noktalarda etkilendikleri de çalışma içerisinde verilecektir. Çalışmanın yöntemi, nitel araştırmalar arasından betimsel analiz ile yapılmıştır.
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 65-86
Open AccessErken Dönem Sosyalist Hareketlerde “Kadın” Düşüncesi (1908-1923)
Osmanlı’nın II. Meşrutiyet öncesi döneminde, azınlık gruplar arasında Avrupa’yla temastan dolayı sosyalizm daha popüler bir akım olmuştur. O dönemde Türkler azınlık grupların çıkardığı süreli yayınlar ve Avrupa’ya giden Osmanlı aydınları vesilesiyle sosyalizm ile tanışmıştır. 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanıyla oluşan hürriyet havasında farklı fikirler, basın ve yayın faaliyetleri de artmıştır. Böyle bir ortamda sosyalizm akımı da toplumda gelişim göstermeye başlamıştır. Gelişim gösteren sosyalist solun kendi içinde hem Osmanlı döneminde hem de Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk çeyreğinde çeşitli akımlar meydana gelmiştir. Böylece Türkiye’de sosyalist hareket siyasal ve toplumsal alanda kendine bir yer edinmiştir. Bu akımların yayımladığı süreli yayın, broşür ve belgelerde toplumun sorunlarıyla ilgili pek çok konu işlenmiştir. Bu konular arasında kadının emeği, sömürüsü ve konumu üzerine fikriyatlar da mevcuttur. Bu çalışma kapsamında 1908-1923 yılları arasında yer alan sosyalist sol düşüncesindeki kadınının durumuna, kadın sorununa ve kadın haklarına dair fikirlerinin ele alınması amaçlanmıştır. Buradan hareketle öncelikle uluslararası Marksist teorisyenlerin kadın üzerine düşünceleri tartışılacaktır. Akabinde ise söz konusu dönem aralığında var olan sosyalist akımlar kısaca tanıtılacaktır. Son olarak da 1908-1923 yılları arasında yer alan sosyalist akımların yayımladığı süreli yayınlardaki, belgelerdeki ve broşürlerdeki “kadın” üzerine fikirleri, söylemleri ve politikaları irdelenecektir. Bu irdeleme sırasında uluslararası Marksist literatürden hangi noktalarda etkilendikleri de çalışma içerisinde verilecektir. Çalışmanın yöntemi, nitel araştırmalar arasından betimsel analiz ile yapılmıştır.
- Open Access
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 155-168
Hegemony under Multipolarity: An Ongoing Relevance?
“Hegemony” has been a key concept in understanding various forms of domination under capitalist relations of production that might go beyond any particular social formation. Hence it is possible to exercise it at different levels—domestic, regional or international. With its emphasis on attempts at capitalist domination, conceptualisations of it largely rest on the discipline of International Political Economy (IPE). However, some of these conceptualisations tend to degenerate the concept by disrupting its connections with the ruling classes at the domestic level. This led to a misbelief in the wider International Relations (IR) scholarship as though the concept had only idealist connotations and little to do with geopolitical rivalries among nations. This paper argues the opposite and asserts that the concept still holds explanatory power even under a supposedly multipolar order as long as it is not stripped of its domestic and material foundations. As such, the paper seeks to bring the concept into terms with the recent debates over the new character of the emerging international order. In doing this, the paper will also investigate whether the concept shares a common ground with geopolitical economy with a reference to the foundational concepts of the latter such as the “materiality of nations”. The paper argues that the contestations that appear geopolitical in character emanate from struggles for hegemony at the domestic level and are also bound to take the shape of bids for hegemony at regional or international levels by benefiting from the insights that the concepts of “subimperialism” and “imperialism” provides us.
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 155-168
Open AccessHegemony under Multipolarity: An Ongoing Relevance?
“Hegemony” has been a key concept in understanding various forms of domination under capitalist relations of production that might go beyond any particular social formation. Hence it is possible to exercise it at different levels—domestic, regional or international. With its emphasis on attempts at capitalist domination, conceptualisations of it largely rest on the discipline of International Political Economy (IPE). However, some of these conceptualisations tend to degenerate the concept by disrupting its connections with the ruling classes at the domestic level. This led to a misbelief in the wider International Relations (IR) scholarship as though the concept had only idealist connotations and little to do with geopolitical rivalries among nations. This paper argues the opposite and asserts that the concept still holds explanatory power even under a supposedly multipolar order as long as it is not stripped of its domestic and material foundations. As such, the paper seeks to bring the concept into terms with the recent debates over the new character of the emerging international order. In doing this, the paper will also investigate whether the concept shares a common ground with geopolitical economy with a reference to the foundational concepts of the latter such as the “materiality of nations”. The paper argues that the contestations that appear geopolitical in character emanate from struggles for hegemony at the domestic level and are also bound to take the shape of bids for hegemony at regional or international levels by benefiting from the insights that the concepts of “subimperialism” and “imperialism” provides us.
- Open Access
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 25-36
Amerika’da Protestanlığın Temelleri ve Koloniyal Dönem
Bu çalışma, Hristiyanlığın bir mezhebi olan Protestanlığın, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nin koloniyal döneminden itibaren topluma nüfuz ederek merkezi bir rol oynadığını ve ABD’yi dini açıdan nasıl şekillendirdiğini açıklamaya çalışmaktadır. Amerika'da dinin (genel olarak Hristiyanlığın, özelde Protestanlığın) devlet ve toplumdaki güncel gerçeklerini ve rolünü daha kapsamlı ve derinlemesine anlayabilmek için, Amerika’nın koloniyal dönemiyle başlayan tarihsel arka planının analiz edilmesi son derece önemlidir. Bu bağlamda, Amerika’da ilk kolonin kurulmasından itibaren (1607), İngiltere'deki zulümden ve haklarından mahrum bırakılmaktan kaçan Püritenler için dini özgürlük arzusu güçlü bir motivasyon kaynağı olmuştur. Püritenler, genel olarak Protestanlar, Amerika’nın koloniyal döneminden itibaren Amerikan devletinin ve ulusunun üzerinde siyasi, sosyal, kültürel ve hemen her alanlarda etkili olmuştur. Özellikle ilk Püriten yerleşimciler, koloni yönetiminde İncil yorumuna dayanan bir yönetim biçimi uygulamaya çalışmışlardır. Bu yönetim biçimine, Püriten lider John Winthrop'un 1630 yılında bir grup Püritenle birlikte Arbella adındaki gemisiyle Massachusetts’e göç ederken verdiği A Model of Christian Charity (Hristiyan Yardımseverlik Modeli) adlı vaazı ilham kaynağı olmuştur. Bu tarihten itibaren, Püriten ilkeleri, devlet yönetiminden sosyo-kültürel alanlara kadar Amerikan ulusuna öncülük yaparak çok sayıda miras bırakmıştır. İncil ve Püriten ilkelerine dayanan bu miraslar, ABD’nin modern dönem karakterine işlemiştir. Bu nedenle, Hristiyanlık ( özelde Protestanlık) Amerikan devletinin ve ulusunun birincil kaynağıdır. Püritenler’den esinlenen ABD’nin dini motivasyonu ve dini kimliği günümüze kadar değişmeden devam etmektedir. Bugün Hristiyanlık (özelde Protestanlık), ABD'nin ayrılmaz bir parçasıdır ve Amerikan ulusu üzerinde oldukça etkilidir. Sonuç olarak, Püritenler ve Protestanlar Amerika’yı dindar bir Hristiyan (özellikle Protestan) milletine dönüştürmede önemli bir rol oynamıştır. ABD’de, bunun bir neticesi olarak, Protestanlığın baskın (hakim) bir statüsü bulunmaktadır.
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 25-36
Open AccessAmerika’da Protestanlığın Temelleri ve Koloniyal Dönem
Bu çalışma, Hristiyanlığın bir mezhebi olan Protestanlığın, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nin koloniyal döneminden itibaren topluma nüfuz ederek merkezi bir rol oynadığını ve ABD’yi dini açıdan nasıl şekillendirdiğini açıklamaya çalışmaktadır. Amerika'da dinin (genel olarak Hristiyanlığın, özelde Protestanlığın) devlet ve toplumdaki güncel gerçeklerini ve rolünü daha kapsamlı ve derinlemesine anlayabilmek için, Amerika’nın koloniyal dönemiyle başlayan tarihsel arka planının analiz edilmesi son derece önemlidir. Bu bağlamda, Amerika’da ilk kolonin kurulmasından itibaren (1607), İngiltere'deki zulümden ve haklarından mahrum bırakılmaktan kaçan Püritenler için dini özgürlük arzusu güçlü bir motivasyon kaynağı olmuştur. Püritenler, genel olarak Protestanlar, Amerika’nın koloniyal döneminden itibaren Amerikan devletinin ve ulusunun üzerinde siyasi, sosyal, kültürel ve hemen her alanlarda etkili olmuştur. Özellikle ilk Püriten yerleşimciler, koloni yönetiminde İncil yorumuna dayanan bir yönetim biçimi uygulamaya çalışmışlardır. Bu yönetim biçimine, Püriten lider John Winthrop'un 1630 yılında bir grup Püritenle birlikte Arbella adındaki gemisiyle Massachusetts’e göç ederken verdiği A Model of Christian Charity (Hristiyan Yardımseverlik Modeli) adlı vaazı ilham kaynağı olmuştur. Bu tarihten itibaren, Püriten ilkeleri, devlet yönetiminden sosyo-kültürel alanlara kadar Amerikan ulusuna öncülük yaparak çok sayıda miras bırakmıştır. İncil ve Püriten ilkelerine dayanan bu miraslar, ABD’nin modern dönem karakterine işlemiştir. Bu nedenle, Hristiyanlık ( özelde Protestanlık) Amerikan devletinin ve ulusunun birincil kaynağıdır. Püritenler’den esinlenen ABD’nin dini motivasyonu ve dini kimliği günümüze kadar değişmeden devam etmektedir. Bugün Hristiyanlık (özelde Protestanlık), ABD'nin ayrılmaz bir parçasıdır ve Amerikan ulusu üzerinde oldukça etkilidir. Sonuç olarak, Püritenler ve Protestanlar Amerika’yı dindar bir Hristiyan (özellikle Protestan) milletine dönüştürmede önemli bir rol oynamıştır. ABD’de, bunun bir neticesi olarak, Protestanlığın baskın (hakim) bir statüsü bulunmaktadır.
- Open Access
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 1-24
Tarihin Değişmez Aktörü: Devletin Kısa Tarihi ve Ulus Devletler
Sosyal antropoloji, neredeyse bütün toplumlarda dinin ve devletin izlerini bulmaktadır. Her ikisinin de ortak özelliği toplu yaşamanın getirdiği düzen ve istikrarı sağlayıcı olmalarıdır. Din, insanın inanma ihtiyacının yanında, ahlakî sınırlar koyma ve insanın ontolojik anlam arayışına cevap verme rollerine sahip bir sosyal kurumdur. Devletin nasıl ve neden doğduğu konusunda değişik görüşler mevcuttur. Genellikle tarım toplumu ile yerleşik hayata geçildikten sonra mülkiyet kavramının ortaya çıkması sonucunda güvenlik, asayiş ve savunma ihtiyaçları ile devletin doğduğu kabul görmektedir. Ancak, göçebe toplumlarda devlet yapısının olduğu bir gerçektir. Tarih boyunca zamana, mekâna ve şartlara bağlı olarak değişik şekillerde devletin varlığını görmekteyiz: Site devletleri, bozkır devletleri, imparatorluklar, modern ulus devletler ve post-modern ulus devletçikler gibi değişik şekillerde kesintisiz devlet karşımıza çıkmaktadır. Bir devlet şekli olan modern ulus devletler son üçyüzyılda önce Avrupa sonra da bütün dünyaya yayılmıştır. Ulus devletlerin ortya çıkışı Batı’daki sosyal ve ekonomik gelişmelerinin sonucudur. Modern ulus devletlerin “bütünleşmeci” bir anlayışla parçalı sosyal yapıları homojenleştirici özelliği günümüzde post-modern anlayışın çok kültürcü politikaları ile modern ulus devletleri “küçük ulus devletçiklere” dönüştürme eğilimdedir. Tarih ve sosyal antropoloji devletin hep var olduğunu, her dönem farklı şekillerde inşa edildiğini ve gelecekte de var olmaya devam edeceğini göstermektedir. Gelecekte devletin ortadan kalkması yerine teknoloji ile daha da güçleneceği, çok kültürcü anlayış devam ederse “ulus devletçiklere” dönüşebileceği öngörülmektedir.
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 1-24
Open AccessTarihin Değişmez Aktörü: Devletin Kısa Tarihi ve Ulus Devletler
Sosyal antropoloji, neredeyse bütün toplumlarda dinin ve devletin izlerini bulmaktadır. Her ikisinin de ortak özelliği toplu yaşamanın getirdiği düzen ve istikrarı sağlayıcı olmalarıdır. Din, insanın inanma ihtiyacının yanında, ahlakî sınırlar koyma ve insanın ontolojik anlam arayışına cevap verme rollerine sahip bir sosyal kurumdur. Devletin nasıl ve neden doğduğu konusunda değişik görüşler mevcuttur. Genellikle tarım toplumu ile yerleşik hayata geçildikten sonra mülkiyet kavramının ortaya çıkması sonucunda güvenlik, asayiş ve savunma ihtiyaçları ile devletin doğduğu kabul görmektedir. Ancak, göçebe toplumlarda devlet yapısının olduğu bir gerçektir. Tarih boyunca zamana, mekâna ve şartlara bağlı olarak değişik şekillerde devletin varlığını görmekteyiz: Site devletleri, bozkır devletleri, imparatorluklar, modern ulus devletler ve post-modern ulus devletçikler gibi değişik şekillerde kesintisiz devlet karşımıza çıkmaktadır. Bir devlet şekli olan modern ulus devletler son üçyüzyılda önce Avrupa sonra da bütün dünyaya yayılmıştır. Ulus devletlerin ortya çıkışı Batı’daki sosyal ve ekonomik gelişmelerinin sonucudur. Modern ulus devletlerin “bütünleşmeci” bir anlayışla parçalı sosyal yapıları homojenleştirici özelliği günümüzde post-modern anlayışın çok kültürcü politikaları ile modern ulus devletleri “küçük ulus devletçiklere” dönüştürme eğilimdedir. Tarih ve sosyal antropoloji devletin hep var olduğunu, her dönem farklı şekillerde inşa edildiğini ve gelecekte de var olmaya devam edeceğini göstermektedir. Gelecekte devletin ortadan kalkması yerine teknoloji ile daha da güçleneceği, çok kültürcü anlayış devam ederse “ulus devletçiklere” dönüşebileceği öngörülmektedir.
- Open Access
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 37-64
Brezilya Deneyimi: Koalisyonel Başkanlık Sistemi, Parti Sistemi ve Siyasi İttifaklar
Brezilya’nın başkanlık sistemi, birçok yönüyle Türkiye’de 2017 Anayasa değişikliği ile yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile benzerlik göstermektedir. Bu benzerlikler, yalnızca yürütme organının yapısı ile sınırlı kalmamakta; aynı zamanda parti sistemi ve koalisyon siyaseti açısından da dikkat çekici paralellikler içermektedir. Brezilya örneği, sistemin tasarımı aşamasında dolaylı bir model olarak değerlendirilmiş olabilir. Ancak Brezilya’da uygulanan başkanlık sisteminin işleyişini tam anlamıyla kavrayabilmek için, ülkenin parçalı parti yapısı ve koalisyonlara dayalı siyasi kültürü göz önünde bulundurulmalıdır. Türkiye’de son yıllarda kurumsallaşmaya başlayan ittifak siyaseti ile Brezilya’daki koalisyon pratikleri arasında artan oranda benzeşme gözlemlenmektedir. Bu durum, Brezilya siyasetinin incelenmesini, Türkiye’nin siyasal yapısının evrimine dair çıkarımlar yapmak açısından anlamlı kılmaktadır. Ancak bu çalışma doğrudan bir karşılaştırma yapma amacı taşımamaktadır. Literatürde Brezilya’nın başkanlık sistemine ilişkin çeşitli analizler bulunsa da, parti sistemi ve koalisyon siyasetini merkeze alan çalışmaların sayıca sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Brezilya’da başkanlık sistemi çerçevesinde şekillenen güncel parti sistemi ve koalisyon dinamiklerine dair güncel gelişmeleri ele almayı ve Brezilya siyasal sistemine dair bütüncül bir perspektif sunmayı hedeflemektedir.
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 37-64
Open AccessBrezilya Deneyimi: Koalisyonel Başkanlık Sistemi, Parti Sistemi ve Siyasi İttifaklar
Brezilya’nın başkanlık sistemi, birçok yönüyle Türkiye’de 2017 Anayasa değişikliği ile yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile benzerlik göstermektedir. Bu benzerlikler, yalnızca yürütme organının yapısı ile sınırlı kalmamakta; aynı zamanda parti sistemi ve koalisyon siyaseti açısından da dikkat çekici paralellikler içermektedir. Brezilya örneği, sistemin tasarımı aşamasında dolaylı bir model olarak değerlendirilmiş olabilir. Ancak Brezilya’da uygulanan başkanlık sisteminin işleyişini tam anlamıyla kavrayabilmek için, ülkenin parçalı parti yapısı ve koalisyonlara dayalı siyasi kültürü göz önünde bulundurulmalıdır. Türkiye’de son yıllarda kurumsallaşmaya başlayan ittifak siyaseti ile Brezilya’daki koalisyon pratikleri arasında artan oranda benzeşme gözlemlenmektedir. Bu durum, Brezilya siyasetinin incelenmesini, Türkiye’nin siyasal yapısının evrimine dair çıkarımlar yapmak açısından anlamlı kılmaktadır. Ancak bu çalışma doğrudan bir karşılaştırma yapma amacı taşımamaktadır. Literatürde Brezilya’nın başkanlık sistemine ilişkin çeşitli analizler bulunsa da, parti sistemi ve koalisyon siyasetini merkeze alan çalışmaların sayıca sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışma, Brezilya’da başkanlık sistemi çerçevesinde şekillenen güncel parti sistemi ve koalisyon dinamiklerine dair güncel gelişmeleri ele almayı ve Brezilya siyasal sistemine dair bütüncül bir perspektif sunmayı hedeflemektedir.
- Open Access
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 87-154
Siyasi Liderlikte Temel Okumalar
İlk çağlardan bu yana insan; siyasi otoriterin temel argümanlarının toplumsal yapı içerisinde neler olduğu ya da olması gerektiği, kim tarafından yönetildiğini ya da yönetmesi gerektiği, sorularının yanıtlarını ve bir kısım kimselerin toplumsal yapının kurallarının ve siyasetinin tespit edilmesindeki istisnai gücü niçin ve nasıl kontrolüne aldığını, tatbik ettiğini ve diğer bireylerin bunu niçin gerçekleştiremediğini sorgulamış, tartışmış, kurgulamak istemiştir. Tüm bu sorular, siyaset biliminde olduğu kadar siyasi düşünceden sosyolojiye kadar, siyaset bilimi çalışmalarına kaynaklık eden pek çok farklı disiplinin de çalışma konusu olmuştur. Liderlik konusunun geçmişine bakıldığında, ilk ve orta çağlarda liderliğin yaygın bir şekilde güç ve iktidar kullanımı ile beraber anıldığını ve yalnızca devleti idare edenlere atfedilen bir nitelik şeklinde değerlendirildiğini görmek mümkündür. Aydınlanma çağı ile beraber, çoğulcu ve demokratik tanımlamalar ile kavram muhteva bakımından değişmiş, 20 nci yüzyılda yalnızca devlet idaresi ile değil işletme ve her çeşit organizasyon yönetimi ile de ilişkili görülmektedir. Bundan dolayı ortaya çıktığı dönemlerde yaygın bir biçimde insanları güçle yönetme olarak ele alınan liderlik, giderek izleyenleri etkileme, ortak amaca yönlendirme, yaratıcı olma, artı değer yaratma, bir süreci başlatma gibi kavramlarla tanımlanır hale gelmiştir. Literatüre bakıldığında çeşitli liderlik yaklaşımları ve lider tipleştirme çabalarının olduğu görülmektedir. Hangi alanda olursa olsun, bir yöneticide safi olarak tek bir liderlik tarzının bulunduğunu söylemek pek mümkün değildir. Örgütün, çevre koşullarının, izleyicilerin ve tabii ki yöneticinin sahip olduğu özellikler, çeşitli lider davranışlarının ve tarzlarının sergilenmesine neden olmaktadır. Bazen birden fazla liderlik özelliğinin sergilendiği görülürken, bazen de tek bir liderlik tarzı doğrultusunda bir yönetim ve iletişim sürecinin götürüldüğü görülebilmektedir. Bu çalışmada siyasi liderliğin teorik olarak gelişimi araştırıldıktan sonra günümüz siyasi liderlik tartışmaları irdelenmiştir.
- 26 June 2025
- Published by Özgür Yayınları
- p. 87-154
Open AccessSiyasi Liderlikte Temel Okumalar
İlk çağlardan bu yana insan; siyasi otoriterin temel argümanlarının toplumsal yapı içerisinde neler olduğu ya da olması gerektiği, kim tarafından yönetildiğini ya da yönetmesi gerektiği, sorularının yanıtlarını ve bir kısım kimselerin toplumsal yapının kurallarının ve siyasetinin tespit edilmesindeki istisnai gücü niçin ve nasıl kontrolüne aldığını, tatbik ettiğini ve diğer bireylerin bunu niçin gerçekleştiremediğini sorgulamış, tartışmış, kurgulamak istemiştir. Tüm bu sorular, siyaset biliminde olduğu kadar siyasi düşünceden sosyolojiye kadar, siyaset bilimi çalışmalarına kaynaklık eden pek çok farklı disiplinin de çalışma konusu olmuştur. Liderlik konusunun geçmişine bakıldığında, ilk ve orta çağlarda liderliğin yaygın bir şekilde güç ve iktidar kullanımı ile beraber anıldığını ve yalnızca devleti idare edenlere atfedilen bir nitelik şeklinde değerlendirildiğini görmek mümkündür. Aydınlanma çağı ile beraber, çoğulcu ve demokratik tanımlamalar ile kavram muhteva bakımından değişmiş, 20 nci yüzyılda yalnızca devlet idaresi ile değil işletme ve her çeşit organizasyon yönetimi ile de ilişkili görülmektedir. Bundan dolayı ortaya çıktığı dönemlerde yaygın bir biçimde insanları güçle yönetme olarak ele alınan liderlik, giderek izleyenleri etkileme, ortak amaca yönlendirme, yaratıcı olma, artı değer yaratma, bir süreci başlatma gibi kavramlarla tanımlanır hale gelmiştir. Literatüre bakıldığında çeşitli liderlik yaklaşımları ve lider tipleştirme çabalarının olduğu görülmektedir. Hangi alanda olursa olsun, bir yöneticide safi olarak tek bir liderlik tarzının bulunduğunu söylemek pek mümkün değildir. Örgütün, çevre koşullarının, izleyicilerin ve tabii ki yöneticinin sahip olduğu özellikler, çeşitli lider davranışlarının ve tarzlarının sergilenmesine neden olmaktadır. Bazen birden fazla liderlik özelliğinin sergilendiği görülürken, bazen de tek bir liderlik tarzı doğrultusunda bir yönetim ve iletişim sürecinin götürüldüğü görülebilmektedir. Bu çalışmada siyasi liderliğin teorik olarak gelişimi araştırıldıktan sonra günümüz siyasi liderlik tartışmaları irdelenmiştir.
- Open Access
- 4 June 2025
- Published by Milli Kultur Arastirmalari Dergisi in Milli Kültür Araştırmaları Dergisi
- Vol. 9 (1) , 15-45
Siyaset ve Mizahın Kesişimi: Nuhun Gemisi Dergisi Örneği
Bu çalışma, 1949-1950 yılları arasında yayımlanan Nuhun Gemisi dergisinde yer alan iç politikaya dair olayların, siyasi mizah unsurları çerçevesinde analiz edilmesini amaçlamaktadır. Nuhun Gemisi, dönemin Türkiye Komünist Partisi (TKP) tarafından desteklenen bir mizah dergisi olarak, içeriklerinde genellikle iç ve dış politikayı hedef almış ve Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) başta olmak üzere dönemin siyasi aktörlerini eleştiren çizimler ve yazılarla öne çıkmıştır. Nuhun Gemisi’nde mizah, sadece eğlence amacıyla değil, aynı zamanda siyasi iktidarları eleştiren, toplumsal normları sorgulayan bir araç olarak kullanılmıştır. Bu bağlamda, dergi içindeki mizahi unsurların analiz edilmesi, dönemin siyasal atmosferi ve toplumsal yapısına dair önemli çıkarımlar yapmamıza olanak tanımaktadır. Bu çalışma Nuhun Gemisi dergisinin yayımlandığı 31 sayı boyunca içeriklerin nitel bir yöntemle incelenmesini içermektedir. Çalışmada, doküman analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılarak, dergideki karikatürlerin ve yazıların iç politika, din politikaları, grev hakkı, sendikal haklar, toprak reformu ve 1950 seçimleri gibi kritik siyasal konulara nasıl yaklaşım sunduğu incelenmiştir. Bu çalışma, siyasi mizahın yalnızca güldürme amacını değil, aynı zamanda iktidarın meşruiyetine karşı güçlü bir eleştirel tutum geliştirme işlevini de vurgulamaktadır.
- 4 June 2025
- Published by Milli Kultur Arastirmalari Dergisi in Milli Kültür Araştırmaları Dergisi
- Vol. 9 (1) , 15-45
Open AccessSiyaset ve Mizahın Kesişimi: Nuhun Gemisi Dergisi Örneği
Bu çalışma, 1949-1950 yılları arasında yayımlanan Nuhun Gemisi dergisinde yer alan iç politikaya dair olayların, siyasi mizah unsurları çerçevesinde analiz edilmesini amaçlamaktadır. Nuhun Gemisi, dönemin Türkiye Komünist Partisi (TKP) tarafından desteklenen bir mizah dergisi olarak, içeriklerinde genellikle iç ve dış politikayı hedef almış ve Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) başta olmak üzere dönemin siyasi aktörlerini eleştiren çizimler ve yazılarla öne çıkmıştır. Nuhun Gemisi’nde mizah, sadece eğlence amacıyla değil, aynı zamanda siyasi iktidarları eleştiren, toplumsal normları sorgulayan bir araç olarak kullanılmıştır. Bu bağlamda, dergi içindeki mizahi unsurların analiz edilmesi, dönemin siyasal atmosferi ve toplumsal yapısına dair önemli çıkarımlar yapmamıza olanak tanımaktadır. Bu çalışma Nuhun Gemisi dergisinin yayımlandığı 31 sayı boyunca içeriklerin nitel bir yöntemle incelenmesini içermektedir. Çalışmada, doküman analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılarak, dergideki karikatürlerin ve yazıların iç politika, din politikaları, grev hakkı, sendikal haklar, toprak reformu ve 1950 seçimleri gibi kritik siyasal konulara nasıl yaklaşım sunduğu incelenmiştir. Bu çalışma, siyasi mizahın yalnızca güldürme amacını değil, aynı zamanda iktidarın meşruiyetine karşı güçlü bir eleştirel tutum geliştirme işlevini de vurgulamaktadır.