Mukhabbat Baratova
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Research Subjects
Research Interests
Mukhabbat Baratova has a total of 14 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
Н. Қ. Жүсіпов
4 shared publications- А. С. Аблаев3 shared publications
- Ayaulym Yerlanova
Department of Philology and Journalism, Toraighyrov University, Pavlodar 140008, Kazakhstan
2 shared publications - Nartai Zhusupov
Toraigyrov University
2 shared publications A.K. Кussayinov Eurasian humanities institute
1 shared publication- Adilbek Amrenov
Department of Kazakh Language and Literature, Toraighrov University (gh), Pavlodar 140008, Kazakhstan
1 shared publication
Latest Publications
- 21 September 2026
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 3, 2026
МӘШҺҮР ЖҮСІП ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ «ЖАҚСЫ», «НАДАН», «АДАСУ» Т.Б. СӨЗДЕРІНІҢ ҚОЛДАНЫЛУ ЕРЕКШЕЛІГІ
Бұл мақалада белгілі қазақтың ақыны, ойшылы, шығыстанушысы, фольклортанушысы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының шығармаларындағы «жақсы», «надан», «адасу», «тасу» т. б. сөздерінің қолданылу ерекшелігі жан-жақты қарастырылды. Сонымен қоса өз заманына дейін және қатарлас өмір сүрген ақындар мен ғалымдардың т. б. шығармаларында осы ұғымдардың қолданылуы салыстыра зерттелді. Атап айтқанда: Хорезми, Жүсіп Баласағұн, Қожа Ахмет Иассауи, Шалкиіз Тіленшіұлы, Ақтамберді Сарыұлы, Бұқар Қалқаманұлы, Шал Құлекеұлы, Махамбет Өтемісұлы, Ғабдолла Тоқай т. б. Мәшһүр Жүсіптің поэзиясындағы стильдік ерекшеліктерді саралау барысында ақынның эпитет, теңеу, метафора, метонимия сияқты бейнелеу құралдарын қолдануда өзіндік қолтаңбасы айқын аңғарылды. Бұл көркемдік тәсілдердің түпкі өзегінде Алланы тану идеясын дәріптеу, адамзатты ізгілікке үндейтін рухани құндылықтарды насихаттау мақсаты жетекші орын алды. Ақынның көркемдік дүниетанымында Аллатану, ұлттық болмысты ардақтау, діни-имандылық қағидаларын дәріптеу және ұлттық нақышты айшықтау кейіптеу тәсілі арқылы да шебер жүзеге асырылды. Осы арқылы Мәшһүр Жүсіп поэзиясында діни-философиялық ой мен ұлттық көркемдік дәстүр өзара үйлесім тауып, авторлық стильдің басты белгілерінің біріне айналды. Көркемдік тәсілдердің қолданылу ерекшелігі ақынның стильдік даралығын және бейнелілік жүйесін айқындайды.
- 21 September 2026
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 3, 2026
МӘШҺҮР ЖҮСІП ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ «ЖАҚСЫ», «НАДАН», «АДАСУ» Т.Б. СӨЗДЕРІНІҢ ҚОЛДАНЫЛУ ЕРЕКШЕЛІГІ
Бұл мақалада белгілі қазақтың ақыны, ойшылы, шығыстанушысы, фольклортанушысы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының шығармаларындағы «жақсы», «надан», «адасу», «тасу» т. б. сөздерінің қолданылу ерекшелігі жан-жақты қарастырылды. Сонымен қоса өз заманына дейін және қатарлас өмір сүрген ақындар мен ғалымдардың т. б. шығармаларында осы ұғымдардың қолданылуы салыстыра зерттелді. Атап айтқанда: Хорезми, Жүсіп Баласағұн, Қожа Ахмет Иассауи, Шалкиіз Тіленшіұлы, Ақтамберді Сарыұлы, Бұқар Қалқаманұлы, Шал Құлекеұлы, Махамбет Өтемісұлы, Ғабдолла Тоқай т. б. Мәшһүр Жүсіптің поэзиясындағы стильдік ерекшеліктерді саралау барысында ақынның эпитет, теңеу, метафора, метонимия сияқты бейнелеу құралдарын қолдануда өзіндік қолтаңбасы айқын аңғарылды. Бұл көркемдік тәсілдердің түпкі өзегінде Алланы тану идеясын дәріптеу, адамзатты ізгілікке үндейтін рухани құндылықтарды насихаттау мақсаты жетекші орын алды. Ақынның көркемдік дүниетанымында Аллатану, ұлттық болмысты ардақтау, діни-имандылық қағидаларын дәріптеу және ұлттық нақышты айшықтау кейіптеу тәсілі арқылы да шебер жүзеге асырылды. Осы арқылы Мәшһүр Жүсіп поэзиясында діни-философиялық ой мен ұлттық көркемдік дәстүр өзара үйлесім тауып, авторлық стильдің басты белгілерінің біріне айналды. Көркемдік тәсілдердің қолданылу ерекшелігі ақынның стильдік даралығын және бейнелілік жүйесін айқындайды.
- 27 March 2026
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 1,2026,p. 214-224
МӘШҺҮР ЖҮСІП ӨЛЕҢДЕРІНДЕГІ ЭПИТЕТТЕР
Бұл мақалада белгілі қазақтың ақыны, ойшылы, фольклортанушысы, шығыстанушысы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының шығармаларындағы көркемдеуіш құралдардың бірі – эпитет қарастырылды. Бұл мақалада Мәшһүр Жүсіп шығармаларындағы «ақ», «алтын», «асыл», «қара» ұғымдарының (эпитеттердің) қолданылуына көңіл бөлінген. Сонымен қоса өз заманына дейін және қатарлас өмір сүрген ақындар мен ғалымдардың т. б. шығармаларында осы ұғымдардың (эпитеттердің) қолданылуы салыстыра зерттелді. Атап айтқанда: Жүсіп Баласағұн, Шалкиіз, Доспамбет, Бұқар, Үмбетей, Шал, Махамбет, Абай, Ғабдолла Тоқай т. б. Белгілі бір баламаны пайдалануда әр ақынның, соның ішінде Мәшһүр Жүсіптің әрі дәстүр тағылымын, әрі өзіндік ізденісті шебер ұштастырып отырғанын көреміз. Мұндай үндестік, сабақтастық тек көркем әдебиеттің ажарлау құралдарынан ғана емес, сонымен байланысты тұспалдау үлгілерінен де көрінуі – бәрі кез келген ұлт әдебиетін басқа да әдебиеттермен байланыстырумен және белгілі бір ақын шығармашылығын жеке қарастырумен шектелмей, оның өзіне дейінгілер және өз тұстастары дәстүрімен белгілі бір үндестікте, сабақтастықта болғанына зер салып отыру керектігін айқындата түседі. Көркем әдебиеттің ажарлау құралдарын қолдану аясындағы ақын стилін, стиль танытудағы бейнелілік мәнін көрсетеді.
- 27 March 2026
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 1,2026,p. 214-224
МӘШҺҮР ЖҮСІП ӨЛЕҢДЕРІНДЕГІ ЭПИТЕТТЕР
Бұл мақалада белгілі қазақтың ақыны, ойшылы, фольклортанушысы, шығыстанушысы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының шығармаларындағы көркемдеуіш құралдардың бірі – эпитет қарастырылды. Бұл мақалада Мәшһүр Жүсіп шығармаларындағы «ақ», «алтын», «асыл», «қара» ұғымдарының (эпитеттердің) қолданылуына көңіл бөлінген. Сонымен қоса өз заманына дейін және қатарлас өмір сүрген ақындар мен ғалымдардың т. б. шығармаларында осы ұғымдардың (эпитеттердің) қолданылуы салыстыра зерттелді. Атап айтқанда: Жүсіп Баласағұн, Шалкиіз, Доспамбет, Бұқар, Үмбетей, Шал, Махамбет, Абай, Ғабдолла Тоқай т. б. Белгілі бір баламаны пайдалануда әр ақынның, соның ішінде Мәшһүр Жүсіптің әрі дәстүр тағылымын, әрі өзіндік ізденісті шебер ұштастырып отырғанын көреміз. Мұндай үндестік, сабақтастық тек көркем әдебиеттің ажарлау құралдарынан ғана емес, сонымен байланысты тұспалдау үлгілерінен де көрінуі – бәрі кез келген ұлт әдебиетін басқа да әдебиеттермен байланыстырумен және белгілі бір ақын шығармашылығын жеке қарастырумен шектелмей, оның өзіне дейінгілер және өз тұстастары дәстүрімен белгілі бір үндестікте, сабақтастықта болғанына зер салып отыру керектігін айқындата түседі. Көркем әдебиеттің ажарлау құралдарын қолдану аясындағы ақын стилін, стиль танытудағы бейнелілік мәнін көрсетеді.
- 30 December 2025
- Published by The Eurasian Humanities Institute in Bulletin of the Eurasian Humanities Institute, Philology Series
- No. 4,p. 114-123
THE SEMANTIC AND ARTISTIC FUNCTION OF ARCHAIC WORDS IN MASHKHUR ZHUSUPʼS POEM “GULSHAT-SHERIZAT”
The article discusses the continuation of the semantic and artistic activity of ancient words in the epic “Gulshat-Sherizat” by Mashkhur Zhusup Kopeev in literature. The conclusions of ancient words used in the saga in the works of scientists are guided and the specifics of the use of these words in other works are compared, the methods of using ancient words by authors, the features of the author's use in a work of art are analyzed. The image of that time in which Mashkhur Zhusup Kopeev lived cannot be described without ancient words. It is shown that the author skillfully used ancient words as a means of depicting life in those times. In the recognition and analysis of ancient words in the poet's saga, the comparative historical method, the method aimed at studying the author, the method of studying an individual work in its content and form, the method of literary hermeneutics were used. As a result, it was found that the content of the saga contains quite a bit of ancient words that are at the core of the article, and the author used them as a means of reflecting the historical reality of that time. The use of ancient words in other works, the use of the poet in the works of his contemporaries, in the literature of the Soviet period, in modern literature, whether Mashkhur Zhusup wrote or gave other meanings, these points and the scientific conclusions of scientists related to ancient words were shown through methods of grouping, analysis, description.
- 30 December 2025
- Published by The Eurasian Humanities Institute in Bulletin of the Eurasian Humanities Institute, Philology Series
- No. 4,p. 114-123
THE SEMANTIC AND ARTISTIC FUNCTION OF ARCHAIC WORDS IN MASHKHUR ZHUSUPʼS POEM “GULSHAT-SHERIZAT”
The article discusses the continuation of the semantic and artistic activity of ancient words in the epic “Gulshat-Sherizat” by Mashkhur Zhusup Kopeev in literature. The conclusions of ancient words used in the saga in the works of scientists are guided and the specifics of the use of these words in other works are compared, the methods of using ancient words by authors, the features of the author's use in a work of art are analyzed. The image of that time in which Mashkhur Zhusup Kopeev lived cannot be described without ancient words. It is shown that the author skillfully used ancient words as a means of depicting life in those times. In the recognition and analysis of ancient words in the poet's saga, the comparative historical method, the method aimed at studying the author, the method of studying an individual work in its content and form, the method of literary hermeneutics were used. As a result, it was found that the content of the saga contains quite a bit of ancient words that are at the core of the article, and the author used them as a means of reflecting the historical reality of that time. The use of ancient words in other works, the use of the poet in the works of his contemporaries, in the literature of the Soviet period, in modern literature, whether Mashkhur Zhusup wrote or gave other meanings, these points and the scientific conclusions of scientists related to ancient words were shown through methods of grouping, analysis, description.
- 30 September 2025
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 3,2025,p. 252-263
МӘШҺҮР ЖҮСІП ЖӘНЕ ТҰСПАЛДАУ ӨЛЕҢДЕРІ
Бұл мақалада белгілі қазақтың ақыны, фольклортанушысы, тарихшысы, этнографы, шығыстанушысы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының шығармаларындағы хикаят, тұспалдау өлеңдері қарастырылды. Мәшһүр Жүсіп хикаят, тұспалдау өлеңдері арқылы қазақ лирикасының жанр ретінде толысу, жетілуіне көп ықпал етті. Бұл туындыларда түрлі лирикалық бейнелер арасындағы шағын тартысты енгізу көмегімен ақын лириканың жанрлық толысуына ықпал етті. Ішінара эпос, драма әсерін қабылдай отырып, өзекті ерекшелікті, лирикаға тән өзіндік сипатты сақтап қалудың соны түрлерін тудырды. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы тұспалдау, яғни бүкпелеу өлеңдерін де аз жазбаған. Мақалада ХХ ғасырдың алғашқы онжылдығындағы қазақ поэзиясының ең озық тұспал өлең үлгісі ретінде аталған Мәшһүр Жүсіптің «Соқыр, саңырау және жалаңаш» өлеңі жан-жақты талданды. Еңбекте сонау Бұқар жыраудан бастап Мәшһүр Жүсіп заманына дейін кездесетін ақындардың тұспал өлеңдеріне шолу жасалады. А. Байтұрсынов, С. Сейфуллин, С. Торайғыров т.б. сияқты ғалымдардың хикаят және тұспалдау өлеңдер жайлы жазған еңбектері мен пікірлері салыстыра зерттеледі. Мәшһүр Жүсіп қазақтың мәдени мұраларын жинаумен, жариялаумен, зерттеумен ғана шектелген жоқ, сондай-ақ қазақ әдебиеті тарихында өлеңнің жанрлық түрлерінің толысуына, стилдік ерекшелітеріне т.б. үлкен үлес қосты. Кілтті сөздер: М. Ж. Көпейұлы, А. Байтұрсынов, фольклор, лирика, хикаят, тұспалдау, жанр.
- 30 September 2025
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 3,2025,p. 252-263
МӘШҺҮР ЖҮСІП ЖӘНЕ ТҰСПАЛДАУ ӨЛЕҢДЕРІ
Бұл мақалада белгілі қазақтың ақыны, фольклортанушысы, тарихшысы, этнографы, шығыстанушысы Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының шығармаларындағы хикаят, тұспалдау өлеңдері қарастырылды. Мәшһүр Жүсіп хикаят, тұспалдау өлеңдері арқылы қазақ лирикасының жанр ретінде толысу, жетілуіне көп ықпал етті. Бұл туындыларда түрлі лирикалық бейнелер арасындағы шағын тартысты енгізу көмегімен ақын лириканың жанрлық толысуына ықпал етті. Ішінара эпос, драма әсерін қабылдай отырып, өзекті ерекшелікті, лирикаға тән өзіндік сипатты сақтап қалудың соны түрлерін тудырды. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы тұспалдау, яғни бүкпелеу өлеңдерін де аз жазбаған. Мақалада ХХ ғасырдың алғашқы онжылдығындағы қазақ поэзиясының ең озық тұспал өлең үлгісі ретінде аталған Мәшһүр Жүсіптің «Соқыр, саңырау және жалаңаш» өлеңі жан-жақты талданды. Еңбекте сонау Бұқар жыраудан бастап Мәшһүр Жүсіп заманына дейін кездесетін ақындардың тұспал өлеңдеріне шолу жасалады. А. Байтұрсынов, С. Сейфуллин, С. Торайғыров т.б. сияқты ғалымдардың хикаят және тұспалдау өлеңдер жайлы жазған еңбектері мен пікірлері салыстыра зерттеледі. Мәшһүр Жүсіп қазақтың мәдени мұраларын жинаумен, жариялаумен, зерттеумен ғана шектелген жоқ, сондай-ақ қазақ әдебиеті тарихында өлеңнің жанрлық түрлерінің толысуына, стилдік ерекшелітеріне т.б. үлкен үлес қосты. Кілтті сөздер: М. Ж. Көпейұлы, А. Байтұрсынов, фольклор, лирика, хикаят, тұспалдау, жанр.
- 30 June 2025
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 2,2025,p. 185-197
"ОСОБЕННОСТИ СОБИРАНИЯ КАЗАХСКОГО ФОЛЬКЛОРА И СПОСОБЫ СОБИРАНИЯ ФОЛЬКЛОРА НАЧАЛА XX ВЕКА"
"Сбор и изучение казахского фольклора имеют решающее значение для сохранения богатого культурного наследия и обеспечения его передачи будущим поколениям. Понимание процессов, связанных со сбором, исследованием и публикацией фольклорных материалов, имеет важное значение для развития области фольклористики и сохранения культурной идентичности казахского народа. Данная статья направлена на изучение методов и практик сбора казахского фольклора в начале XX века, подчеркивая важность систематического сбора и роль отдельных исследователей в сохранении и распространении устных традиций. Исследование включает в себя всесторонний анализ исторических записей и научных работ по сбору казахского фольклора, уделяя особое внимание методам, используемым исследователями для сбора материала непосредственно из устных источников, а также последующим процессам транскрипции и подготовки к публикации. Исследование показывает, что процесс сбора казахского фольклора в начале XX века был кропотливым и требовал тщательного воспроизведения устных рассказов на бумаге, гарантируя их подлинность и точность. Этот метод сыграл важную роль в сохранении жанровых особенностей фольклора и заложил прочную основу для будущих исследований. Систематический сбор и документирование казахского фольклора имеют жизненно важное значение для сохранения культурного наследия и поддержки научных исследований в области фольклористики. Придерживаясь строгих научных стандартов в процессе сбора и публикации, исследователи могут обеспечить целостность и долговечность этого бесценного культурного наследия. Ключевые слова: казахский фольклор, сбор, исследование, публикация, жанр, М. Ж. Копеев, Х. Досмухамедов, М. Ауэзов. "
- 30 June 2025
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 2,2025,p. 185-197
"ОСОБЕННОСТИ СОБИРАНИЯ КАЗАХСКОГО ФОЛЬКЛОРА И СПОСОБЫ СОБИРАНИЯ ФОЛЬКЛОРА НАЧАЛА XX ВЕКА"
"Сбор и изучение казахского фольклора имеют решающее значение для сохранения богатого культурного наследия и обеспечения его передачи будущим поколениям. Понимание процессов, связанных со сбором, исследованием и публикацией фольклорных материалов, имеет важное значение для развития области фольклористики и сохранения культурной идентичности казахского народа. Данная статья направлена на изучение методов и практик сбора казахского фольклора в начале XX века, подчеркивая важность систематического сбора и роль отдельных исследователей в сохранении и распространении устных традиций. Исследование включает в себя всесторонний анализ исторических записей и научных работ по сбору казахского фольклора, уделяя особое внимание методам, используемым исследователями для сбора материала непосредственно из устных источников, а также последующим процессам транскрипции и подготовки к публикации. Исследование показывает, что процесс сбора казахского фольклора в начале XX века был кропотливым и требовал тщательного воспроизведения устных рассказов на бумаге, гарантируя их подлинность и точность. Этот метод сыграл важную роль в сохранении жанровых особенностей фольклора и заложил прочную основу для будущих исследований. Систематический сбор и документирование казахского фольклора имеют жизненно важное значение для сохранения культурного наследия и поддержки научных исследований в области фольклористики. Придерживаясь строгих научных стандартов в процессе сбора и публикации, исследователи могут обеспечить целостность и долговечность этого бесценного культурного наследия. Ключевые слова: казахский фольклор, сбор, исследование, публикация, жанр, М. Ж. Копеев, Х. Досмухамедов, М. Ауэзов. "
- 28 March 2025
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 1.2025,p. 116-128
МӘШҺҮР ЖҮСІП ЖАЗБАЛАРЫҢДАҒЫ АҢЫЗДАР: АБЫЛАЙ ХАН
Мәшһүр Жүсіп жазбаларында фольклордың барлық жанрлары қамтылған. Атап айтқанда: ертегілер, батырлық жырлар, ғашықтық жырлар, қисса-дастандар, тұрмыс-салт жырлары, аңыз-әңгімелер, жаңылтпаштар, жұмбақтар, мақал-мәтелдер, айтыстар т.б. Қазақтың тарихи аңыздары негізінен хандар, батырлар, билер, шешендер т.с.с. тұлғалармен байланысты болып келеді және де аңыздың бұл түрі өзге халықтардың фольклорында кездеспейді. Бұл мақалада Мәшһүр Жүсіп жинаған жанрлардың бірі – тарихи аңыздар сөз болады. Оның ішінде қазақ халқын басқарған тарихи тұлғалар: хандар бейнесі жайлы мағлұматтар аңыз күйінде беріледі. Әсіресе Абылай хан тұлғасына қатысты циклдік әдіспен жинаған 16 аңызы жан-жақты қарастырылады. Бұл ел аузынан жиналған 16 фольклор үлгісі өз замандағы В. Радлов, Н. Смирнова, Ш. Уәлиханов, С. Дәуітов, Р. Бердібаев т.б. нұсқаларымен салыстырыла талданады. Осы үлгілерде кездесетін кейіпкерлердің іс-әрекетіне, оқиғасына, айналасына т.б. көңіл бөлінеді. Абылай хан тұлғасына қатысты кейбір фольклорлық нұсқалар тек Мәшһүр Жүсіп қолжазбасында ғана сақталғандығы да жан-жақты сөз болады. Мұның бәрі Мәшһүр Жүсіп жинаған тарихи аңыздардың қаншалықты құнды екендігін және халық ауыз әдебиеті үлгілерін жинаудағы, жариялаудағы, зерттеудегі еңбектерінің маңыздылығын көрсетеді. Кілтті сөздер: Мәшһүр Жүсіп, аңыздар, фольклор, қолжазба, Абылай хан, фольклорлық үлгі.
- 28 March 2025
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 1.2025,p. 116-128
МӘШҺҮР ЖҮСІП ЖАЗБАЛАРЫҢДАҒЫ АҢЫЗДАР: АБЫЛАЙ ХАН
Мәшһүр Жүсіп жазбаларында фольклордың барлық жанрлары қамтылған. Атап айтқанда: ертегілер, батырлық жырлар, ғашықтық жырлар, қисса-дастандар, тұрмыс-салт жырлары, аңыз-әңгімелер, жаңылтпаштар, жұмбақтар, мақал-мәтелдер, айтыстар т.б. Қазақтың тарихи аңыздары негізінен хандар, батырлар, билер, шешендер т.с.с. тұлғалармен байланысты болып келеді және де аңыздың бұл түрі өзге халықтардың фольклорында кездеспейді. Бұл мақалада Мәшһүр Жүсіп жинаған жанрлардың бірі – тарихи аңыздар сөз болады. Оның ішінде қазақ халқын басқарған тарихи тұлғалар: хандар бейнесі жайлы мағлұматтар аңыз күйінде беріледі. Әсіресе Абылай хан тұлғасына қатысты циклдік әдіспен жинаған 16 аңызы жан-жақты қарастырылады. Бұл ел аузынан жиналған 16 фольклор үлгісі өз замандағы В. Радлов, Н. Смирнова, Ш. Уәлиханов, С. Дәуітов, Р. Бердібаев т.б. нұсқаларымен салыстырыла талданады. Осы үлгілерде кездесетін кейіпкерлердің іс-әрекетіне, оқиғасына, айналасына т.б. көңіл бөлінеді. Абылай хан тұлғасына қатысты кейбір фольклорлық нұсқалар тек Мәшһүр Жүсіп қолжазбасында ғана сақталғандығы да жан-жақты сөз болады. Мұның бәрі Мәшһүр Жүсіп жинаған тарихи аңыздардың қаншалықты құнды екендігін және халық ауыз әдебиеті үлгілерін жинаудағы, жариялаудағы, зерттеудегі еңбектерінің маңыздылығын көрсетеді. Кілтті сөздер: Мәшһүр Жүсіп, аңыздар, фольклор, қолжазба, Абылай хан, фольклорлық үлгі.
- Open Access
- 18 March 2025
- Published by Bilingual Publishing Group in Forum for Linguistic Studies
- p. 863–873
Aitys as a Cultural Phenomenon: Historical Development and Contemporary Significance for Kazakhstan
Aitys is a traditional Kazakh genre of improvisational oral poetry, often performed as a poetic contest or duel between two akyns (folk poets) accompanied by the dombra. This article examines the historical development and transformation of aitys through a postcolonial lens. Originally, aitys served as a vital medium for expressing collective values, identity, and social opinion in Kazakh society. Under Russian imperial and later Soviet rule, the genre was appropriated and repurposed as a tool of colonial and ideological propaganda, triggering contradictory processes of cultural preservation and change. Drawing on postcolonial theory—particularly Edward Said’s concept of Orientalism and Frantz Fanon’s ideas on cultural reappropriation—the study analyzes how aitys functioned both as an instrument of colonial influence and as a platform for counter-discourse and cultural resilience. A diachronic comparison across different periods demonstrates that, despite significant external interference, aitys maintained its core significance and adaptability. In the post-Soviet era, aitys has experienced a revival as part of decolonization and cultural renewal in Kazakhstan, even expanding onto digital platforms. This research contributes a novel perspective by treating aitys not as a static folklore relic but as a dynamic cultural phenomenon. The findings highlight how aitys continues to shape Kazakh cultural identity and serve as a form of cultural resistance in the contemporary era.
- 18 March 2025
- Published by Bilingual Publishing Group in Forum for Linguistic Studies
- p. 863–873
Open AccessAitys as a Cultural Phenomenon: Historical Development and Contemporary Significance for Kazakhstan
Aitys is a traditional Kazakh genre of improvisational oral poetry, often performed as a poetic contest or duel between two akyns (folk poets) accompanied by the dombra. This article examines the historical development and transformation of aitys through a postcolonial lens. Originally, aitys served as a vital medium for expressing collective values, identity, and social opinion in Kazakh society. Under Russian imperial and later Soviet rule, the genre was appropriated and repurposed as a tool of colonial and ideological propaganda, triggering contradictory processes of cultural preservation and change. Drawing on postcolonial theory—particularly Edward Said’s concept of Orientalism and Frantz Fanon’s ideas on cultural reappropriation—the study analyzes how aitys functioned both as an instrument of colonial influence and as a platform for counter-discourse and cultural resilience. A diachronic comparison across different periods demonstrates that, despite significant external interference, aitys maintained its core significance and adaptability. In the post-Soviet era, aitys has experienced a revival as part of decolonization and cultural renewal in Kazakhstan, even expanding onto digital platforms. This research contributes a novel perspective by treating aitys not as a static folklore relic but as a dynamic cultural phenomenon. The findings highlight how aitys continues to shape Kazakh cultural identity and serve as a form of cultural resistance in the contemporary era.
- 25 December 2024
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 4.2024,p. 144-156
THE SIGNIFICANCE OF REVEALING THE IMAGE IN THE DIDACTIC POEMS OF MASHKHUR ZHUSSIP
The article discusses images in the works of Mashkhur Zhussip Kopeyev and their creation on the basis of didactic poems. To date, the works of the poet have been studied in the works of K. P. Zhussip, S. N. Sutzhanov, N. K. Zhussupov, A. K. Turyshev, S. Negimov, E. K. Zhussupov, M. N. Baratova in terms of genre, style, continuation of traditions, oriental motif, theme and Idea, language of artistic work, but the development of a system of images in the poet’s poems, characterization of the performance was not fully considered. This constitutes the relevance of the article. The above-mentioned study belongs to the justification of our scientific article. The purpose of the article is to identify the function of didactic poems in creating images. To achieve the goal, the task was to analyze the content of didactic poems, dialogue and monologues on the way to creating images, and analyze artistic means that increase the aesthetic value of the work. In the process of identifying images, their classification by literary and artistic methods and methods of creation was taken into account. Hermeneutic and structural methods were used in the article. The practical significance of the work is addressed to researchers, students of philology specialties of higher educational institutions, as well as to all readers of literature. The results of the study can be used in the disciplines of the University’s literary theory, Kazakh literature of the early twentieth century, introduction to literary studies, Mashkhur studies, literary local lore. Key words: poetics, didactic poems, image, allusion, revival, aesthetic information, national cognition, typical character.
- 25 December 2024
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 4.2024,p. 144-156
THE SIGNIFICANCE OF REVEALING THE IMAGE IN THE DIDACTIC POEMS OF MASHKHUR ZHUSSIP
The article discusses images in the works of Mashkhur Zhussip Kopeyev and their creation on the basis of didactic poems. To date, the works of the poet have been studied in the works of K. P. Zhussip, S. N. Sutzhanov, N. K. Zhussupov, A. K. Turyshev, S. Negimov, E. K. Zhussupov, M. N. Baratova in terms of genre, style, continuation of traditions, oriental motif, theme and Idea, language of artistic work, but the development of a system of images in the poet’s poems, characterization of the performance was not fully considered. This constitutes the relevance of the article. The above-mentioned study belongs to the justification of our scientific article. The purpose of the article is to identify the function of didactic poems in creating images. To achieve the goal, the task was to analyze the content of didactic poems, dialogue and monologues on the way to creating images, and analyze artistic means that increase the aesthetic value of the work. In the process of identifying images, their classification by literary and artistic methods and methods of creation was taken into account. Hermeneutic and structural methods were used in the article. The practical significance of the work is addressed to researchers, students of philology specialties of higher educational institutions, as well as to all readers of literature. The results of the study can be used in the disciplines of the University’s literary theory, Kazakh literature of the early twentieth century, introduction to literary studies, Mashkhur studies, literary local lore. Key words: poetics, didactic poems, image, allusion, revival, aesthetic information, national cognition, typical character.
- 26 September 2024
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 3.2024,p. 95-105
МАШХУР ЖУСИП И ОРАТОРСКОЕ ИСКУССТВО
В статье были рассмотрены труды известного казахского поэта, фольклориста, историка, этнографа, востоковеда Машхур Жусипа Копеева в сборе речи казахских биев, как и фольклорных образцов. В своих рукописях поэт собрал рассказы о Шон би, Торайгыр би, Сапак дату из рода Конырат, Мусет би, ораторе Нурман из рода Кара Конырат, яром Жанаке, отце Бопы Канкожа – Татай торе, Отетилеу би из Младшего жуза, Укибай би из рода Каржас, Толе би из рода Уйсин, выходце из Ногайлы – Монке би, Болтирик би и др. Кроме того, особое внимание было уделено размышлениям, высказываниям, пояснениям самого Машхура Жусипа по поводу «истории биев». Рукописи Машхура Жусипа об Шорман би, Шон би, Торайгыр би, Байдалы би и других би-ораторах служат неоценимым достоянием истории Казахстана, казахской литературы. Многообразие и многовариантность рассказов, посвященных историческим деятелям, их определенным действиям, обусловливаются комплексным воспроизводством этих сведений на бумагу, возможностью изменения некоторых эпизодов во время устной речи. Среди этих множественных вариантов рукописи Машхура Жусипа отличаются большим количеством более полных и ценных сведений. Это, в свою очередь, свидетельствует о важности трудов Машхура Жусипа. Значение трудов Машхур Жусипа по сбору казахского фольклора не ограничивается одной областью, его труды являются бесценным источником материалов для таких областей как: история, философия, педагогика и др. Ключевые слова: Машхур Жусип, би-ораторы, фольклор, сбор, рукопись, образец, история.
- 26 September 2024
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 3.2024,p. 95-105
МАШХУР ЖУСИП И ОРАТОРСКОЕ ИСКУССТВО
В статье были рассмотрены труды известного казахского поэта, фольклориста, историка, этнографа, востоковеда Машхур Жусипа Копеева в сборе речи казахских биев, как и фольклорных образцов. В своих рукописях поэт собрал рассказы о Шон би, Торайгыр би, Сапак дату из рода Конырат, Мусет би, ораторе Нурман из рода Кара Конырат, яром Жанаке, отце Бопы Канкожа – Татай торе, Отетилеу би из Младшего жуза, Укибай би из рода Каржас, Толе би из рода Уйсин, выходце из Ногайлы – Монке би, Болтирик би и др. Кроме того, особое внимание было уделено размышлениям, высказываниям, пояснениям самого Машхура Жусипа по поводу «истории биев». Рукописи Машхура Жусипа об Шорман би, Шон би, Торайгыр би, Байдалы би и других би-ораторах служат неоценимым достоянием истории Казахстана, казахской литературы. Многообразие и многовариантность рассказов, посвященных историческим деятелям, их определенным действиям, обусловливаются комплексным воспроизводством этих сведений на бумагу, возможностью изменения некоторых эпизодов во время устной речи. Среди этих множественных вариантов рукописи Машхура Жусипа отличаются большим количеством более полных и ценных сведений. Это, в свою очередь, свидетельствует о важности трудов Машхура Жусипа. Значение трудов Машхур Жусипа по сбору казахского фольклора не ограничивается одной областью, его труды являются бесценным источником материалов для таких областей как: история, философия, педагогика и др. Ключевые слова: Машхур Жусип, би-ораторы, фольклор, сбор, рукопись, образец, история.
- 30 December 2023
- Published by The Eurasian Humanities Institute in Bulletin of the Eurasian Humanities Institute, Philology Series
- No. 4,p. 248-265
THEORY OF UNIVERSAL SPIRITUAL VALUES
The ideas of value are directly related to education, since the content of education is the implementation of social programs operating in the system of values. Spiritual values are a factor determining the regulation of human behavior. Value is the importance and usefulness of a particular object or phenomenon. It determines how important an object is to a person. Universal values are things that are considered equally revered and dear to a person as a whole. National values are types of universal values that manifest a certain national identity. Axiology is the doctrine of values. A special field of philosophical science that studies the nature, system and structure of values. Genesis is a concept reflecting the birth and further development of a certain subject, phenomenon. Genesis dictates a certain stage of the development process. Value is something that is important, meaningful or useful for a person or society. Most people know what material values are. But not everyone understands correctly what spiritual values are. This is a more complex concept, which is also interpreted in different ways. Today we will analyze what spiritual values are, how they differ from material values, what they are and what meaning they have. Spiritual values are ideals and beliefs that govern a person's life, serve as a guide for him and help him make the right decisions. They are established for themselves by both society and man. Unlike tangible assets, they have no real value. However, their value for a person can be relatively high. The system of spiritual values is individual for each person and is the most important component of his personality.
- 30 December 2023
- Published by The Eurasian Humanities Institute in Bulletin of the Eurasian Humanities Institute, Philology Series
- No. 4,p. 248-265
THEORY OF UNIVERSAL SPIRITUAL VALUES
The ideas of value are directly related to education, since the content of education is the implementation of social programs operating in the system of values. Spiritual values are a factor determining the regulation of human behavior. Value is the importance and usefulness of a particular object or phenomenon. It determines how important an object is to a person. Universal values are things that are considered equally revered and dear to a person as a whole. National values are types of universal values that manifest a certain national identity. Axiology is the doctrine of values. A special field of philosophical science that studies the nature, system and structure of values. Genesis is a concept reflecting the birth and further development of a certain subject, phenomenon. Genesis dictates a certain stage of the development process. Value is something that is important, meaningful or useful for a person or society. Most people know what material values are. But not everyone understands correctly what spiritual values are. This is a more complex concept, which is also interpreted in different ways. Today we will analyze what spiritual values are, how they differ from material values, what they are and what meaning they have. Spiritual values are ideals and beliefs that govern a person's life, serve as a guide for him and help him make the right decisions. They are established for themselves by both society and man. Unlike tangible assets, they have no real value. However, their value for a person can be relatively high. The system of spiritual values is individual for each person and is the most important component of his personality.