L. G. Suvaryan

Կատարվել է տրիտիկալեի (X. Triticosecale Wittmacks) սելեկցիոն-արժեքավոր հատկանիշների՝ թփակալման, բույսերի բարձրության, հասկի երկարության, հասունացման, կանգունության, սնկային հիվանդությունների նկատմամբ կայունության, ինչպես նաև հասկում հատիկների քանակի, լցվածության և ապակենմանության գնահատում։ Հետազոտության է ենթարկվել Ն.Ի. Վավիլովի անվան բույսերի գենետիկական ռեսուրսների համառուսական հետազոտական ինստիտուտի համաշխարհային հավաքածուի հեքսապլոիդ տրիտիկալեի 11 սորտանմուշ: Անալիզի վիճակագրական մեթոդով ուսումնասիրվել է սորտանմուշների արժեքավոր հատկանիշների փոխադարձ կապը, ինչը կարող է հիմք ծառայել հացահատիկի բարձրորակ և բարձրբերքատու նոր սորտեր ստանալու համար։

Background. Calibration models were developed for rapid assessment of crucial agronomic indicators in the grain of winter and spring triticale from the VIR collection using near-infrared spectroscopy (NIRS). These calibration models will enable users to find the most optimal utilization trends for individual triticale accessions. Materials and methods. Indicators of agronomic value (coloration, moisture, and the content of ash, protein, starch, amylose and fiber) were studied on a set of 32 grain samples collected from winter and spring triticale forms (Triticosecale Wittm. & A. Camus) reproduced in 2021–2022 at the Dagestan Experiment Station, a branch of the N.I. Vavilov All-Russian Institute of Plant Genetic Resources (VIR). Calibration models for the assessment of the said agronomic characters in triticale grain were developed on the platform of the MATRIX-I IR analyzer (Bruker Optics, Germany) and based on the values obtained by classical methods of biochemical analysis adopted at VIR. Results. Reliability of the calibration models was tested on a randomized batch of triticale grain samples: the results of the new calibrations were compared with those of the conventional biochemical analysis. This verification showed that the data obtained through the use of calibration curves were reliable for protein and ash content, while other models required further improvement. Conclusion. Calibration models for measuring protein and ash content developed on the basis of the MATRIX-I IR analyzer can be used to perform rapid assessment of the winter and spring triticale grain. This method makes it possible to accelerate the process of obtaining crop characteristics for a number of basic agronomic characters and preserve valuable breeding material.