Fatih Yörükoğlu

İhtiyaç ve tüketim kavramları her zaman insan yaşamının merkezi ve vazgeçilmez unsurları olmuştur. Ancak tarih boyunca tüketimin algılanışı önemli ölçüde değişmiştir. Tüketim kavramı başlangıçta temel ihtiyaçların karşılanmasına hizmet ederken, modern toplumlarda kişisel arzular, sosyal kimlikler ve sembolik anlamların yüklenmesi sonucu farklı bir kimliğe bürünmüştür. Bu çalışma, Diderot etkisi ile gösterişçi tüketim arasındaki ilişkiyi incelemekte ve gelirin bu ilişkide düzenleyici bir rolünün olup olmadığını analiz etmektedir. 243 tüketiciden elde edilen veriler SPSS 21 ve Hayes Process istatistiksel analiz programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, Diderot etkisi ile gösterişçi tüketim arasında anlamlı bir pozitif ilişki olduğunu göstermektedir. Ancak, gelirin düzenleyici bir etki göstermemesi, psikolojik ve sosyal faktörlerin finansal kaynaklardan daha önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir. Çalışma, tüketici davranışlarına ilişkin değerli bilgiler sunmakta ve bu bağlamda kültürel etkiler, finansal okuryazarlık ve sosyal karşılaştırma süreçleri gibi değişkenleri dikkate alan yeni araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Consumer behavior in the digital marketing ecosystem is shaped by psychological processes such as trust perception, the halo effect, and parasocial interaction. One-way yet emotionally intense relationships established through influencers on social media transform consumers' attitudes toward brands and exert powerful effects on both purchase intent and brand advocacy. This study examines the effect of trust perception and the halo effect on consumer behavior through parasocial interaction. Survey data were analyzed using structural equation modeling, and all hypotheses were supported. The findings show that trust perception and the halo effect significantly increase parasocial interaction, which in turn strengthens purchase intention and brand advocacy. Furthermore, purchase intention was found to have a direct positive effect on brand advocacy. The results contribute to the influencer marketing literature by revealing that consumer behavior is shaped by social dimensions beyond individual benefit.

Bu çalışma, özellikle Pazarlama 4.0'ın yükselişinden bu yana dijital pazarlamanın benimsenmesinin, işletmeleri Y ve Z kuşağının taleplerine yanıt olarak sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir pazarlama kavramlarına öncelik vermeye nasıl yönlendirdiğini araştırmayı amaçlamaktadır. Bunu başarmak için, 2007 ile Haziran 2024 arasında Web of Science'ta (WoS) SSCI, SCI-Expanded ve ESCI kategorilerinde indekslenen 671 makale üzerinde bibliyometrik bir analiz yapılmıştır. Analizde R Studio yazılımı kullanılmış ve sonuçlar bibliyometrik ağlar, bağlantılar ve tablolar aracılığıyla görselleştirilmiştir. Bulgular, sürdürülebilirliğin satın alma niyetleri üzerindeki etkisine ilişkin araştırmaların ağırlıklı olarak sosyal bilimlerde, özellikle de sürdürülebilir pazarlama ve tüketici davranışlarıyla ilgili çalışmalarda yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Literatürün önemli bir kısmı sürdürülebilirliğin tüketici satın alma kararlarını nasıl etkileyebileceğine odaklanmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, sürdürülebilirlik ve tüketici tercihlerindeki temel eğilimleri ve ortaya çıkan temaları belirleyerek özellikle finans, ekonomi ve pazarlama alanlarındaki araştırmacılar için değerli bilgiler sunmaktadır. Ayrıca, modern tüketicilerin değişen taleplerini karşılamak için sürdürülebilir uygulamaları pazarlama stratejilerine entegre etmenin önemini vurgulamakta ve bu alanda gelecekte yapılacak araştırmalar için bir çerçeve sunmaktadır.