А. А. Алимхан
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
А. А. Алимхан has a total of 21 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Kuanyshbek Kenzhalin
The Department of Kazakh Linguistics, L.N. Gumilyov Eurasian National University, Astana 010000, Kazakhstan
2 shared publications - Saule Imanberdiyeva
Saken Seifullin Kazakh Agrotechnical Research University
2 shared publications - Ziba Kulamanova
Mukhammad Khaydar Dulaty Taraz Regional University
2 shared publications Aiman Alimkhan
Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan
1 shared publication- Bekzhan Abdualiuly
Doctor of Philological Sciences, Professor of the Department of Kazakh Linguistics at L.N. Gumilyov Eurasian National University
1 shared publication - Bibaisha Nurdauletova
Department of Kazakh Language and Literature, Yessenov University, Aktau 130000, Kazakhstan
1 shared publication
Latest Publications
- Open Access
- 17 October 2026
- Published by A.Baitursynuly Institute of Linguistics in Tiltanym
- No. 3,p. 29-41
The Concept of «Taraz» in the Toponymic Picture of the World
The article presents a review of scholarly works devoted to identifying the motivation underlying the astionym “Taraz.” Based on the results of a questionnaire survey, the background knowledge of language users regarding the motivation of this name is determined, while its associative features are identified through an analysis of its text-forming function. Using a single astionym as the research material, the study examines the role of the community that creates and uses the name in shaping the toponymic picture of the world, as well as the ways in which the social experience, cognitive attitudes, and preferences of language users are reflected in this process. The significant role of space in the formation of the linguistic picture of the world, including its toponymic representation, is revealed. It is shown that social factors and the specific ways in which space is perceived and conceptualized constitute one of the key foundations for the choice of a name. In addition, scholarly studies addressing the role of toponymic concepts in the formation of the picture of the world are analyzed. The study identifies the role of language users in shaping the toponymic picture of the world. Furthermore, the survey results demonstrate the need to organize special courses for a broad audience in order to expand respondents’ background knowledge of place names. The aim of the article is to identify, through conceptual analysis, the main factors associated with the role of the astionym “Taraz” in shaping the toponymic picture of the world of the society in the southern region, as well as to determine the background knowledge of language users through a questionnaire survey. The study employs the descriptive method, literature review, conceptual analysis, semantic analysis, and frame analysis. The research is conducted within lexico-semantic and cognitive approaches. The practical significance of the study lies in the possibility of applying its main findings in theoretical courses on onomastics, including the study of nomination and transonymization, as well as in sociolinguistics, cognitive linguistics, linguocultural studies, and seminars on the practice of teaching the Kazakh language.
- 17 October 2026
- Published by A.Baitursynuly Institute of Linguistics in Tiltanym
- No. 3,p. 29-41
Open AccessThe Concept of «Taraz» in the Toponymic Picture of the World
The article presents a review of scholarly works devoted to identifying the motivation underlying the astionym “Taraz.” Based on the results of a questionnaire survey, the background knowledge of language users regarding the motivation of this name is determined, while its associative features are identified through an analysis of its text-forming function. Using a single astionym as the research material, the study examines the role of the community that creates and uses the name in shaping the toponymic picture of the world, as well as the ways in which the social experience, cognitive attitudes, and preferences of language users are reflected in this process. The significant role of space in the formation of the linguistic picture of the world, including its toponymic representation, is revealed. It is shown that social factors and the specific ways in which space is perceived and conceptualized constitute one of the key foundations for the choice of a name. In addition, scholarly studies addressing the role of toponymic concepts in the formation of the picture of the world are analyzed. The study identifies the role of language users in shaping the toponymic picture of the world. Furthermore, the survey results demonstrate the need to organize special courses for a broad audience in order to expand respondents’ background knowledge of place names. The aim of the article is to identify, through conceptual analysis, the main factors associated with the role of the astionym “Taraz” in shaping the toponymic picture of the world of the society in the southern region, as well as to determine the background knowledge of language users through a questionnaire survey. The study employs the descriptive method, literature review, conceptual analysis, semantic analysis, and frame analysis. The research is conducted within lexico-semantic and cognitive approaches. The practical significance of the study lies in the possibility of applying its main findings in theoretical courses on onomastics, including the study of nomination and transonymization, as well as in sociolinguistics, cognitive linguistics, linguocultural studies, and seminars on the practice of teaching the Kazakh language.
- Open Access
- 21 September 2026
- Published by L. N. Gumilyov Eurasian National University in Turkic Studies Journal
- Vol. 8 (3) , 187-211
Шығыс дереккөздеріндегі топонимдердің лексика-семантикалық таптастырылуы
Бұл мақалада ортағасырлық араб-парсы дереккөздерінде жазылған Қазақстан мен Өзбекстандағы топонимдер қарастырылады. Бұл топонимдерді зерттеу түркі халықтары туралы ортақ мәдени және тарихи ақпаратты, сондай-ақ сол дәуірдің негізгі экстралингвистикалық факторларын ашады. IX-XII ғасырлардағы шығыс дереккөздерінен лексикалық және семантикалық тұрғыдан жіктелген барлығы 250 топоним жиналды. Жұмыста жалпы ономастикадағы онимдердің лексикалық және семантикалық жіктелуі бойынша зерттеулерге ғылыми шолу, сондай-ақ араб-парсы тарихи құжаттары бойынша зерттеулер кіреді. Әдістемелік негізге лексикалық-семантикалық, салыстырмалы-диахрондық, контекстік және компоненттік талдаулар кіреді; бастапқы материал ежелгі географиялық атаулардан тұратындықтан, топтастыру, жіктеу және ішінара этимологиялық талдау да қолданылды. Бұл зерттеу осы топонимдердегі ежелгі түркі түбірлерінің негізгі мағыналарын зерттейді, бұл жалпы түркі семантикасын тарихи бағалауға мүмкіндік береді. Негізгі аналитикалық бағыт ежелгі топонимдердің лексикалық және семантикалық жіктелуін нақтылауға, олардың ортақ түркілік сәйкестігін анықтауға және олардың кеңістіктік таралуын картаға түсіруге бағытталған. Әлемге әйгілі Шығыс саяхатшыларының, соның ішінде әл-Яқуби, Ибн Хордадбех, Құдама, әл-Истахри, әл-Бакри және әл-Идрисидің (Әбу Абдулла Мұхаммед) еңбектеріндегі жеке есімдер мен географиялық терминдерден алынған топонимдер ішкі бөлімдерге бөлінді, нақты патшалар, хандар, тарихи тұлғалар, таулар, өзендер және қалалар сияқты уәждер арасында айқын айырмашылықтар болды. Бұл материал бұрын жиналмаған немесе жан-жақты талданбағандықтан, бұл ежелгі топонимдер мен олардың уәждерін анықтау тарихи топонимиканы жаңа деректермен байытады. Араб-парсы дереккөздеріндегі топонимдерді анықтау ортағасырлық халықаралық бағыттарды, кеңістіктік таралуды және трансонимдену арқылы қалыптасқан топонимдерді анықтау үшін өте маңызды. Сонымен қатар этнотопонимдер ІХ-ХІІ ғасырлар аралығында осы аймақтарды мекендеген тайпалар туралы құнды ақпаратты ашады. Талданған топонимдер қолжетімді тарихи деректер арқылы нақтыланады және олардың пайда болу себептері егжей-тегжейлі түсіндіріледі. Қолданыстағы ғылыми этимологияларға сүйене отырып, араб-парсы саяхатшылары әр жер үшін ұсынған қосымша контекст ұсынылады. Әрбір лексика-семантикалық тип үшін жіктеу санаттарын, топонимдерді және уәждерді көрсететін кестелер берілген. Жеке есімдер, тайпалық атаулар, географиялық терминдер, физикалық ерекшеліктер, әлеуметтік маңызы бар бейтарап сөздер және мағыналары күңгірт атаулар сияқты уәждерді зерттеу болашақ салыстырмалы зерттеулердің негізін қалайды. Бұл зерттеудің мақсаты – Шығыс дереккөздеріндегі ежелгі түркі топонимдеріне лексикалық және семантикалық талдау жүргізу, олардың таксономиясын жүйелеу және олардың тілдік, тарихи және мәдени ерекшеліктерін анықтау. Бұл зерттеудің өзектілігі түркі бірлігін белгілейтін тілдік материалдарды талдауда жатыр, өйткені ұлттар өздерінің жаһандық бірегейлігін анықтайды. Түптеп келгенде, алынған нәтижелер түркі топонимикалық семантикасын жүйелеуге және салыстырмалы лексикологиядағы болашақ зерттеулерді қолдауға негіз болады.
- 21 September 2026
- Published by L. N. Gumilyov Eurasian National University in Turkic Studies Journal
- Vol. 8 (3) , 187-211
Open AccessШығыс дереккөздеріндегі топонимдердің лексика-семантикалық таптастырылуы
Бұл мақалада ортағасырлық араб-парсы дереккөздерінде жазылған Қазақстан мен Өзбекстандағы топонимдер қарастырылады. Бұл топонимдерді зерттеу түркі халықтары туралы ортақ мәдени және тарихи ақпаратты, сондай-ақ сол дәуірдің негізгі экстралингвистикалық факторларын ашады. IX-XII ғасырлардағы шығыс дереккөздерінен лексикалық және семантикалық тұрғыдан жіктелген барлығы 250 топоним жиналды. Жұмыста жалпы ономастикадағы онимдердің лексикалық және семантикалық жіктелуі бойынша зерттеулерге ғылыми шолу, сондай-ақ араб-парсы тарихи құжаттары бойынша зерттеулер кіреді. Әдістемелік негізге лексикалық-семантикалық, салыстырмалы-диахрондық, контекстік және компоненттік талдаулар кіреді; бастапқы материал ежелгі географиялық атаулардан тұратындықтан, топтастыру, жіктеу және ішінара этимологиялық талдау да қолданылды. Бұл зерттеу осы топонимдердегі ежелгі түркі түбірлерінің негізгі мағыналарын зерттейді, бұл жалпы түркі семантикасын тарихи бағалауға мүмкіндік береді. Негізгі аналитикалық бағыт ежелгі топонимдердің лексикалық және семантикалық жіктелуін нақтылауға, олардың ортақ түркілік сәйкестігін анықтауға және олардың кеңістіктік таралуын картаға түсіруге бағытталған. Әлемге әйгілі Шығыс саяхатшыларының, соның ішінде әл-Яқуби, Ибн Хордадбех, Құдама, әл-Истахри, әл-Бакри және әл-Идрисидің (Әбу Абдулла Мұхаммед) еңбектеріндегі жеке есімдер мен географиялық терминдерден алынған топонимдер ішкі бөлімдерге бөлінді, нақты патшалар, хандар, тарихи тұлғалар, таулар, өзендер және қалалар сияқты уәждер арасында айқын айырмашылықтар болды. Бұл материал бұрын жиналмаған немесе жан-жақты талданбағандықтан, бұл ежелгі топонимдер мен олардың уәждерін анықтау тарихи топонимиканы жаңа деректермен байытады. Араб-парсы дереккөздеріндегі топонимдерді анықтау ортағасырлық халықаралық бағыттарды, кеңістіктік таралуды және трансонимдену арқылы қалыптасқан топонимдерді анықтау үшін өте маңызды. Сонымен қатар этнотопонимдер ІХ-ХІІ ғасырлар аралығында осы аймақтарды мекендеген тайпалар туралы құнды ақпаратты ашады. Талданған топонимдер қолжетімді тарихи деректер арқылы нақтыланады және олардың пайда болу себептері егжей-тегжейлі түсіндіріледі. Қолданыстағы ғылыми этимологияларға сүйене отырып, араб-парсы саяхатшылары әр жер үшін ұсынған қосымша контекст ұсынылады. Әрбір лексика-семантикалық тип үшін жіктеу санаттарын, топонимдерді және уәждерді көрсететін кестелер берілген. Жеке есімдер, тайпалық атаулар, географиялық терминдер, физикалық ерекшеліктер, әлеуметтік маңызы бар бейтарап сөздер және мағыналары күңгірт атаулар сияқты уәждерді зерттеу болашақ салыстырмалы зерттеулердің негізін қалайды. Бұл зерттеудің мақсаты – Шығыс дереккөздеріндегі ежелгі түркі топонимдеріне лексикалық және семантикалық талдау жүргізу, олардың таксономиясын жүйелеу және олардың тілдік, тарихи және мәдени ерекшеліктерін анықтау. Бұл зерттеудің өзектілігі түркі бірлігін белгілейтін тілдік материалдарды талдауда жатыр, өйткені ұлттар өздерінің жаһандық бірегейлігін анықтайды. Түптеп келгенде, алынған нәтижелер түркі топонимикалық семантикасын жүйелеуге және салыстырмалы лексикологиядағы болашақ зерттеулерді қолдауға негіз болады.
- Open Access
- 11 September 2025
- Published by Bilingual Publishing Group in Forum for Linguistic Studies
- Vol. 7 (9) , 737–753
The Worldview of Turkishness in Kazakh and Turkish Anthroponyms
This study explores the worldview of Turkishness reflected in Kazakh and Turkish anthroponyms with mythological roots, focusing on how names derived from celestial bodies, animals, and deities convey national identity and cultural continuity. The research aims to identify the symbolic and semantic values of mythologically embedded personal names (mythoanthroponyms) and their roles in representing collective memory and Turkic heritage. A mixed-method approach was adopted, combining descriptive linguistic analysis with survey-based quantitative data collected from 100 respondents– 50 Kazakh and 50 Turkish participants. The survey used Likert scales and multiple-choice questions to assess public attitudes toward myth-based names such as Böri, Arystan, Sholpan, Ayman, and Kambar. The results reveal significant cultural parallels and distinctions between the two linguistic communities. Kazakh respondents displayed higher acceptance of animal symbolism (especially the wolf and lion), while Turkish participants emphasized celestial and divine associations. The comparative analysis also indicated generational shifts, with younger respondents in both groups showing reduced awareness of mythological meanings. Diagrams isualize approval rates and symbolic associations across national lines. The study contributes to linguistic anthropology and onomastics by demonstrating how mythological semantics persist in naming practices and function as vehicles for identity transmission. It also highlights the relevance of interethnic comparative research in understanding cultural semantics. By bridging language, history, and mythology, this work provides valuable insight into the evolving nature of Turkishness in anthroponymic traditions. Future studies may expand the demographic scope and deepen the historical-linguistic analysis to include other Turkic-speaking populations.
- 11 September 2025
- Published by Bilingual Publishing Group in Forum for Linguistic Studies
- Vol. 7 (9) , 737–753
Open AccessThe Worldview of Turkishness in Kazakh and Turkish Anthroponyms
This study explores the worldview of Turkishness reflected in Kazakh and Turkish anthroponyms with mythological roots, focusing on how names derived from celestial bodies, animals, and deities convey national identity and cultural continuity. The research aims to identify the symbolic and semantic values of mythologically embedded personal names (mythoanthroponyms) and their roles in representing collective memory and Turkic heritage. A mixed-method approach was adopted, combining descriptive linguistic analysis with survey-based quantitative data collected from 100 respondents– 50 Kazakh and 50 Turkish participants. The survey used Likert scales and multiple-choice questions to assess public attitudes toward myth-based names such as Böri, Arystan, Sholpan, Ayman, and Kambar. The results reveal significant cultural parallels and distinctions between the two linguistic communities. Kazakh respondents displayed higher acceptance of animal symbolism (especially the wolf and lion), while Turkish participants emphasized celestial and divine associations. The comparative analysis also indicated generational shifts, with younger respondents in both groups showing reduced awareness of mythological meanings. Diagrams isualize approval rates and symbolic associations across national lines. The study contributes to linguistic anthropology and onomastics by demonstrating how mythological semantics persist in naming practices and function as vehicles for identity transmission. It also highlights the relevance of interethnic comparative research in understanding cultural semantics. By bridging language, history, and mythology, this work provides valuable insight into the evolving nature of Turkishness in anthroponymic traditions. Future studies may expand the demographic scope and deepen the historical-linguistic analysis to include other Turkic-speaking populations.
- Open Access
- 20 August 2025
- Published by Bilingual Publishing Group in Forum for Linguistic Studies
- Vol. 7 (8)
Lexico-Semantic Aspect of Ancient Turkic Toponyms of Kazakhstan
This study investigates the lexico-semantic characteristics of ancient Turkic toponyms in Kazakhstan and emphasizes their linguistic, historical, and cultural significance. The research examines how these geographical names reflect human cognition, social organization, and environmental interactions within the framework of the anthropocentric approach. The analysis explores the structure, meaning, and contextual usage of ancient Turkic toponyms, demonstrating their function as linguistic markers of cultural heritage and collective memory. This study applies a multidisciplinary methodology that combines elements of historical linguistics, onomastics, and ethnolinguistics. The research classifies toponyms according to their semantic categories, identifies patterns in naming principles, and traces the etymological roots of selected geographical names. The findings reveal that ancient Turkic toponyms contain valuable information about Kazakhstan's historical realities, including social hierarchies, economic activities, and ecological conditions. This research enhances the understanding of Kazakhstan's toponymic system and contributes to broader discussions on language preservation in the context of globalization. The study highlights the role of toponyms as carriers of cultural memory and emphasizes their significance in maintaining regional identity and linguistic diversity. The practical implications of this study extend to various fields such as linguistics, cultural studies, and ethnography. The insights obtained from this research can support initiatives in cultural preservation, cartography, and educational materials designed to raise awareness of Kazakhstan's rich linguistic landscape.
- 20 August 2025
- Published by Bilingual Publishing Group in Forum for Linguistic Studies
- Vol. 7 (8)
Open AccessLexico-Semantic Aspect of Ancient Turkic Toponyms of Kazakhstan
This study investigates the lexico-semantic characteristics of ancient Turkic toponyms in Kazakhstan and emphasizes their linguistic, historical, and cultural significance. The research examines how these geographical names reflect human cognition, social organization, and environmental interactions within the framework of the anthropocentric approach. The analysis explores the structure, meaning, and contextual usage of ancient Turkic toponyms, demonstrating their function as linguistic markers of cultural heritage and collective memory. This study applies a multidisciplinary methodology that combines elements of historical linguistics, onomastics, and ethnolinguistics. The research classifies toponyms according to their semantic categories, identifies patterns in naming principles, and traces the etymological roots of selected geographical names. The findings reveal that ancient Turkic toponyms contain valuable information about Kazakhstan's historical realities, including social hierarchies, economic activities, and ecological conditions. This research enhances the understanding of Kazakhstan's toponymic system and contributes to broader discussions on language preservation in the context of globalization. The study highlights the role of toponyms as carriers of cultural memory and emphasizes their significance in maintaining regional identity and linguistic diversity. The practical implications of this study extend to various fields such as linguistics, cultural studies, and ethnography. The insights obtained from this research can support initiatives in cultural preservation, cartography, and educational materials designed to raise awareness of Kazakhstan's rich linguistic landscape.
- Open Access
- 20 March 2025
- Published by al-Farabi Kazakh National University in Herald of journalism
- Vol. 75 (1) , 51-60
Қазақ гемеронимдері: телебағдарламалар атауларының ономасиологиялық талдауы
Қазақ ономастикалық кеңістігінің аз зерттелген нысанының бірі – гемеронимдер. Мақалада телебағдарламалар атаулары ономастиканың перифериялық түрі ретінде ономасиологиялық аспектіде қарастырылады. Мақаланың зерттеу нысаны ретінде Қазақстанның «Хабар», «El Arna», «Qazaqstan» ұлттық телеарна бағдарлама атаулары алынып отыр. Телебағдарлама атауларын ономасиологиялық тұрғыдан талдау негізінде бәсекеге қабілеттілігін арттыратын, маңызды мәдени-танымдық, жарнамалық қызмет атқаратын жүйелі лингвистикалық құрылым ретінде дәлелдеу мақсаты көзделген. Ақпараттық-талдамалы, деректі, танымдық, мәдени-ағартушылық, спорттық және ойын-сауық бағдарламалары атауларын қарастыруда ғылыми сипаттау, оның ішінде бақылау, топтастыру, сандық есептеу және жалпылау тәсілдері мен ономасиологиялық, квантитативтік талдау әдістері қолданылды. Телевизиялық топтама атаулары олардың мазмұны, жанры, мақсаты және көрерменге беретін ақпараттық, эмоционалдық әсері бойынша айқын, тартымды болуы тиіс. Телебағдарламалар атаулары тек қана топтаманың тақырыбын немесе мәнін көрсету үшін ғана емес, бағдарламаның нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін де үлкен маңызға ие. Ғылыми еңбекте ономастиканың жалпы теориялық мәселелері, ономастикалық периферия, телебағдарлама атауларының тиісті онимдер жүйесіндегі қызметі қарастырылатындықтан, нәтижесі мен тұжырымын ономастика, медиалингвистика, тележурналистика салаларында қолдану мүмкіндігі бар.
- 20 March 2025
- Published by al-Farabi Kazakh National University in Herald of journalism
- Vol. 75 (1) , 51-60
Open AccessҚазақ гемеронимдері: телебағдарламалар атауларының ономасиологиялық талдауы
Қазақ ономастикалық кеңістігінің аз зерттелген нысанының бірі – гемеронимдер. Мақалада телебағдарламалар атаулары ономастиканың перифериялық түрі ретінде ономасиологиялық аспектіде қарастырылады. Мақаланың зерттеу нысаны ретінде Қазақстанның «Хабар», «El Arna», «Qazaqstan» ұлттық телеарна бағдарлама атаулары алынып отыр. Телебағдарлама атауларын ономасиологиялық тұрғыдан талдау негізінде бәсекеге қабілеттілігін арттыратын, маңызды мәдени-танымдық, жарнамалық қызмет атқаратын жүйелі лингвистикалық құрылым ретінде дәлелдеу мақсаты көзделген. Ақпараттық-талдамалы, деректі, танымдық, мәдени-ағартушылық, спорттық және ойын-сауық бағдарламалары атауларын қарастыруда ғылыми сипаттау, оның ішінде бақылау, топтастыру, сандық есептеу және жалпылау тәсілдері мен ономасиологиялық, квантитативтік талдау әдістері қолданылды. Телевизиялық топтама атаулары олардың мазмұны, жанры, мақсаты және көрерменге беретін ақпараттық, эмоционалдық әсері бойынша айқын, тартымды болуы тиіс. Телебағдарламалар атаулары тек қана топтаманың тақырыбын немесе мәнін көрсету үшін ғана емес, бағдарламаның нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін де үлкен маңызға ие. Ғылыми еңбекте ономастиканың жалпы теориялық мәселелері, ономастикалық периферия, телебағдарлама атауларының тиісті онимдер жүйесіндегі қызметі қарастырылатындықтан, нәтижесі мен тұжырымын ономастика, медиалингвистика, тележурналистика салаларында қолдану мүмкіндігі бар.
- Open Access
- 28 December 2024
- Published by Eurasian Science Review in Eurasian Science Review An International peer-reviewed multidisciplinary journal
- Vol. 2 (Special ) , 1283-1297
ТӘУЕЛСІЗ МЕМЛЕКЕТТЕР ДОСТАСТЫҒЫ (ТМД) ЖӘНЕ ЕУРОПА ОДАҒЫНДАҒЫ (ЕО) ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ
Еуропалық Одақ (ЕО) 1991 жылы құрылған Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығымен (ТМД) ортақ шекараны бөліседі. Бүгінде ЕО ТМД үшін маңызды сауда серіктесіне айналды. 1991 жылы ЕО ТМД елдеріне техникалық көмек көрсету бағдарламасын іске қосты. Қазіргі кезде ТМД елдерімен ынтымақтастық Еуропалық Көршілік Саясатына және Орталық Азиямен ынтымақтастыққа негізделген. Бастапқыда Еуропалық Одақ пен Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдерінің қатынастары сауда, экономикалық және коммерциялық ынтымақтастық туралы келісіммен реттелді. Алайда кейінірек өзара әрекеттесу салалары кеңейтілді. Бұл сыртқы қауіпсіздікті қоса алғанда, әртүрлі мәселелер бойынша тұрақты диалог механизмін құру туралы болды. Еуропалық Одақ ТМД елдеріне қатысты ең белсенді саясатты 2000-шы жылдардың ортасынан бастап, шығысқа қарай кеңею нәтижесінде посткеңестік кеңістіктің шекараларына жақындаған кезде жүргізе бастады. Дәл сол кезде Еуропа ТМД-ны өзінің өмірлік мүдделерінің аймағы деп санай бастады. Кейінгі жылдары Еуропалық Одақ посткеңестік кеңістік елдеріне қатысты саясатын күшейтті. Алайда, барлық әрекеттерге қарамастан, Еуропалық Одақ ТМД елдеріндегі ықпалын айтарлықтай нығайта алмады. Дегенмен, ЕО тоқтамайды және болашақта аймақтағы ықпалын күшейтуге тырысады. Мақала екі ірі аймақтық интеграциялық бірлестіктерді – Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) және Еуропалық Одақтың (ЕО) салыстырмалы талдауға арналған. Мақалада осы бірлестіктердің әрқайсысының құрылу тарихы, негізгі мақсаттары, құрылымы, қызмет етуінің құқықтық негіздері, халқы, экономикалық жағдайы және қызметтерінің негізгі бағыттары қарастырылған. ТМД және ЕО аясындағы экономикалық, саяси және әлеуметтік интеграция тетіктерінің тиімділігін салыстыруға, сондай-ақ осы бірлестіктерді одан әрі дамытудың қиындықтары мен перспективаларын талдауға ерекше назар аударылады. Мақалада сондай-ақ жаһандық және аймақтық сын-қатерлердің ТМД және ЕО елдеріндегі интеграциялық үдерістерге әсері туралы айтылады.
- 28 December 2024
- Published by Eurasian Science Review in Eurasian Science Review An International peer-reviewed multidisciplinary journal
- Vol. 2 (Special ) , 1283-1297
Open AccessТӘУЕЛСІЗ МЕМЛЕКЕТТЕР ДОСТАСТЫҒЫ (ТМД) ЖӘНЕ ЕУРОПА ОДАҒЫНДАҒЫ (ЕО) ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ
Еуропалық Одақ (ЕО) 1991 жылы құрылған Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығымен (ТМД) ортақ шекараны бөліседі. Бүгінде ЕО ТМД үшін маңызды сауда серіктесіне айналды. 1991 жылы ЕО ТМД елдеріне техникалық көмек көрсету бағдарламасын іске қосты. Қазіргі кезде ТМД елдерімен ынтымақтастық Еуропалық Көршілік Саясатына және Орталық Азиямен ынтымақтастыққа негізделген. Бастапқыда Еуропалық Одақ пен Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдерінің қатынастары сауда, экономикалық және коммерциялық ынтымақтастық туралы келісіммен реттелді. Алайда кейінірек өзара әрекеттесу салалары кеңейтілді. Бұл сыртқы қауіпсіздікті қоса алғанда, әртүрлі мәселелер бойынша тұрақты диалог механизмін құру туралы болды. Еуропалық Одақ ТМД елдеріне қатысты ең белсенді саясатты 2000-шы жылдардың ортасынан бастап, шығысқа қарай кеңею нәтижесінде посткеңестік кеңістіктің шекараларына жақындаған кезде жүргізе бастады. Дәл сол кезде Еуропа ТМД-ны өзінің өмірлік мүдделерінің аймағы деп санай бастады. Кейінгі жылдары Еуропалық Одақ посткеңестік кеңістік елдеріне қатысты саясатын күшейтті. Алайда, барлық әрекеттерге қарамастан, Еуропалық Одақ ТМД елдеріндегі ықпалын айтарлықтай нығайта алмады. Дегенмен, ЕО тоқтамайды және болашақта аймақтағы ықпалын күшейтуге тырысады. Мақала екі ірі аймақтық интеграциялық бірлестіктерді – Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) және Еуропалық Одақтың (ЕО) салыстырмалы талдауға арналған. Мақалада осы бірлестіктердің әрқайсысының құрылу тарихы, негізгі мақсаттары, құрылымы, қызмет етуінің құқықтық негіздері, халқы, экономикалық жағдайы және қызметтерінің негізгі бағыттары қарастырылған. ТМД және ЕО аясындағы экономикалық, саяси және әлеуметтік интеграция тетіктерінің тиімділігін салыстыруға, сондай-ақ осы бірлестіктерді одан әрі дамытудың қиындықтары мен перспективаларын талдауға ерекше назар аударылады. Мақалада сондай-ақ жаһандық және аймақтық сын-қатерлердің ТМД және ЕО елдеріндегі интеграциялық үдерістерге әсері туралы айтылады.
- 25 December 2024
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 4.2024,p. 313-326
ҚЫТАЙДАҒЫ ТҮРКІ НЕГІЗДІ КӨНЕ ТОПОНИМДЕРДІҢ БҮГІНГІ ЖАЙ-КҮЙІ
Еуразия құрлығын ендей өтіп жатқан, Жібек жолы бойында орналасқан, Қытайдағы қалалар мен тарихи елді мекендердің атауларына сараптаулар жүргізіліп, оның қазіргі қолданыс аясына барлау жасалды. Ұлы жібек жолы саудасы Қытайда бірнеше бағытта қатарынан іске асқан. Кейбір сақ, ғұн, үйсін, түркі дәуірінен жалғасып, бүгінгі күнге дейін жеткен жер-су атауларының тарихи, саяси себептермен басқа атауларға ауысу барысына шолу жасалды. Түркі халықтарының бұрынғы мекен еткен қоныстарындағы ежелгі қалалар мен елді мекендердің жай-күйі, олардың бүгінгі күні сақталған-сақталмағанына талдаулар жасалып, тарихи құжаттар мен ғылыми зерттеу еңбектер аясында сұрыптаулар жүргізілді. Елді мекендердің топонимдік астарына, яғни топонимдік мифтер мен топонимдік аңыздарға барлау жүргізіліп, ғылыми тұрғыдан талдау жасалды. Тақырыптың ерекшелігіне сәйкес салыстырмалы-тарихи, жинақтау, сұрыптау әдістері қолданылды. Қазіргі кезеңдегі Қытайдағы елді мекендердің тарихи атауларының жаңа атаумен қалай қолданыс тапқаны мысалдармен берілді. Кейбір жер-су атауларының бүгінгі күні жоқ екеніне, ал кейбірінің атауы бүкілдей өзгеруіне, тағы біреулердің тілдік, дыбыстық заңдылықтарға сүйене отырып, дыбыстық жағынан өзгеріп қолданысқа енгеніне шолу жасалды. Шыңжаң өлкесіндегі қазақтар шоғырланған елді мекендердің қазіргі аталу жүйесіне де зерттеулер жүргізілді. Кілтті сөздер: миф, аңыз, тарихи атау, топонимдер, мәтін, Қытай аймағы, Жібек жолы
- 25 December 2024
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 4.2024,p. 313-326
ҚЫТАЙДАҒЫ ТҮРКІ НЕГІЗДІ КӨНЕ ТОПОНИМДЕРДІҢ БҮГІНГІ ЖАЙ-КҮЙІ
Еуразия құрлығын ендей өтіп жатқан, Жібек жолы бойында орналасқан, Қытайдағы қалалар мен тарихи елді мекендердің атауларына сараптаулар жүргізіліп, оның қазіргі қолданыс аясына барлау жасалды. Ұлы жібек жолы саудасы Қытайда бірнеше бағытта қатарынан іске асқан. Кейбір сақ, ғұн, үйсін, түркі дәуірінен жалғасып, бүгінгі күнге дейін жеткен жер-су атауларының тарихи, саяси себептермен басқа атауларға ауысу барысына шолу жасалды. Түркі халықтарының бұрынғы мекен еткен қоныстарындағы ежелгі қалалар мен елді мекендердің жай-күйі, олардың бүгінгі күні сақталған-сақталмағанына талдаулар жасалып, тарихи құжаттар мен ғылыми зерттеу еңбектер аясында сұрыптаулар жүргізілді. Елді мекендердің топонимдік астарына, яғни топонимдік мифтер мен топонимдік аңыздарға барлау жүргізіліп, ғылыми тұрғыдан талдау жасалды. Тақырыптың ерекшелігіне сәйкес салыстырмалы-тарихи, жинақтау, сұрыптау әдістері қолданылды. Қазіргі кезеңдегі Қытайдағы елді мекендердің тарихи атауларының жаңа атаумен қалай қолданыс тапқаны мысалдармен берілді. Кейбір жер-су атауларының бүгінгі күні жоқ екеніне, ал кейбірінің атауы бүкілдей өзгеруіне, тағы біреулердің тілдік, дыбыстық заңдылықтарға сүйене отырып, дыбыстық жағынан өзгеріп қолданысқа енгеніне шолу жасалды. Шыңжаң өлкесіндегі қазақтар шоғырланған елді мекендердің қазіргі аталу жүйесіне де зерттеулер жүргізілді. Кілтті сөздер: миф, аңыз, тарихи атау, топонимдер, мәтін, Қытай аймағы, Жібек жолы