Onur Kırboğa
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Onur Kırboğa has a total of 8 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Bülent Güner
Munzur Üniversitesi
2 shared publications - Başak Zengin
Kahramanmaras İstiklal University
1 shared publication - Cemile Bahtiyar Karadeniz
Ordu Üniversitesi
1 shared publication - Erkin Başaran
Munzur Üniversitesi
1 shared publication - Gül Coşkun
Aksaray Üniversitesi
1 shared publication - Zeynel Çilğin
Munzur Üniversitesi
1 shared publication
Latest Publications
- Open Access
- 14 February 2026
- Published by Mevzu Sosyal Bilimler Dergisi in Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi
- No. 15,p. 217-249
Mekânın Kutsallaşması; Tunceli’nin Dini Ziyaret Yerleri İle Coğrafi Fenomenlerin İlişkisi
Antik dünyanın animistik inanışlarından günümüze doğaya ait pek çok un-sur, inançlar içerisinde değişen önemlerde kendisine yer bulmuştur. Güneş, ay, yıldızlar gibi göksel kültler ile yükseklik, dağ gibi topografik kültler ve su kültü en yaygın doğal dini temalardır. Zamanla doğa / mekân ayrılmaz biçimde inanç ile bütünleşmiş ve coğrafi mekânın bazı bölümleri kutsiyet kazanmıştır. Bir yeryüzü parçasının kutsal kabul edilmesi genellikle karma-şık bir süreç olmamakla birlikte pek çok nedenle ilgilidir. Dolayısıyla mekân içinde kutsalın kapsamı çok geniştir. Kutsal şehirler, kutsal dağlar, kutsal yapılar, kutsal nehirler, kutsal mağaralar, kutsal mezarlar bunlardan bazılarıdır. Alevî inancı içerisinde doğal kültler oldukça belirgindir. Doğa bütü-nüyle kutsaldır ve dini kişiliklerle de ilişkilidir. Nitekim Tunceli’de yaygın inanış olan Alevîlik inancında doğaya ait pek çok öge bulunmaktadır. Özellikle dini ziyaret yerleri ile coğrafi mekân ve doğal çevre arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Nitekim Tunceli’deki ziyaret yerlerinde, “sıra dışı”,“olağanüstü” ve “benzersiz” olarak yorumlanabilecek coğrafi fenomenlere sıkça rastlanmaktadır. Bu coğrafi olağanüstülük algısı, zaman içinde ilahi bir iz ve “alamet” olarak değerlendirilmiştir. Tunceli heybetli dağları, derin vadileri, coşkun akarsuları ile hayranlık uyandırıcı zengin coğrafi / topografik varlıklara sahiptir. Böylelikle doğada ilahi olanla insanı buluşturduğuna inanılan hiyerofanik yapılar ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, ülkemizde coğrafi mekânla kutsalın etkileşimi üzerine coğrafya perspektifiyle yapılan ilk çalışmalardan biridir. Çalışmanın amacı, Tunceli’deki ziyaretgâhların coğrafi çevre özelliklerini dikkate alarak, bu yerlerin kutsallık kazanmasında coğrafi fenomenlerin ve doğal çevre özelliklerinin etkisini araştırmaktır. Çalışmanın ilk bölümünde nazari çerçeve oluşturulmuş, ikinci bölüm arazi gözlem ve inceleme yöntemiyle toplanan verilerin değerlendirilmesine ayrılmıştır. Ayrıca ziyaret yerleri haritalandırılmış ve fotoğraflandırılmıştır.
- 14 February 2026
- Published by Mevzu Sosyal Bilimler Dergisi in Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi
- No. 15,p. 217-249
Open AccessMekânın Kutsallaşması; Tunceli’nin Dini Ziyaret Yerleri İle Coğrafi Fenomenlerin İlişkisi
Antik dünyanın animistik inanışlarından günümüze doğaya ait pek çok un-sur, inançlar içerisinde değişen önemlerde kendisine yer bulmuştur. Güneş, ay, yıldızlar gibi göksel kültler ile yükseklik, dağ gibi topografik kültler ve su kültü en yaygın doğal dini temalardır. Zamanla doğa / mekân ayrılmaz biçimde inanç ile bütünleşmiş ve coğrafi mekânın bazı bölümleri kutsiyet kazanmıştır. Bir yeryüzü parçasının kutsal kabul edilmesi genellikle karma-şık bir süreç olmamakla birlikte pek çok nedenle ilgilidir. Dolayısıyla mekân içinde kutsalın kapsamı çok geniştir. Kutsal şehirler, kutsal dağlar, kutsal yapılar, kutsal nehirler, kutsal mağaralar, kutsal mezarlar bunlardan bazılarıdır. Alevî inancı içerisinde doğal kültler oldukça belirgindir. Doğa bütü-nüyle kutsaldır ve dini kişiliklerle de ilişkilidir. Nitekim Tunceli’de yaygın inanış olan Alevîlik inancında doğaya ait pek çok öge bulunmaktadır. Özellikle dini ziyaret yerleri ile coğrafi mekân ve doğal çevre arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Nitekim Tunceli’deki ziyaret yerlerinde, “sıra dışı”,“olağanüstü” ve “benzersiz” olarak yorumlanabilecek coğrafi fenomenlere sıkça rastlanmaktadır. Bu coğrafi olağanüstülük algısı, zaman içinde ilahi bir iz ve “alamet” olarak değerlendirilmiştir. Tunceli heybetli dağları, derin vadileri, coşkun akarsuları ile hayranlık uyandırıcı zengin coğrafi / topografik varlıklara sahiptir. Böylelikle doğada ilahi olanla insanı buluşturduğuna inanılan hiyerofanik yapılar ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, ülkemizde coğrafi mekânla kutsalın etkileşimi üzerine coğrafya perspektifiyle yapılan ilk çalışmalardan biridir. Çalışmanın amacı, Tunceli’deki ziyaretgâhların coğrafi çevre özelliklerini dikkate alarak, bu yerlerin kutsallık kazanmasında coğrafi fenomenlerin ve doğal çevre özelliklerinin etkisini araştırmaktır. Çalışmanın ilk bölümünde nazari çerçeve oluşturulmuş, ikinci bölüm arazi gözlem ve inceleme yöntemiyle toplanan verilerin değerlendirilmesine ayrılmıştır. Ayrıca ziyaret yerleri haritalandırılmış ve fotoğraflandırılmıştır.
- Open Access
- 1 January 2026
- Published by Iktisadi Kalkinma ve Sosyal Arastirmalar Dernegi
Sürdürülebilir Yarınlar: İklim Krizi Çağında Kent, Çevre ve Toplumsal Dönüşüm
İklim krizi, günümüzde yalnızca doğal çevreyi ilgilendiren bir sorun olmaktan çıkmış; nüfus hareketlerinden kaynak kullanımına, ekonomik politikalardan kentleşmeye, afet yönetiminden turizme kadar pek çok alanı doğrudan etkileyen çok boyutlu bir mesele hâline gelmiştir. Bu eser; insan ve çevre ilişkisini, iklim politikalarını, çevre güvenliğini, kentlerin afetler karşısındaki dirençliliğini ve turizm sektöründeki yeşil dönüşümü farklı disiplinlerin bakış açılarıyla değerlendiren yedi bölümden oluşmaktadır. Kitabın temel amacı, çevresel sorunların yalnızca sonuçlarına odaklanmak değil; bu sorunların nüfus, tüketim, ekonomi, kamu politikası, yönetsel yapılanma, kentleşme ve sektörel dönüşümle kurduğu ilişkileri birlikte ortaya koymaktır. Birinci bölüm, nüfus ile doğal kaynaklar arasındaki ilişkiyi taşıma kapasitesi, ekolojik ayak izi ve gezegensel sınırlar kavramları çerçevesinde inceler; köyden kente göç, üretim yapısındaki değişim ve su, toprak, orman, mera ve enerji kaynakları üzerindeki baskılar birlikte değerlendirilir. İkinci bölüm, güvenlik kavramının askerî ve devlet merkezli sınırlarının ötesine geçerek çevresel tehditlerin insan, toplum ve mekân üzerindeki etkilerini; kuraklık, su kıtlığı, çölleşme, çevresel göç ve mekânsal kırılganlık başlıklarıyla ele alır. Üçüncü bölüm, iklim değişikliğiyle mücadelede Türkiye'de yaşanan hukuki ve yönetsel dönüşümü — İklim Değişikliği Başkanlığı'nın kuruluşu, 7552 sayılı İklim Kanunu, ikincil mevzuat, yerel eylem planları ve ulusal strateji belgeleri üzerinden — inceler ve kurumlar arası koordinasyon, uzman personel, mali kaynak ve izleme mekanizmalarının belirleyiciliğini vurgular. Dördüncü bölüm, çevre vergileri, çevre koruma harcamaları ve yenilenebilir enerji politikalarının çevresel bozulma üzerindeki etkilerini ampirik yöntemle ölçerek kitabın kuramsal tartışmalarını ekonometrik bulgularla tamamlar. Beşinci bölüm, iklim krizinin kentler ve yapılı çevre üzerindeki etkilerini deprem riskiyle birlikte ele alır; sürdürülebilir yapı malzemeleri, yapım ve yıkım atıklarının yönetimi ve enerji verimliliğinin yanı sıra 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremi sonrasındaki yeniden yapılanma sürecini dirençlilik açısından değerlendirir. Altıncı ve yedinci bölümler turizmde yeşil dönüşümü tamamlayıcı biçimde ele alır: önce sürdürülebilir turizmin kuramsal gelişimi, çok düzeyli perspektif, stratejik niş yönetimi ve teknolojik yenilik sistemleri çerçevesinde incelenir; ardından karbon nötrlüğü, uluslararası düzenlemeler, yeşil finans, dijital dönüşüm ve değişen turist beklentileri üzerinden sektörün dönüşüm dinamikleri çözümlenerek çok aktörlü bir kavramsal model önerilir. Bölümler birlikte okunduğunda, sürdürülebilir bir geleceğin yalnızca teknolojik yeniliklerle değil; güçlü kurumlara, etkili kamu politikalarına, bilinçli kaynak kullanımına ve uzun vadeli planlamaya bağlı olduğu görülmektedir.
- 1 January 2026
- Published by Iktisadi Kalkinma ve Sosyal Arastirmalar Dernegi
Open AccessSürdürülebilir Yarınlar: İklim Krizi Çağında Kent, Çevre ve Toplumsal Dönüşüm
İklim krizi, günümüzde yalnızca doğal çevreyi ilgilendiren bir sorun olmaktan çıkmış; nüfus hareketlerinden kaynak kullanımına, ekonomik politikalardan kentleşmeye, afet yönetiminden turizme kadar pek çok alanı doğrudan etkileyen çok boyutlu bir mesele hâline gelmiştir. Bu eser; insan ve çevre ilişkisini, iklim politikalarını, çevre güvenliğini, kentlerin afetler karşısındaki dirençliliğini ve turizm sektöründeki yeşil dönüşümü farklı disiplinlerin bakış açılarıyla değerlendiren yedi bölümden oluşmaktadır. Kitabın temel amacı, çevresel sorunların yalnızca sonuçlarına odaklanmak değil; bu sorunların nüfus, tüketim, ekonomi, kamu politikası, yönetsel yapılanma, kentleşme ve sektörel dönüşümle kurduğu ilişkileri birlikte ortaya koymaktır. Birinci bölüm, nüfus ile doğal kaynaklar arasındaki ilişkiyi taşıma kapasitesi, ekolojik ayak izi ve gezegensel sınırlar kavramları çerçevesinde inceler; köyden kente göç, üretim yapısındaki değişim ve su, toprak, orman, mera ve enerji kaynakları üzerindeki baskılar birlikte değerlendirilir. İkinci bölüm, güvenlik kavramının askerî ve devlet merkezli sınırlarının ötesine geçerek çevresel tehditlerin insan, toplum ve mekân üzerindeki etkilerini; kuraklık, su kıtlığı, çölleşme, çevresel göç ve mekânsal kırılganlık başlıklarıyla ele alır. Üçüncü bölüm, iklim değişikliğiyle mücadelede Türkiye'de yaşanan hukuki ve yönetsel dönüşümü — İklim Değişikliği Başkanlığı'nın kuruluşu, 7552 sayılı İklim Kanunu, ikincil mevzuat, yerel eylem planları ve ulusal strateji belgeleri üzerinden — inceler ve kurumlar arası koordinasyon, uzman personel, mali kaynak ve izleme mekanizmalarının belirleyiciliğini vurgular. Dördüncü bölüm, çevre vergileri, çevre koruma harcamaları ve yenilenebilir enerji politikalarının çevresel bozulma üzerindeki etkilerini ampirik yöntemle ölçerek kitabın kuramsal tartışmalarını ekonometrik bulgularla tamamlar. Beşinci bölüm, iklim krizinin kentler ve yapılı çevre üzerindeki etkilerini deprem riskiyle birlikte ele alır; sürdürülebilir yapı malzemeleri, yapım ve yıkım atıklarının yönetimi ve enerji verimliliğinin yanı sıra 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremi sonrasındaki yeniden yapılanma sürecini dirençlilik açısından değerlendirir. Altıncı ve yedinci bölümler turizmde yeşil dönüşümü tamamlayıcı biçimde ele alır: önce sürdürülebilir turizmin kuramsal gelişimi, çok düzeyli perspektif, stratejik niş yönetimi ve teknolojik yenilik sistemleri çerçevesinde incelenir; ardından karbon nötrlüğü, uluslararası düzenlemeler, yeşil finans, dijital dönüşüm ve değişen turist beklentileri üzerinden sektörün dönüşüm dinamikleri çözümlenerek çok aktörlü bir kavramsal model önerilir. Bölümler birlikte okunduğunda, sürdürülebilir bir geleceğin yalnızca teknolojik yeniliklerle değil; güçlü kurumlara, etkili kamu politikalarına, bilinçli kaynak kullanımına ve uzun vadeli planlamaya bağlı olduğu görülmektedir.
- Open Access
- 30 June 2025
- Published by Ataturk Universitesi in Doğu Coğrafya Dergisi
- Vol. 30 (53) , 126-136
Tunceli Kentinin Yeri Neden Değişmeli? Yeni Bir Lokasyon Önerisi
Tunceli 1935 yılında vilayet haline getirilmiştir. 1937 yılında Kalan kazası kurulmuş ve bu yeni vilayetin idari merkezi yapılmıştır. 1952 yılında “Kalan” kazasının adı Tunceli olarak değiştirilmiştir. Tunceli bütünüyle bir Cumhuriyet kentidir. Kentin kuruluşu, yamaçlarında köy yerleşimi bulunan dar ve “boş” bir plato alanına bazı resmi yapıların inşasıyla başlamıştır. Zamanla memur lojmanları ve halkın iskânıyla nüfuslanan yerleşme, kısa sürede kasaba büyüklüğüne ulaşmıştır. Bu bağlamda Tunceli kentinin kuruluş yerinin belirlenmesinde kentleşme hedeflerinden ziyade konjonktürel nedenler etkili olmuştur. Kent yerleşimi zaman içinde genişlemiş ve kuruluş yerinden taşmıştır. Günümüzde kent 8 mahallesiyle 27 km²’lik bir alanda yayılış göstermektedir. Nüfusu 36 bin kişidir (2023). Kent, topografik engeller nedeniyle büyük ölçüde riskli zeminler üzerinde gelişmektedir. Zaman zaman gerçekleşen kütle hareketleri ve Yedisu Fayı’nın yakın vadede üretmesi beklenen yıkıcı deprem, yerleşmeleri tehdit etmektedir. Kent yerleşimi, beklenen deprem ve kentleşmeyi olumsuz etkileyen topografyası nedeniyle 15 km kadar güneye, Yeniköy mevkiine taşınmalıdır. Yeniköy mevkii 87 km² kadar alanıyla sağlıklı bir kentsel yapılaşma için jeolojik, topografik ve ulaşım altyapısı açısından oldukça elverişli özelliklere sahiptir. Bu çalışma mevcut kent yerleşmesinin bulunduğu yer nedeniyle karşı karşıya olduğu sorunları ve önerilen yeni kent alanının niteliklerini belirleyerek, kentin geleceğine ilişkin bir vizyon oluşturmayı amaçlamaktadır.
- 30 June 2025
- Published by Ataturk Universitesi in Doğu Coğrafya Dergisi
- Vol. 30 (53) , 126-136
Open AccessTunceli Kentinin Yeri Neden Değişmeli? Yeni Bir Lokasyon Önerisi
Tunceli 1935 yılında vilayet haline getirilmiştir. 1937 yılında Kalan kazası kurulmuş ve bu yeni vilayetin idari merkezi yapılmıştır. 1952 yılında “Kalan” kazasının adı Tunceli olarak değiştirilmiştir. Tunceli bütünüyle bir Cumhuriyet kentidir. Kentin kuruluşu, yamaçlarında köy yerleşimi bulunan dar ve “boş” bir plato alanına bazı resmi yapıların inşasıyla başlamıştır. Zamanla memur lojmanları ve halkın iskânıyla nüfuslanan yerleşme, kısa sürede kasaba büyüklüğüne ulaşmıştır. Bu bağlamda Tunceli kentinin kuruluş yerinin belirlenmesinde kentleşme hedeflerinden ziyade konjonktürel nedenler etkili olmuştur. Kent yerleşimi zaman içinde genişlemiş ve kuruluş yerinden taşmıştır. Günümüzde kent 8 mahallesiyle 27 km²’lik bir alanda yayılış göstermektedir. Nüfusu 36 bin kişidir (2023). Kent, topografik engeller nedeniyle büyük ölçüde riskli zeminler üzerinde gelişmektedir. Zaman zaman gerçekleşen kütle hareketleri ve Yedisu Fayı’nın yakın vadede üretmesi beklenen yıkıcı deprem, yerleşmeleri tehdit etmektedir. Kent yerleşimi, beklenen deprem ve kentleşmeyi olumsuz etkileyen topografyası nedeniyle 15 km kadar güneye, Yeniköy mevkiine taşınmalıdır. Yeniköy mevkii 87 km² kadar alanıyla sağlıklı bir kentsel yapılaşma için jeolojik, topografik ve ulaşım altyapısı açısından oldukça elverişli özelliklere sahiptir. Bu çalışma mevcut kent yerleşmesinin bulunduğu yer nedeniyle karşı karşıya olduğu sorunları ve önerilen yeni kent alanının niteliklerini belirleyerek, kentin geleceğine ilişkin bir vizyon oluşturmayı amaçlamaktadır.
- Open Access
- 31 July 2022
- Published by Sada Institute in Ulakbilge Dergisi
- Vol. 10 (74) , 783-800
Tunceli Müzesinde Sergilenen Tekstiller
Tekstil, çeşitli liflerin farklı teknikler kullanarak oluşturulan, bulunduğu bölgenin tarihi, coğrafya, yaşam kültürü gibi pek çok özelliği bünyesinde barındıran önemli ürünlerdendir. Bu ürünler yaşam kültürü, inançlar, statü gibi birçok özelliği yansıtır. Bu kültürün gelecek kuşaklara doğru tanıtılması, korunması, sergilenmesi, gerektiğinde restore edilmesi kapsamında en önemli görev ise müzelere düşmektedir. Tarih, kültür, doğa, turizm, inanç bakımından zengin bir geçmişe sahip olan Tunceli ilinin tanıtılmasında öncülük eden Tunceli Müzesi, yeni bir müze olmasından dolayı yapılan çalışmaların yetersiz olduğu görülmüştür. Bu nedenle araştırma, Tunceli Müzesinde sergilenen tekstil ürünlerin tespit edilmesi, belgelenmesi ve faydalanmak isteyenler için kaynak oluşturması amacıyla yapılmıştır.Araştırma için gerekli izinler, Tunceli Müze Müdürlüğünden alınmıştır. Müzede farklı tarihlerde incelemeler yapılmıştır. Müze ve tekstil ürünlerine ait bilgiler alınmıştır. Tunceli Müzesinde bulunan 36 tekstile ait; bilgiler envanter kayıtları doğrultusunda aktarılarak değerlendirilmiştir.
- 31 July 2022
- Published by Sada Institute in Ulakbilge Dergisi
- Vol. 10 (74) , 783-800
Open AccessTunceli Müzesinde Sergilenen Tekstiller
Tekstil, çeşitli liflerin farklı teknikler kullanarak oluşturulan, bulunduğu bölgenin tarihi, coğrafya, yaşam kültürü gibi pek çok özelliği bünyesinde barındıran önemli ürünlerdendir. Bu ürünler yaşam kültürü, inançlar, statü gibi birçok özelliği yansıtır. Bu kültürün gelecek kuşaklara doğru tanıtılması, korunması, sergilenmesi, gerektiğinde restore edilmesi kapsamında en önemli görev ise müzelere düşmektedir. Tarih, kültür, doğa, turizm, inanç bakımından zengin bir geçmişe sahip olan Tunceli ilinin tanıtılmasında öncülük eden Tunceli Müzesi, yeni bir müze olmasından dolayı yapılan çalışmaların yetersiz olduğu görülmüştür. Bu nedenle araştırma, Tunceli Müzesinde sergilenen tekstil ürünlerin tespit edilmesi, belgelenmesi ve faydalanmak isteyenler için kaynak oluşturması amacıyla yapılmıştır.Araştırma için gerekli izinler, Tunceli Müze Müdürlüğünden alınmıştır. Müzede farklı tarihlerde incelemeler yapılmıştır. Müze ve tekstil ürünlerine ait bilgiler alınmıştır. Tunceli Müzesinde bulunan 36 tekstile ait; bilgiler envanter kayıtları doğrultusunda aktarılarak değerlendirilmiştir.