BUBeyza Uçar

Beyza Uçar

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Beyza Uçar has a total of 13 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Unutulmuş Bir Köy Romanının Yok Sayılmış Kadınları: Neriman Hikmet’in Köyün Dulları Eserinin Mağlup ve Mağdurları

    by Bahanur Garan-Gökşen, Sanem Berkün, Gökhan Şahin, Canan Budak, Ceray Aldemir, Zeynep Deniz Altınsoy, Beyza Uçar, Cahide Göğüsdere, Nebile Eroğul, Mehmet Özdamar

    Neriman Hikmet (1912-1987); şiir, hikâye ve roman türünde eserler yayımlamış, Suat Derviş’in yanında yer alarak gazetecilik yapmış, Yeni Edebiyat dergisinin yöneticiliğini üstlenmiş, aktivist kimliğiyle öne çıkarak dönemin sol hareketi içerisinde yer almış ve fakat günümüzde unutulmuş, eserleri yok sayılarak görmezden gelinmiş bir yazardır. Türk edebiyatında köye ve köylünün sorunlarına odaklanan romanlar -Cumhuriyet’ten önce de sonra da- genellikle erkek yazarların kaleminden çıkmışken Köyün Dulları romanı 1940’larda bir kadın yazarın köyü ve köyde yaşayan kadınların sorunlarını realist bir bakışla ele alması bakımından önem arz etmektedir. Köyün Dulları, Cıvgalı köyünde yaşayan kadınların ataerkil toplum içerisinde var olma mücadelesine odaklanır. Neriman Hikmet; Elif ve Elif’in annesi Fadime karakteri üzerinden namus kavramının ataerkil toplumdaki anlamını sorgularken kadınların taşrada zorluklar içerisinde geçen hayatını da gerçekçi bir bakışla yansıtır. Dolayısıyla Elif’in gelenek ve göreneklerle kadını tahakküm altına alan ataerkil sistem içerisinde ayakta durabilme çabasını anlamlandırabilmek için eserin feminist bir bakışla incelenmesi gerekmektedir. Bu yazıda Neriman Hikmet’in Köyün Dulları romanında kadın kimliğini ele alınışı incelenecek, kadını nesneleştiren ve ötekileştiren ataerkil sistemin kadına uyguladığı tahakkümün boyutları ortaya konarak kadın karakterlerin bu tahakküm altında var olma biçimleri irdelenecektir. Ayrıca Köyün Dulları ekseninde dönemin edebiyat kanonu tarafından göz ardı edilmiş olan bu yazarın romancılığı da değerlendirilerek eserin köy romanları içerisindeki yeri belirlenecektir.

  • Open Access

    Kadın Emeğinin Gücü ve Çifte Ayrımcılık: 6888 Tabur Üzerinden Bir Anlatı

    by Cahide Göğüsdere, Sanem Berkün, Gökhan Şahin, Canan Budak, Ceray Aldemir, Zeynep Deniz Altınsoy, Beyza Uçar, Bahanur Garan-Gökşen, Nebile Eroğul, Mehmet Özdamar

    Kadın emeği kavramı yirminci yüzyılda tarım, sanayi, hizmet vb. sektörlerde ücret karşılığı çalışan kadın işgücünü ifade etmek için kullanılmıştır. Bu tür bir kavram açıklaması ücret karşılığında ev dışı faaliyetleri kapsamaktadır. Çünkü kadının esas görevinin ev içinde olduğu ve aile odaklı işlerin yapılması gerektiği konusunda ortak bir toplum ideolojisi bulunmaktadır. Dolayısıyla başka bir kavram olan kadının görünmez emeği kavramı tam da bu noktada ortaya çıkmaktadır. Cinsiyetli olan bu kavram dar anlamda ele alındığında temizlik, yemek, çamaşır, alışveriş gibi ev işleri ile ailede bulunan çocuklar, yaşlılar, hastalar, engelliler için harcanan emek olarak tanımlanmaktadır. Ancak zamanla bu kavram genişletilerek kadınların yaptıkları işlerin kadın doğasının bir parçası olarak ele alınmış ve kadının sarf ettiği emek bir iş olarak değil, davranış biçimi olarak değerlendirilmiştir. Özellikle bakım işleri, kadınların doğalarına daha uygun görüldüğü için ve gerek karşılıksız ve gerekse niteliksiz olduğu için toplum tarafından kadınlara yüklenilmiştir. Dahası kadın bu kapsamda ayrımcılığa da uğramaktadır. Kadına yönelik ayrımcılık cinsiyet ve ırk bağlamında olduğunda çifte ayrımcılığı da beraberinde getirmektedir. Irkçılık ve ayrımcılık kavramları birbiriyle yakından ilişkili olmakla birlikte, anlamları birbirinden farklıdır. Irkçılık, bir ayrımcılık türü olup ırklardan bazılarının diğer ırklar karşısında üstün olduğunu ve ırkından dolayı insana yönelik, ayrımcılık ve kötü muamele yapıldığını ifade etmektedir. Ayrımcılık kavramı ise; ırk, cinsiyet, din, yaş vb. nedenlerle insanların haksız muamelelere maruz kalması anlamına gelmektedir. Bu çalışmada 6888 Tabur adlı yaşanmış bir hikayeye dayanan filmin kadın emeğinin gücünün, ırkçılık ve ayrımcılık temelinde incelenmesi amaçlanmaktadır.

  • Open Access

    Kadının Medyada Temsili: Eşitsizlikler ve Kalıp Yargılar

    by Nebile Eroğul, Sanem Berkün, Gökhan Şahin, Canan Budak, Ceray Aldemir, Zeynep Deniz Altınsoy, Beyza Uçar, Cahide Göğüsdere, Bahanur Garan-Gökşen, Mehmet Özdamar

    Bu çalışmada medyada kadın temsilleri dizi, film, haber, sosyal medya ve reklamlar üzerinden ele alınırken kadın kimliğinin kültürel temsiller aracılığıyla nasıl inşa edildiği ve yeniden üretildiği eleştirel bir perspektifle analiz edilmektedir. Kadının medya metinlerinde nasıl temsil edildiği; kültürdeki estetik tercihlerin neler olduğu ve toplumsal cinsiyet ideolojisinin nasıl yapılandırıldığına işaret etmektedir. Bu bağlamda çalışma feminist medya çalışmaları kapsamında olup Laura Mulvey’in eril bakış kavramı temelinde oluşturulmuştur. Dizi ve filmlerde kadın karakterlerin genellikle pasif, romantik ilişkilere endeksli ve geleneksel cinsiyet rolleri içerisinde ele alındığı; haberlerde ise kadınların mağdur, suçlu ya da edilgen figürler olarak sunulduğu görülmektedir. Reklamlarda kadın temsilleri çoğunlukla cinselleştirilmiş, metalaştırılmış ve idealize edilmiş güzellik kalıplarına indirgenmektedir. Sosyal medya ise görünüşte kadınlara özne olma alanı açsa da dijital patriyarkanın yeniden üretildiği bir alan olarak görünmektedir ve denetim, bedenin sergilenmesi ve toplumsal normlara göre biçimlenmiş onay kültürü bu alanın dinamiklerini belirlemektedir. Çalışmada, kadının medyada temsili farklı medya içerikleri üzerinden yapılan çalışmalar taranarak incelenmektedir. İncelenen araştırmalarda ataerkil kodların ve sterotiplerin nasıl yeniden üretildiği değerlendirilmektedir. Ayrıca çalışmada kadın temsillerinin mevcut kalıplarını dönüştürmeye dönük bir hareket olarak dijital aktivizm ve eleştirel medya okuryazarlığı tartışmaya açılmıştır.


  • Open Access

    Düşük Gelirin Kadınlar İçin Zorlukları: Asgari Ücretli Ailelerde Kadınların Sosyal ve Ekonomik Sorunları – Ankara Keçiören Örneği

    by Zeynep Deniz Altınsoy, Sanem Berkün, Gökhan Şahin, Canan Budak, Ceray Aldemir, Beyza Uçar, Cahide Göğüsdere, Bahanur Garan-Gökşen, Nebile Eroğul, Mehmet Özdamar

    Bu araştırmanın amacı, Ankara’nın Keçiören ilçesinde asgari ücretle geçinen ailelerde kadınların karşılaştıkları ekonomik ve sosyal sorunları ortaya koymaktır. Türkiye’de asgari ücret, bireylerin temel ihtiyaçlarını asgari düzeyde karşılaması için öngörülmüş bir gelir olarak tanımlansa da gerçekte ailelerin tek gelir kaynağına dönüştüğü durumlar oldukça yaygındır. Özellikle kadınlar, ev içi sorumlulukları ve toplumsal cinsiyet rolleri nedeniyle bu ekonomik kısıtlılığın etkilerini erkeklerden daha yoğun hissetmektedir. Kadınların çoğu, hane içindeki ekonomik yükün yanı sıra duygusal emeği de üstlenmekte; çocukların psikolojik ihtiyaçları, yaşlı bakımı ve ev içi kriz yönetimi gibi görünmeyen sorumluluklar, kadınların zaman ve enerji kaynaklarını tüketmektedir. Görüşmelerde, kadınların kamusal alana katılımının ciddi biçimde sınırlandığı; sosyal etkinliklere, eğitim programlarına veya mesleki gelişim fırsatlarına erişimlerinin neredeyse imkânsız hale geldiği gözlemlenmiştir. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Öncelikle, Keçiören’de yaşayan ve ailede tek düzenli gelir kaynağı asgari ücret olan 100 kadınla anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu kadınlardan 30’u ile derinlemesine mülakat yapılmıştır. Çalışmanın bulguları, kadınların büyük çoğunluğunun kişisel ihtiyaçlarını karşılayamadığını, çocukların eğitim ve bakım masraflarını tek başına üstlenmek zorunda kaldığını ve sosyal çevresinden giderek izole olduğunu göstermektedir. Katılımcılar, kısıtlı gelir nedeniyle evde üretim yapmak, ailelerinden destek almak veya ek iş arayışına girmek zorunda kaldıklarını belirtmiştir. Sonuçlar, Keçiören’de asgari ücretli ailelerde yaşayan kadınların ekonomik yetersizlikten doğrudan etkilendiğini ve sosyal dışlanma ile psikolojik yıpranma süreçlerine maruz kaldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, yalnızca bireysel düzeyde değil, aynı zamanda çocukların eğitimi ve toplumun sosyal dokusu açısından da önemli riskler barındırmaktadır. Araştırma, asgari ücretin kadınlar açısından yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitsizliğini pekiştiren bir olgu olduğunu göstermektedir.

  • Open Access

    Dönüşen Mutfaklar, Değişmeyen Önyargılar: 21. Yüzyılda Kadın Şeflerin Toplumsal Konumu

    by Mehmet Özdamar, Sanem Berkün, Gökhan Şahin, Canan Budak, Ceray Aldemir, Zeynep Deniz Altınsoy, Beyza Uçar, Cahide Göğüsdere, Bahanur Garan-Gökşen, Nebile Eroğul

    "Dönüşen Mutfaklar, Değişmeyen Önyargılar: 21. Yüzyılda Kadın Şeflerin Toplumsal Konumu" başlıklı bu çalışma, gastronomi dünyasındaki cinsiyet eşitsizliğinin tarihsel kökenlerini ve güncel yansımalarını incelemektedir. Paradoksal biçimde, ev mutfaklarında kadınların "doğal alanı" olarak görülen yemek pişirme eylemi, profesyonel alana taşındığında erkeklerin egemenliğine geçmiştir. 21. yüzyılda kadın şeflerin görünürlüğü artsa da, maskülen çalışma kültürü, uzun çalışma saatleri, hamilelik sürecindeki zorluklar ve sermaye erişimindeki eşitsizlikler gibi yapısal engeller varlığını sürdürmektedir. "Kadın yemeği" ve "erkek yemeği" ayrımı, liderlik tarzlarının farklı değerlendirilmesi ve fiziksel güç konusundaki temelsiz önyargılar, kadın şeflerin otoritelerini sarsmaktadır. Buna karşın kadın şefler, kendini sürekli ispatlama, farklı liderlik tarzları geliştirme, kadın dayanışması ağları kurma ve sosyal medyayı etkin kullanma gibi stratejilerle bu engelleri aşmaya çalışmaktadır. Araştırma bulguları, sektördeki cinsiyet eşitsizliğinin bireysel tercihlerden ziyade tarihsel süreçte şekillenen yapısal eşitsizliklerin ve toplumsal önyargıların sonucu olduğunu göstermektedir. Gastronomi sektöründe cinsiyet eşitliğinin sağlanması için eğitim kurumlarından işletmelere, medya organizasyonlarından meslek örgütlerine kadar tüm paydaşların ortak çaba göstermesi gerekmektedir. Bu çok boyutlu yaklaşım, gastronomi dünyasının daha kapsayıcı, yenilikçi ve sürdürülebilir bir geleceğe ilerlemesine katkıda bulunacaktır.


  • Open Access

    Toplumsal Cinsiyet Temelinde Kadının Konumu ve Sorunları

    by Gökhan Şahin, Canan Budak, Ceray Aldemir, Zeynep Deniz Altınsoy, Beyza Uçar, Cahide Göğüsdere, Bahanur Garan-Gökşen, Nebile Eroğul, Mehmet Özdamar

    Dünya nüfusunun yarısını oluşturan kadınlar, tarihin her döneminde toplumsal refahın artmasına katkı sunmuş ancak bu artışın karşılığı olan hak ve kazanımlara erişimde sorunlarla karşılaşmıştır. Kadının toplumsal yaşamla bütünleşmesi önündeki pek çok problemin ortadan kalkmasında uluslararası anlaşmalar, ulusal yasal düzenlemeler yürürlüğe girmiş, uluslararası örgütler ve devletler işbirliği içerisinde politikalar geliştirmiştir. Ancak tüm bu çalışmalar ne kadının toplumsal konumunu iyileştirebilmiş ne de sorunlarını ortadan kaldırabilmiştir. Kadınlara yönelik benimsenen politikalar devletlerin gelişmişlik düzeyini gösteren önemli bir göstergedir. Öte yandan kadınlar toplumsal ilerleme ve sürdürülebilir kalkınma için kilit bir rol üstlenmektedir. Bu durum Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için kadının önemini çok daha net olarak ortaya koymaktadır. Bu kitap çalışması ile toplumsal cinsiyet temelinde kadının konumu ve sorunlarına dair literatürün zenginleştirilmesi amaçlanmıştır. Sosyal bilimlerin çeşitli anabilim dallarında 8 ayrı çalışmanın yer aldığı bu kitap çalışmasında birçok akademisyen ve araştırmacı katkıda bulunmuştur. Her bölümde öne sürülen düşünce ve yazıların tüm bilimsel ve etik sorumluluğu ilgili bölüm yazarı/yazarlarına aittir. Birçok akademisyen ve araştırmacının büyük bir çaba, özveri ve titizlikle ortaya koyduğu birbirinden değerli çalışmalar içeren kitabımızın bilim dünyasına katkılar sunması ve yeni çalışmalara öncülük etmesi en büyük dileğimizdir.

  • Open Access

    Toplumsal Cinsiyetin Bilişsel Yansımaları: Zihin, Şema ve Performans

    by Gökhan Şahin, Sanem Berkün, Canan Budak, Ceray Aldemir, Zeynep Deniz Altınsoy, Beyza Uçar, Cahide Göğüsdere, Bahanur Garan-Gökşen, Nebile Eroğul, Mehmet Özdamar

    Bu bölüm, bilişsel psikolojinin temel süreçlerinin (algı, bellek, dikkat, karar verme) toplumsal cinsiyet tarafından nasıl şekillendirildiğini incelemektedir. Biyolojik cinsiyet ve toplumsal cinsiyet arasındaki kavramsal ayrımı temel alan bölüm, bilişsel yeteneklerdeki "farklılık" söylemini meta-analiz bulguları ışığında eleştirel bir şekilde değerlendirmekte ve bu farklılıkların büyük ölçüde abartıldığını ve zamanla azaldığını ortaya koymaktadır. Zihnin toplumsal cinsiyet şemaları aracılığıyla nasıl "cinsiyetlendirildiği" sosyal öğrenme kuramı, toplumsal cinsiyet şeması kuramı (Bem) ve performativite (Butler) gibi temel kuramlar üzerinden açıklanmaktadır. Bölüm, bu şemaların dikkat, bellek, dil kullanımı, problem çözme ve sosyal yargı gibi bilişsel işlevler üzerindeki somut etkilerini ve atıf hataları gibi yanlılıklara nasıl yol açtığını detaylandırmaktadır. Ayrıca, "kalıpyargı tehdidi" mekanizmasının, kadınların bilişsel performansını durumsal olarak nasıl olumsuz etkilediği ve yapay bir yetenek farkı yanılsaması yarattığı vurgulanmaktadır. Türkiye'deki ilgili çalışmalara da değinilerek, bilişsel süreçlerin tarafsız olmadığı ve mevcut toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini yeniden üreten ve meşrulaştıran "görünmez" mekanizmalar olduğu sonucuna varılmaktadır.