CoCoSo Tekniği ve Sosyal Bilimlerde Bir Uygulama Örneği
Authors:
- Fuad AghamammadliFAFuad Aghamammadli
- Gülay DemirGDGülay Demir
- Abdurrahman CoşkunerACAbdurrahman Coşkuner
- Ömer Faruk RençberÖRÖmer Faruk Rençber
- Murat Kemal KeleşMKMurat Kemal Keleş
- Aşkın ÖzdağoğluAÖAşkın Özdağoğlu
- Agah BaşdeğirmenAgah Başdeğirmen
- Huriye DağcıHDHuriye Dağcı
- Ali Aygün YürüyenAYAli Aygün Yürüyen
- Alptekin UlutaşAUAlptekin Ulutaş
- Yüksel AydınYAYüksel Aydın
- Bilal SaraçBSBilal Saraç
Open Access
- 25 June 2025
- book chapter
- Published by Özgür Yayınları
- p. 113-126
Abstract
Çok kriterli karar verme (ÇKKV) alanında yaygın olarak kullanılan geleneksel tekniklerin (TOPSIS, VIKOR ve AHP gibi) yetersiz kaldığı noktaları tamamlamak adına geliştirilmiş bir teknik olan Birleşik Uzlaşma Çözümü (CoCoSo) tekniği, Ağırlıklı Çarpım Modeli (WPM) ve Basit Katkılı Ağırlıklandırmayı (SAW) birleştirerek doğrusal ve çarpımsal modelleri dengelemekte, ve böylelikle de esnek ve dengeli bir çerçeve sağlamaktadır. Tekniğin metodolojisi beş ana aşamadan oluşmaktadır. Bunlar sırasıyla; karar matrisinin oluşturulması ve normalleştirilmesi, eklemeli ve çarpmalı performans puanlarının hesaplanması, üç farklı toplama stratejisinin kullanılması ve kapsamlı bir sıralama endeksinin üretilmesi olarak bilinmektedir. Bu yapı, sıralamanın tersine çevrilmesi ve ağırlık değişikliklerine duyarlılık gibi sorunları azaltarak sağlam ve tutarlı sonuçları garanti eder. CoCoSo, verimlilik ve eşitlik ya da anlık kârlar ile uzun vadeli sürdürülebilirliğin dengelenmesi gibi zor seçimlerin sıklıkla birbiriyle rekabet eden faktörlerin tartılmasını gerektirdiği sosyal bilimlerde son derece iyi performans göstermektedir. CoCoSo, hesaplama verimliliği, çeşitli koşullara uyarlanabilirliği ve diğer ÇKKV metodolojileriyle birlikte çalışabilirliği nedeniyle kamu yönetimi, sosyal politika, şehir planlama ve sağlık hizmetleri değerlendirmeleri için esnek bir tekniktir. Tüm bunların yanında, eksiklikleri arasında kesin kriter ağırlıklarına bağımlı olması ve aşırı öznel veya nitel verileri yönetmedeki zorluklar yer almaktadır. Normalleştirme tekniklerinin standartlaştırılması ve bulanık veya sezgisel bulanık kümelerle entegrasyon gibi gelecekteki gelişmelerle etkinliği daha da artırılabilir. CoCoSo, çok yönlü karar verme zorluklarını metodolojik titizlik ve pragmatik esneklikle ele alarak kanıta dayalı ve katılımcı karar vermeyi teşvik eder. Belirsizliği ve geniş bir paydaş yelpazesini ele alma kapasitesi, onu zorlu sosyal bilim konularını ele almak için önemli bir teknik haline getirmekte ve ÇKKV literatürüne ve uygulamasına önemli bir katkı sağlamaktadır.Keywords
This publication has 126 references indexed in Scilit:
- Multidimensional Spatiotemporal Clustering – An Application to Environmental Sustainability Scores in EuropeEnvironmetrics, 2025
- The hazard analysis of passenger-cargo ferries: a revised risk matrix model based on fuzzy best–worst methodEnvironmental Science and Pollution Research, 2024
- Assessment of ecotourism potentiality based on GIS-based fuzzy logarithm methodology of additive weights (F-LMAW) method for sustainable natural resource managementEnvironment, Development and Sustainability, 2024
- Sustainable and smart electric bus charging station deployment via hybrid spherical fuzzy BWM and MULTIMOORA frameworkNeural Computing and Applications, 2024
- Multi-criteria decision-making for coronavirus disease 2019 applications: a theoretical analysis reviewArtificial Intelligence Review, 2022
- An extended MAIRCA method using intuitionistic fuzzy sets for coronavirus vaccine selection in the age of COVID-19Neural Computing and Applications, 2022
- An integrated fuzzy sustainable supplier evaluation and selection framework for green supply chains in reverse logisticsEnvironmental Science and Pollution Research, 2021
- A comparative analysis of multi-criteria decision-making methodsProgress in Artificial Intelligence, 2016
- Supply Chain Management. Strategy, Planning & Operation2007
- Maut — Multiattribute Utility Theory2006