Bölgesel Sağlık Performansı Analizi: Türkiye Örneğinde LOPCOW ve RAWEC Yöntemlerinin Entegrasyonu
Authors:
- Fatih ÇemrekFÇFatih Çemrek
- Gülay DemirGDGülay Demir
- Abdurrahman CoşkunerACAbdurrahman Coşkuner
- Ömer Faruk RençberÖRÖmer Faruk Rençber
- Murat Kemal KeleşMKMurat Kemal Keleş
- Aşkın ÖzdağoğluAÖAşkın Özdağoğlu
- Agah BaşdeğirmenAgah Başdeğirmen
- Huriye DağcıHDHuriye Dağcı
- Ali Aygün YürüyenAYAli Aygün Yürüyen
- Alptekin UlutaşAUAlptekin Ulutaş
- Yüksel AydınYAYüksel Aydın
- Bilal SaraçBSBilal Saraç
Open Access
- 25 June 2025
- book chapter
- Published by Özgür Yayınları
- p. 145-166
Abstract
İnsanların yaşamını sürdürmesi, yaşam kalitesinin yüksek olmasının sağlanması ve korunması bakımından önemli bir yeri olan sağlık, herkesin her zaman ilgilendiği konuların başında gelmektedir. İnsanların daha sağlıklı olmasının sağlanmasıyla bireylerin mutluluğu ve refah düzeyi artacaktır ve böylelikle de ülkeler ekonomik, sosyal birçok açıdan daha iyi bir konumda olacaktır. Günümüzde bireysel ve toplumsal sağlık göstergelerinin daha iyi olmasını sağlayacak ve böylece ekonomilerin daha güçlü olacak şekilde çalışmalar devam etmektedir. Bu çalışmada, LOgarithmic Percentage Change-driven Objective Weighting (LOPCOW) ve Ranking Alternatives with Weights of Criterion (RAWEC) yöntemleri entegre edilerek Türkiye'deki illerin sağlık performansı incelenmiştir. Türkiye Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan 2023 Sağlık İstatistikleri Yıllığı'ndan alınan veriler kullanılarak, çok kriterli karar verme (MCDM) teknikleri kullanılarak illerin altyapı verimliliği, erişilebilirlik ve hizmet kalitesi gibi 12 sağlık göstergesine göre sıralanması sağlanmıştır. LOPCOW yöntemi, kriter ağırlıklarını nesnel olarak belirlemiş ve kaynak verimliliği ölçütlerinin (özellikle yatak devir aralığı (C10: %13,77), yatak doluluk oranı (C7: %10,39) ve yatak devir oranının (C9: %9,60) en kritik faktörler olduğu ortaya çıkmıştır. Elazığ, Yalova ve Denizli gibi iller dengeli altyapı ve hizmet erişilebilirliği nedeniyle en üst sırada yer alırken, Şırnak ve Hakkari en düşük performansı göstererek bölgesel farklılıkları vurgulandı. Bulgular, coğrafi eşitsizlikleri ele almak, kaynak tahsisini optimize etmek ve nitel göstergeleri (örneğin, hasta memnuniyeti) gelecekteki değerlendirmelere entegre etmek için hedefli politikalara olan ihtiyacın altını çizmektedir. Bu çalışma, sağlık performansı değerlendirmesinde LOPCOW-RAWEC entegrasyonunun etkinliğini göstererek literatüre katkıda bulunuyor ve politika yapıcılara Türkiye'de sağlık hizmeti sürdürülebilirliğini ve eşitliğini artırmak için uygulanabilir içgörüler sağlamaktadır.Keywords
This publication has 133 references indexed in Scilit:
- Multidimensional Spatiotemporal Clustering – An Application to Environmental Sustainability Scores in EuropeEnvironmetrics, 2025
- The hazard analysis of passenger-cargo ferries: a revised risk matrix model based on fuzzy best–worst methodEnvironmental Science and Pollution Research, 2024
- Assessment of ecotourism potentiality based on GIS-based fuzzy logarithm methodology of additive weights (F-LMAW) method for sustainable natural resource managementEnvironment, Development and Sustainability, 2024
- Sustainable and smart electric bus charging station deployment via hybrid spherical fuzzy BWM and MULTIMOORA frameworkNeural Computing and Applications, 2024
- Multi-criteria decision-making for coronavirus disease 2019 applications: a theoretical analysis reviewArtificial Intelligence Review, 2022
- An extended MAIRCA method using intuitionistic fuzzy sets for coronavirus vaccine selection in the age of COVID-19Neural Computing and Applications, 2022
- An integrated fuzzy sustainable supplier evaluation and selection framework for green supply chains in reverse logisticsEnvironmental Science and Pollution Research, 2021
- A comparative analysis of multi-criteria decision-making methodsProgress in Artificial Intelligence, 2016
- Supply Chain Management. Strategy, Planning & Operation2007
- Maut — Multiattribute Utility Theory2006