Mübeyyen Tepe Küçükoğlu

Sürdürülebilirlik kavramı günümüzde global anlamda önemi yadsınamaz bir olgudur. Dünyadaki yaşamın devamlılığını sağlamak adına ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik alanları üzerinde titizlikle düşünülerek harekete geçilmesi gereken üç kritik alanı oluşturmaktadır. Sadece işletme bakış açısından ele alındığında dahi sürdürülebilirliğe hizmet edilmesi gelecek için önemli kazanımları doğurur. İşletmeler, faaliyetleri sonucu birey ve kurumların ihtiyaçlarını gidermeleri için katma değerli mal ve hizmetler üretirken aynı zamanda kaynakları tüketmektedir. Tükenen kaynaklar dünyanın geleceği için önemli bir risk faktörüdür. Bu nedenle sürdürülebilirlik ve risk yönetimini entegre bir şekilde ele almak ve bu konuda çalışmalar yapmak gerekmektedir. İşletmeler faaliyetleri sayesinde ekonomik sosyal ve çevresel açıdan meydana getirdikleri riskleri ele almalı ve değerlendirmelidir. Risk yönetim sürecini sürdürülebilirliğin sağlanması bakış açısıyla uygulayarak gereken önlemleri almalıdır. İşletmenin türü, boyutu, sektörü ne olursa olsun faaliyet gösterdiği sürece çeşitli risklerle karşı karşıya kalması kaçınılmazdır. Bu riskler ciddiye alınmaz ise işletmenin krizlerle karşı karşıya kalmasına neden olurlar. Krizler küçük iken ya da henüz risk halindeyken ele alınıp yönetilmesi ve kontrol altına alınması işletmenin kaynaklarını gereksiz yere kullanmamasını sağlar. Başarılı bir risk yönetimi işletmelerin sınırlı kaynaklarını doğru alanlara yönlendirmesinde, gelecek nesillerde varlığını sürdürebilmesinde ve riskin yaratacağı olası fırsatları değerlendirmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu kitap bölümünde risk kavramının tanımı yapılarak ve riskle ilgili temel kavramlar açıklanmakta, risk araştırmalarından bahsedilerek çeşitli araştırmalardan elde edilen sonuçlara göre güncel global riskler sıralanmaktadır. Risk yönetimi, kurumsal risk yönetimi ile risk yönetim sürecinin adımlarının anlatılmasının ardından sürdürülebilirlik ve risk yönetimi başlığı altında sürdürülebilirlik olgusuna değinilerek sürdürülebilir risk yönetiminin öneminden bahsedilmektedir.

Paylaşım ekonomisi kavramı gün geçtikçe önemini arttırmakta, alternatif bir ekonomi modeli sunmaktadır. Dünya üzerinde yaygın örneklerini gördüğümüz paylaşım ekonomisi modelleri Türkiye'de de kendine önemli bir yer bulmuştur. Bu çalışmanın kapsamı Z kuşağının paylaşım ekonomisi kullanım alışkanlıkları çerçevesinde temel motivasyonları, devamlılık niyeti, algılanan güven ve algılanan risk kavramları üzerinden bir araştırmayı içermektedir. Çalışmanın amacı hali hazırda paylaşım ekonomisinden haberdar olup deneyimlemiş olan Z kuşağındaki bireyleri paylaşım ekonomisi modelinin ürün ve hizmetlerini kullanmaya iten temel nedenleri keşfederek bu nedenlerin paylaşım ekonomisi kullanımındaki devamlılık niyeti üzerindeki etkisini incelemektir. Paylaşım ekonomisi modeli ile ilgili olarak algılanan güvenin aracı etkisi ile algılanan riskinin düzenleyici etkisi de incelenecektir. Kuşaklar üzerinden yapılan çalışmalar belirli dönemlerde doğmuş olan bireylerin paylaştığı ortak kültür ve davranış kalıpları üzerinden rahat bir analiz imkanı sunar. Bu doğrultuda Z kuşağındaki bireyler bu çalışmanın ana kütlesini oluşturmaktadır. Araştırma, paylaşım ekonomisinde yer alan konaklama paylaşımı, e-scooter sistemleri ve ikinci el eşya paylaşımı platformlarını kullanan Z kuşağı bireylerin deneyimlerini kapsayacaktır. Dünya nüfusunun %33,7'sini Türkiye nüfusunun ise %31'ini oluşturan Z kuşağı 2000-2018 yılları arasında doğan bireyler olarak ele alınmıştır. Bu doğrultuda örneklem paylaşım ekonomisi ürün ve hizmetleri çerçevesinde en yaygın olduğu şehir olan İstanbul ilindeki lise ve üniversite öğrencilerinden oluşmaktadır.

The importance of strong DL skills comes to the front in the rapid adaptation of organizations. DL plays the role of a critical success factor on the way to the strategic visions that organizations want to achieve from their current situation. For this reason, the scope of DL should be understood correctly by organizations and employees. In this direction, this study aims to present a conceptual structure and at the same time exploratory results by addressing the concept of DL with all its dimensions. This study consists of two parts. The first part has a conceptual structure that examines the definition of DL, and emphasizes the basic skills and characteristics that a digital leader should have. In the second part, studies carried out during and after the COVID-19 outbreak will be examined, with the intention of guiding both organizations and academics.

Paylaşım ekonomisi konusu özellikle son yıllarda üzerinde oldukça durulan bir konudur. Dünya’da ve ülkemizde paylaşım ekonomisi platformları yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Özellikle konaklama, araç paylaşımı, yeme içme ve ikinci el alışveriş alanlarında karşımıza çıkan paylaşım ekonomisi iş modelinin hızla kabul görmesi ve yaygınlaşmasının temelinde bireylerin sahip oldukları ile ihtiyaç duydukları arasında bir köprü görevi üstlenmesi yatmaktadır. Paylaşım ekonomisi iş modelinin son yıllarda yaygınlaşmasıyla birlikte bu kavramın akademik alanda da kendine yer bulduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı paylaşım ekonomisi konusu ile ilgili olarak Türkiye’de yayınlanmış olan lisansüstü tezlerin betimsel içerik analizini gerçekleştirmektir. Paylaşım ekonomisi kavramının bilinirliğinin artması ve kullanımının yaygınlaşmasının etkileri akademik alanda lisansüstü tezlere de yansımaktadır. Elde edilen bulgular, 2017 yılı ile birlikte paylaşım ekonomisi konusunun lisansüstü tezlerin çalışma alanına girdiğini ortaya koymaktadır. Yayınlanan tezlerin sosyal bilimler alanında ağırlıklı olduğu ve nicel yöntemlerin yoğun bir şekilde kullanıldığı göze çarpmaktadır. Araştırmalarda anket ve mülakat yöntemleri ile veri toplandığı ve özellikle paylaşım ekonomisi platformlarının kullanıcılarının örneklem içerisinde yer aldığı görülmektedir. Paylaşım ekonomisi konusuyla beraber çalışılan diğer konular arasında paylaşım ekonomisi kullanma motivasyonları, işbirlikçi (paylaşım odaklı) tüketim, davranışsal niyet ve teknoloji kabul modeli yer almaktadır.

Covid-19 salgını sürecinde, eğitim ve sağlık sektörü başta olmak üzere birçok sektörde daha önce deneyimlenmemiş yenilikler ile tanışılmıştır. Salgının en çok etkilediği alanlardan biri de yükseköğretim olmuştur. Araştırmada, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında gerçekleşen uzaktan eğitim faaliyetlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, Türkiye’deki 10 ayrı üniversitede görev yapan ve salgın sürecinde uzaktan eğitim verme tecrübesi yaşamış 46 akademisyen ile uzaktan eğitim yoluyla öğrenim gören 115 öğrencinin, oluşturulan bir soru formu vasıtasıyla uzaktan eğitim tecrübeleri sorgulanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseninin benimsendiği araştırmada, elde edilen veriler içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda ulaşılan bulgular, uzaktan eğitim modelinin bünyesinde uygulamaya yönelik çeşitli zorluklar içermesi yanında, avantajlar da barındırdığını göstermektedir. Deneyimlenen süreçten elde edilen sonuçlar doğrultusunda, uzaktan eğitimle ilgili eksiklikler tespit edilip iyileştirmeler yapılarak sistemin daha iyi hale getirilebileceği öngörülmektedir.

Mental workload is a popular topic for ergonomics, psychology, and organizational behavior-related studies. Difficulties and differences in defining and measurement of mental workload engage the attention of scholars to the concept. Furthermore, the importance of mental workload on performance and burn out increases attention to the topic for empirical studies. In this chapter, the authors reveal the relations between mental workload, burnout, and job performance. Data were obtained from 144 academicians in Turkey. Results demonstrated that mental workload has a 1) positive impact on burn out and 2) negative impact on job performance of academicians. Moreover, it was found that burn out and job performance are negatively correlated. Finally, findings reported that there are differences among some demographic variables in accordance with mental workload, burn out, and job performance.

Otomotiv sektörü incelendiğinde, içerisinde birçok alt sektör ve faaliyeti barındırdığı ve bu nedenle birçok risk unsurunu da taşıdığı bir gerçektir. Bu doğrultuda, otomotiv sektöründe bir örneklem üzerinde risk yönetiminin mevcut durumunu ortaya koymak amacıyla bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda; otomotiv sektörünün yapısı itibariyle işletmelerin iç ve dış risklerinin farkına vararak yönetmek durumunda kaldıkları görülmüştür. Bu doğrultuda, risk yönetim süreci işletmelerin büyük bir kısmında yıllar öncesinde başlamış olup, yaygın bir şekilde uygulanmaktadır. İşletmelerin risk yönetim sürecini başlatmalarında etkili olan nedenler arasında işletmenin hedeflerini, stratejilerini etkileyecek risklerin önlenmesi, finansal risklere karşı önlem alma ihtiyacı ve yasal zorunluluklar ilk sıralardadır. Odaklanılan risk gruplarına bakıldığında ise, finansal riskler yine ön planda bulunmakta, onu stratejik riskler izlemektedir.

Teknolojinin getirdiği yenilikler çeşitli sektörlerle birlikte bankacılık sektörünü de etkilemiştir. Sektörde rekabetin artmasıyla birlikte teknolojik yenilikler bankaların stratejilerinin önemli bir parçası olmuştur. Mevcut bankacılık işlemlerinin kolaylaşmasını sağlayan çeşitli uygulamalar müşteri açısından işlem kolaylığı ve zaman tasarrufunun yanı sıra, bankalar açısından mevcut şube ve personele olan ihtiyacın azalması gibi birtakım avantajları da beraberinde getirmektedir. Bu noktadan hareketle, teknolojik yeniliklerin ve bu yenilikler sonucu ortaya çıkan elektronik dağıtım kanallarının bankacılık hizmetlerine olan etkilerini incelemeyi amaçlayan bu çalışma ortaya çıkmıştır. Bankacılık sektöründe çalışan 246 personelin katılımıyla gerçekleştirilen anket çalışmasının bulguları değerlendirilmiştir.

Dünyadaki paradigma değişimiyle adından daha çok söz edilmesine neden olan girişimciliğin; istihdama, yatırıma, ödemeler dengesine ve ülkelerin kalkınmasına katkı sağladığı bilinmektedir. Bu sebeple “girişimcilik” konusunun dünyanın diğer ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’de de ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora programlarının ders müfredatlarında yer almaya başladığı görülmektedir. Bu çalışmada, İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Meslek Yüksekokulunda girişimcilik dersi alan öğrencilerin, kariyer yönelimleri ve bu yönelimlerinde girişimcilik seçeneğinin payını tespit etmek amacıyla, bir soru formu uygulaması gerçekleştirilmiştir. 98 öğrenciden elde edilen geçerli veriler, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanımı ile analiz edilerek bulgulara ulaşılmıştır. Buna göre, tüm öğrencilerin %39,80’inin kariyer yönelimi tercihleri özel sektör olurken, girişimcilik kariyeri tercihinde bulunanların oranı ise %26,53 dür. Girişimcilik kariyerine yönelmek isteyen öğrencilerin %27’sinin kadın, %73’ünün ise erkek olduğu tespit edilmiştir. Kadın öğrencilerin en çok özel sektör kariyeri tercihinde bulundukları, erkek öğrencilerin ise en çok girişimcilik kariyeri tercihinde bulundukları görülmüştür. Ayrıca kariyer yönelimi tercihlerinde bölümler arasında da farklılıklar olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Girişimcilik, Girişimcilik eğilimleri, Meslek Yüksekokulu, EğitimJEL Sınıflandırması: I23, I29, L26

Mental workload is a popular topic for ergonomics, psychology, and organizational behavior-related studies. Difficulties and differences in defining and measurement of mental workload engage the attention of scholars to the concept. Furthermore, the importance of mental workload on performance and burn out increases attention to the topic for empirical studies. In this chapter, the authors reveal the relations between mental workload, burnout, and job performance. Data were obtained from 144 academicians in Turkey. Results demonstrated that mental workload has a 1) positive impact on burn out and 2) negative impact on job performance of academicians. Moreover, it was found that burn out and job performance are negatively correlated. Finally, findings reported that there are differences among some demographic variables in accordance with mental workload, burn out, and job performance.