ZBZehra Büyüker

Zehra Büyüker

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Zehra Büyüker has a total of 9 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Homojen Toprak Dolgu Barajın Suyun Üstten Aşması ve Borulanma Nedeniyle Yıkılması Üzerine Deneysel Çalışma

    by Ebru Taşkaya, Zehra Büyüker, Adile Nur Solmaz, Onurhan Karakaya, Gökçen Bombar, Gökmen Tayfur

    Toprak dolgu baraj yıkılmalarının çoğu üstten aşma ve borulanmadan kaynaklanmakta ve ciddi can ve mal kayıplarıyla sonuçlanabilmektedir. Bu sebeple, baraj yıkılmasıyla oluşan taşkının ilerleyişinin incelenmesi ve riskli alanların tespiti, mansap bölgesinde oluşabilecek zararların önceden belirlenmesi ve önlenmesi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada, homojen toprak dolgu barajların üstten aşma ve borulanma sebebiyle yıkılması sonucu oluşan taşkının ilerlemesi ve baraj gövdesinden taşınacak sedimentin taşkın dalgası ile mansaptaki hareketi deneysel olarak incelenmiştir. Baraj gövdesi, medyan tane çapı 0,441 mm olan sediment kullanılarak 30 cm yüksekliğinde, 2 m genişliğinde inşa edilmiştir. Baraj gövdesi, standart bir teknikle sıkıştırılmış her biri 10 cm yüksekliğe sahip üç kattan meydana gelmektedir. Deneyler 2 farklı noktadaki kamera ile kayıt altına alınmıştır. Deney sonunda limnimetre ile ölçülen sediment kalınlıkları verileri kullanılarak batimetri grafikleri elde edilmiştir. Borulanma nedeniyle barajın yıkılması, baraj rezervuarındaki suyun baraj gövdesindeki sedimenti mansap bölgesine taşıması ve kret genişliğinin zamanla azalmasından sonra başladığı için suyun üstten aşması durumundakine göre daha uzun sürmüştür. Taşkın dalgası, üstten aşma deneyinde baraj gövdesinin orta kısmını mansap bölgesine taşımıştır. Borulanma deneyinde ise baraj mansap bölgesindeki erozyonun zamanla genişlemesi ile rezervuardaki suyun sağ sahile 60 cm mesafedeki en zayıf kesitten barajı yıkmaya başlaması, baraj gövdesinin sağ sahile daha yakın bölgesinin mansap bölgesine taşınmasıyla sonuçlanmıştır. Deney sonuçları taşkın dalgası ekseninde yayılan sedimentin kalınlığının daha az olduğunu göstermiştir. Borulanma deneyinde sızma-erozyon boyunca baraj gövdesinden taşınan sediment, taşkın dalgasının etkisini ve yayılımını azaltmıştır. Bu azalma, borulanma deneyinde baraj mansabına yayılan sedimentin kalınlığını arttırmış, üstten aşma deneyinde daha uzun ve daha geniş sediment yayılımıyla sonuçlanmıştır.


  • Makine Öğrenmesi Yöntemiyle Köprü Ayağı Etrafındaki Oyulmanın Tahmin Edilmesi

    by Zehra Büyüker, Aytuğ Onan, Gökçen Bombar

    Köprüler üzerindeki mevcut hasarlar can ve mal kayıplarına yol açabilen büyük yıkımlarla sonuçlanmaktadır. Son yıllarda ağır hasar gören veya yıkılan nehir köprüleri için yapılan istatistiksel çalışmalar, hasarların çoğunun hidrolik olaylardan kaynaklandığını ve bunlardan birinin de zamanla stabiliteyi azaltarak köprülerin yıkılmasına sebebiyet veren köprü ayakları etrafındaki yerel oyulmalar olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, akarsu yatağının su altında kalan şevli kısımlarında inşaa edilmiş olan köprü ve viyadük ayakları etrafında oluşacak oyulmaların doğru hesaplanması gerek emniyet gerekse ekonomik açıdan oldukça önemlidir. Fakat yapılan deneylerin boyutu, aldığı zaman ve maliyeti düşünüldüğünde, mevcut verilerin makine öğrenmesi yöntemleriyle işlenerek yeni verilerin elde edilmesi büyük kolaylık sağlayacaktır. Bu çalışma kapsamında, temiz su koşulları altında İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Hidrolik Laboratuvarı’ndaki 18 m uzunluğunda, 2 m genişliğinde betonarme dikdörtgen en kesitli açık kanalda debi, kanal genişliği, köprü ayağı çapı parametrelerinin dairesel kesitli köprü ayağı etrafında meydana gelen yerel oyulma derinliği üzerindeki etkisini incelemek üzere yapılan 15 deneyden elde edilen veriler WEKA’da arttırılarak %70’i eğitim, %30’u test için kullanılmak üzere rastgele ayrılmıştır. Lineer regresyon, polinomal regresyon, destek vektör regresyonu, karar ağacı regresyonu ve rassal ağaç regresyonu yöntemleri kullanılarak Python programında yazılan kod ile test verilerinin oyulma derinliği tahminleri elde edilmiştir. Deney sonuçları ile tahmin edilen oyulma derinliklerinin kök ortalama kare hatası (R2), ortalama mutlak hata (MAE) ve ortalama mutlak yüzde hataları (MAPE) hesaplanmıştır. Gerçeğe en yakın regresyon yönteminin rassal ağaç regresyonu olduğu görülmüştür.

  • Effect of Sediment Load on Bed Morphology of a Movable-bed Symmetrical Confluence

    by Zehra Büyüker, Gökçen Bombar, António Heleno Cardoso

    River confluences are locations where two or more rivers merge and continue to flow as a single stream. At a confluence, hydrodynamics, sediment transport processes, and morpho-dynamics influence and modify each other. The flow structure of the confluence zone interacts with the sediment transport, which results in bed morphology changes. In this study, two experiments were carried out in the large-scale open channel confluence of İzmir Kâtip Çelebi University Hydraulics Laboratory, where two symmetrical tributaries forming a right-angle lead to a main channel. While the flow rate from each tributary was equal and 20 l/s for both experiments, the sediment loads were set as 0 kg/min in both tributaries in one experiment and 0.1 kg/min in both tributaries in the other one. The flow depth at the downstream of the confluence was adjusted to be 5.0 cm on top of a 20.0 cm deep sand layer on the bed. The bed topography and the water surface were measured at the end of the experiments (t = 15 h) by using the distance measurement feature of a Vectrino probe and three ULS-40D probes, respectively. The results of the experiment where sand was supplied to the tributaries essentially confirmed the morphological model of mobile bed confluences reported in the literature as applying to asymmetrical confluences (including two tributary mouth bars, two bank-attached bars, one central scour hole and one mid main-channel bar), whereas the clear-water experiment only complied with some results of a limited number of previous equivalent studies.


  • Open Access

    Mansap Pürüzlülüğünün Toprak Dolgu Barajın Üstten Aşma ile Yıkılması Durumunda Taşkın Dalgası ve Sediment Yayılımına Etkisinin Deneysel olarak İncelenmesi

    by Zehra Büyüker, Ebru Taşkaya, Gökçen Bombar, Gökmen Tayfur

    Baraj yıkılması sonucu oluşan taşkın hareketinin belirlenmesi, mansap bölgesindeki mevcut yerleşim yerlerinde yıkılma sonrası meydana gelebilecek risklerin saptanması ve önlenmesi açısından önemli bir konudur. Sel nedeniyle suyun yayılması ve sediment taşınımının analiz edilmesi, taşkın hareketinin belirlenmesi için toprak dolgu barajlarda incelenen faktörler arasındadır. Bu çalışmada, üstten aşma ile yıkılan homojen toprak dolgu barajın mansabında yerleşim bölgesi bulunup bulunmamasının taşkın hareketine etkisi araştırılmıştır. Dikdörtgen kesitli betonarme kanalda medyan dane çapı d50=0,441 mm olan malzemeyle baraj gövdesi oluşturulmuştur. Barajın temelde genişliği 106 cm ve krette genişliği 10 cm ve gövde yüksekliği 30 cm'dir ve 1:1,6 memba ve mansap eğimlerine sahiptir. Her biri 10 cm olan üç kat sedimentin kademeli olarak serilmesi, her katın 1,5 kg ağırlık ile sıkıştırılması, eğimin verilmesi ve kret üzerine bir gedik açılması ile baraj gövdesi hazır hale gelmiştir. Baraj mansabına yerleşim alanını simüle etmesi için 10x10x10 cm’lik 13 adet beton küp yerleştirilmiştir. Baraj membasında su seviyesi kret seviyesine kadar kademeli olarak arttırılmış, açılan gedikten suyun baraj mansabına geçmesi sağlanmıştır. Deneyler yapılırken 2 kamera ile sedimentin yayılımı kayıt altına alınmıştır, 3 farklı noktada su derinlikleri ölçülmüştür. Deneyler sonunda yapılan ölçümler ile sedimentin derinlik profilleri elde edilmiştir. Baraj mansabında yerleşim yeri bulunması durumunda, küplere çarpan taşkın dalgasının hızı azalmış ve cetvele ulaşma süresi artmıştır. Küplerin etkisiyle baraj mansabında ölçülen taşkın dalgası derinlikleri artmıştır. Küplerin memba ve mansap bölgelerinde köprü ayağına benzer olarak oyulmalar ve birikmeler meydana gelmiştir. Bu birikmelere bağlı olarak yayılan sediment kalınlığı pürüzlü deneyde artmıştır.

  • Simetrik Akarsu Kavşağında Elde Edilmiş Hız Zaman Serisinin İstatistiksel Analizi

    by Büşra Öztürk, Zehra Büyüker, Ebru Taşkaya, Gökçen Bombar, António Heleno Cardoso

    Bu deneysel çalışma, birbirine 90° açı ile bağlanan iki yan koldan oluşan bir simetrik akarsu kavşağında yapılmış noktasal hız ölçümleri sonucu elde edilen akım yönü, yanal yön ve düşey yöndeki hız bileşenlerine ait zaman serisi üzerinde istatistiksel analizin gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır. Ana kanal üzerinde seçilmiş üç farklı noktada akustik yöntem ile çalışan Vectrino kullanılarak elde edilmiş anlık hız verileri, korelasyon (CORR) ve SNR (Signal to Noise Ratio) değerleri dikkate alınarak gürültüden arındırılmıştır. Ayıklanmış anlık hız değerlerinin ortalaması alınarak ortalama hız değerleri hesaplanmıştır. Anlık hız değerlerinden ortalama hız değerleri çıkarılarak çalkantılı hız bileşenleri ve ardından türbülans kinetik enerjisi, türbülans şiddeti, Reynolds gerilmeleri, korelasyon, çarpıklık ve basıklık katsayıları elde edilmiş uygun dağılımlar incelenmiş ve mevcut literatür ışığında yorumlanmıştır.

  • Pürüzlü Mansaba Sahip Homojen Toprak Dolgu Barajın Yıkılma Senaryosunun Deneysel Olarak İncelenmesi

    by Zehra Büyüker, Ebru Taşkaya, Gökçen Bombar, Gökmen Tayfur

    Barajların mansap bölgesinde yer alan mevcut yerleşim birimlerindeki baraj yıkılması sonucu oluşacak olası risklerin elde edilmesi açısından taşkın hareketlerinin saptanması önemli bir konudur. Toprak dolgu barajlarda taşkın hareketinin belirlenebilmesi için sel nedeniyle suyun yayılması ve buna ek olarak sediment taşınımı faktörleri incelenmektedir. Bu çalışma kapsamında yapılan deneyde, mansap bölgesinde yerleşim bölgesi bulunan bir homojen toprak dolgu barajın yıkılma senaryosunu içeren bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Genişliği 2 m olan dikdörtgen kesitli betonarme kanalda, medyan dane çapı D50=0.441 mm malzemeyle 202 cm taban genişliğinde, 10 cm kret genişliğinde, 60 cm yüksekliğinde, 1:1,6 memba ve mansap eğimlerine sahip baraj gövdesi inşaa edilmiştir. Her bir katı 10 cm olan altı kat sedimentin kademeli olarak serilmesi, her katın 4,5 kg ağırlık ile sıkıştırılması, eğimin verilmesi ve baraj ortasına bir gedik açılması ile baraj gövdesi hazır hale getirilmiştir. Baraj mansabındaki pürüzlülük, 10x10x10 cm’lik 13 adet beton küpün şaşırtmalı şekilde yerleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Baraj membasında su seviyesi kret seviyesine kadar kademeli olarak arttırılmış ve açılan gedikten suyun baraj mansabına geçmesi sağlanmıştır. Deneyler yapılırken kanal boyunca 2 adet kamera ile sedimentin yayılımı kayıt altına alınmıştır. Ayrıca kanal ekseninde ULS-40D cihazıyla, kanal sol duvarında ise yerleştirilen cetveller aracılığıyla farklı noktalardaki su derinlikleri ölçülmüştür. Deneyler sonunda ULS-40D cihazıyla yapılan ölçümler ile yayılan sedimentin derinlik profilleri elde edilmiştir.

  • Simetrik Akarsu Kavşağında Tek Yan Koldaki Taban Eşitsizliğinin Su Yüzeyi Profiline Etkisi

    by Zehra Büyüker, Gökçen Bombar, António Heleno Cardoso

    İki ya da daha fazla akarsuyun birleşmesiyle oluşan akarsu kavşakları, akış ağlarında sıklıkla karşılaşılan bir oluşum olup, kollardaki su seviyesinin yükselmesi gibi akış koşullarının değişmesi ve buna bağlı olarak taşkın hasarlarına ve ekonomik kayıplara neden olabileceğinden incelenmesi gereken bir konudur. Bu kapsamda, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi’nde mevcut dikdörtgen kesitli birbirine 90° açıyla bağlanan 1 m genişliğinde simetrik iki yan kola sahip ve 2 m genişliğinde ve 18 m uzunluğunda açık kanaldan oluşan simetrik akarsu kavşağı üzerinde deneyler gerçekleştirilmiştir. Yan kollardan birinde taban eşitsizliği 12 cm’lik bir yükselti ile sağlanmıştır. Deneylerde sağ kol debisi 15 l/s, taban eşitsizliğine sahip sol kol debisi 20 l/s’dir. Mansap derinlikleri 15 cm ve 25 cm olacak şekilde mansap kapağı ayarlanmış ve akım derinlikleri ölçümü kanal eksenlerinde, akım yönünde ana kanalda kavşaktan mansaba kadar 50 cm, yan kollarda membadan kavşağa kadar 25 cm arayla yapılmıştır. Çalışmada, yan kollardaki ve ana kanaldaki su seviyeleri mevcut raylı sistem üzerine monte edilmiş limnimetre yardımıyla elde edilmiştir. Her iki deney için su yüzeyi profili elde edilmiştir. Elde edilen deneysel sonuçlar uniform olmayan akım tiplerinden H2 tipi için su yüzeyi profili sayısal olarak çözülmüş ve karşılaştırılmıştır. Sayısal ve deneysel sonuçların akarsu kavşağı mansabında uyum içinde olduğu görülmüştür.