Ali Doğan Demir
Research Interests
Ali Doğan Demir has a total of 2 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Alpaslan Demir
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü
1 shared publication - Mikail Devebakan
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
1 shared publication
Latest Publications
- Open Access
- 25 February 2026
- Published by Ataturk Universitesi in Journal of Literature and Humanities
- No. 76,p. 165-177
Pusula Doğu'ya Dönünce: 18. Yüzyılda William Francklin’in Peşinden Bengal’den İran’a Yolculuk
William Francklin, XVIII. yüzyılda İngiltere’nin tanınmış asker ve şarkiyatçılarından biri olup uzun yıllar İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’nde subay olarak görev yapmıştır. Bengal’den İran’a gerçekleştirdiği seyahati sırasında kaleme aldığı Observations Made on a Tour from Bengal to Persia, in the Years 1786-1787 adlı eserinde özellikle Zend Hanedanı dönemi İran’ına dair aktardığı ayrıntılı gözlemlerle dikkat çekmiştir. Francklin, Bengal’den İran’a yaptığı yolculuğunu, çalışmada da ele alındığı üzere Point de Galle’den başlayarak Anjengo, Kochi, Tellicherry, Goa, Bombay ve Maskat üzerinden Buşehr’e kadar uzanan güzergâh boyunca ayrıntılı biçimde kaydetmiştir. Bu bağlamda, uğradığı şehirlerin idari ve askerî yapıları, ticaret faaliyetleri, dinî kurumları, toplumsal yaşamı ve doğal çevresine ilişkin gözlemlerini detaylandırmış; elde ettiği veriler ise yalnızca dönemin seyahat edebiyatına katkı sağlamakla kalmamış, aynı zamanda İngiltere’nin Hindistan’a yönelik politikalarında da önemli bir rehber olmuştur.
- 25 February 2026
- Published by Ataturk Universitesi in Journal of Literature and Humanities
- No. 76,p. 165-177
Open AccessPusula Doğu'ya Dönünce: 18. Yüzyılda William Francklin’in Peşinden Bengal’den İran’a Yolculuk
William Francklin, XVIII. yüzyılda İngiltere’nin tanınmış asker ve şarkiyatçılarından biri olup uzun yıllar İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’nde subay olarak görev yapmıştır. Bengal’den İran’a gerçekleştirdiği seyahati sırasında kaleme aldığı Observations Made on a Tour from Bengal to Persia, in the Years 1786-1787 adlı eserinde özellikle Zend Hanedanı dönemi İran’ına dair aktardığı ayrıntılı gözlemlerle dikkat çekmiştir. Francklin, Bengal’den İran’a yaptığı yolculuğunu, çalışmada da ele alındığı üzere Point de Galle’den başlayarak Anjengo, Kochi, Tellicherry, Goa, Bombay ve Maskat üzerinden Buşehr’e kadar uzanan güzergâh boyunca ayrıntılı biçimde kaydetmiştir. Bu bağlamda, uğradığı şehirlerin idari ve askerî yapıları, ticaret faaliyetleri, dinî kurumları, toplumsal yaşamı ve doğal çevresine ilişkin gözlemlerini detaylandırmış; elde ettiği veriler ise yalnızca dönemin seyahat edebiyatına katkı sağlamakla kalmamış, aynı zamanda İngiltere’nin Hindistan’a yönelik politikalarında da önemli bir rehber olmuştur.
- Open Access
- 24 January 2026
- Published by Genel Turk Tarihi Arastirmalari Dergisi in Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (16) , 137-152
ZEND DÖNEMİ ŞİRAZ’INDA SOSYO-KÜLTÜREL HAYAT: WILLIAM FRANCKLIN’İN GÖZLEMLERİ (1786-1787)
ÖZ Seyahatnameler, yalnızca seyyahların bireysel deneyimlerini ve gözlemlerini aktardıkları anlatılar olmakla sınırlı kalmaz; aynı zamanda bir toplumun tarihi, kültürel ve coğrafi yapısına dair önemli veriler sunmaları bakımından da dikkate değer kaynaklardır. Bu metinler, özellikle geçmiş toplumların tarihsel ve kültürel bağlamlarını anlamada temel başvuru kaynakları arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, seyahatnamelerde aktarılan bilgilerin, seyyahın gözlem yaptığı zamanın ve mekânın koşullarıyla sınırlı olduğu göz önünde bulundurulmalı; bu metinler, bağlamsal sınırlamaları dâhilinde ve eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmelidir. Bu çerçevede, 18. yüzyılın sonlarında İran’ı ziyaret eden William Francklin’in seyahatnamesi, dönemin İran toplumuna dair zengin gözlemler içermesi bakımından dikkat çekicidir. Francklin, özellikle Şiraz kentine odaklandığı bu eserinde, kentin mimari dokusunu, toplumsal düzenini, ekonomik yapısını ve dini yaşantısını ayrıntılı biçimde betimlemiştir. Yerel halkın yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları ve dini inançlarına dair sunduğu gözlemler, dönemin İran toplumuna dair sosyolojik çıkarımlar yapılmasına olanak sağlamaktadır. Francklin’in anlatısında, Şiraz’daki sosyal ve kültürel atmosfer aktarılırken, Batı toplumlarıyla İran toplumu arasındaki değer ve norm farklılıklarına da dikkat çekilmektedir. Bu yönüyle eser, özellikle Zend döneminin sosyo-kültürel yapısını inceleyen araştırmalar için önemli bir kaynak niteliğindedir. İran, binlerce yıllık tarihsel mirası, coğrafi çeşitliliği ve kültürel zenginliğiyle tarih boyunca seyyahların ve araştırmacıların ilgisini çeken bir ülke olmuştur. Farklı uygarlıkların kesişim noktasında yer alması, İran’ı hem ulusal hem de uluslararası düzeyde önemli bir kültürel merkez hâline getirmiştir. Bu bağlamda William Francklin’in gözlemleri, yalnızca bireysel bir seyahat anlatısı değil, aynı zamanda dönemin İran toplumunun sosyal yapısı, gelenekleri ve kimlik unsurları hakkında önemli veriler sunmaktadır. Bu çalışma, Francklin’in seyahatnamesine dayalı olarak, İran halkının milli kimliğini şekillendiren unsurları analiz etmeyi amaçlamaktadır. Özellikle Zend dönemine özgü toplumsal geleneklerin nasıl biçimlendiği ve bu geleneklerin temel sosyal normlar (örneğin evlilik ritüelleri) ile nasıl ilişkilendiği incelenmektedir. Francklin’in Şiraz’a dair gözlemleri, İran toplumunun değerler sistemi ve normatif yapısına dair derinlemesine bir kavrayış geliştirilmesine katkı sağlamakta; böylece dönemin sosyal dokusunun daha iyi anlaşılmasına imkân tanımaktadır.
- 24 January 2026
- Published by Genel Turk Tarihi Arastirmalari Dergisi in Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (16) , 137-152
Open AccessZEND DÖNEMİ ŞİRAZ’INDA SOSYO-KÜLTÜREL HAYAT: WILLIAM FRANCKLIN’İN GÖZLEMLERİ (1786-1787)
ÖZ Seyahatnameler, yalnızca seyyahların bireysel deneyimlerini ve gözlemlerini aktardıkları anlatılar olmakla sınırlı kalmaz; aynı zamanda bir toplumun tarihi, kültürel ve coğrafi yapısına dair önemli veriler sunmaları bakımından da dikkate değer kaynaklardır. Bu metinler, özellikle geçmiş toplumların tarihsel ve kültürel bağlamlarını anlamada temel başvuru kaynakları arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, seyahatnamelerde aktarılan bilgilerin, seyyahın gözlem yaptığı zamanın ve mekânın koşullarıyla sınırlı olduğu göz önünde bulundurulmalı; bu metinler, bağlamsal sınırlamaları dâhilinde ve eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmelidir. Bu çerçevede, 18. yüzyılın sonlarında İran’ı ziyaret eden William Francklin’in seyahatnamesi, dönemin İran toplumuna dair zengin gözlemler içermesi bakımından dikkat çekicidir. Francklin, özellikle Şiraz kentine odaklandığı bu eserinde, kentin mimari dokusunu, toplumsal düzenini, ekonomik yapısını ve dini yaşantısını ayrıntılı biçimde betimlemiştir. Yerel halkın yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları ve dini inançlarına dair sunduğu gözlemler, dönemin İran toplumuna dair sosyolojik çıkarımlar yapılmasına olanak sağlamaktadır. Francklin’in anlatısında, Şiraz’daki sosyal ve kültürel atmosfer aktarılırken, Batı toplumlarıyla İran toplumu arasındaki değer ve norm farklılıklarına da dikkat çekilmektedir. Bu yönüyle eser, özellikle Zend döneminin sosyo-kültürel yapısını inceleyen araştırmalar için önemli bir kaynak niteliğindedir. İran, binlerce yıllık tarihsel mirası, coğrafi çeşitliliği ve kültürel zenginliğiyle tarih boyunca seyyahların ve araştırmacıların ilgisini çeken bir ülke olmuştur. Farklı uygarlıkların kesişim noktasında yer alması, İran’ı hem ulusal hem de uluslararası düzeyde önemli bir kültürel merkez hâline getirmiştir. Bu bağlamda William Francklin’in gözlemleri, yalnızca bireysel bir seyahat anlatısı değil, aynı zamanda dönemin İran toplumunun sosyal yapısı, gelenekleri ve kimlik unsurları hakkında önemli veriler sunmaktadır. Bu çalışma, Francklin’in seyahatnamesine dayalı olarak, İran halkının milli kimliğini şekillendiren unsurları analiz etmeyi amaçlamaktadır. Özellikle Zend dönemine özgü toplumsal geleneklerin nasıl biçimlendiği ve bu geleneklerin temel sosyal normlar (örneğin evlilik ritüelleri) ile nasıl ilişkilendiği incelenmektedir. Francklin’in Şiraz’a dair gözlemleri, İran toplumunun değerler sistemi ve normatif yapısına dair derinlemesine bir kavrayış geliştirilmesine katkı sağlamakta; böylece dönemin sosyal dokusunun daha iyi anlaşılmasına imkân tanımaktadır.
- Open Access
- 27 April 2025
- Published by Mavi Atlas in Mavi Atlas
- Vol. 13 (1) , 1-15
1246-1247/1831 Keşan Nüfus Defteri: Gayrimüslim Nüfusun Demografik ve Ekonomik Özellikleri
Osmanlı Devleti’nin tarihi incelendiğinde arşiv kaynakları arasında nüfus kayıtlarının önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. İlk dönemlerinde askerî gücünü ve ekonomik gelirlerini denetlemek amacıyla tahrir defterleri tutan Osmanlı, bu sayımlar aracılığıyla topraklarındaki nüfusu ve kaynakları kontrol etmeye çalışmıştır. Ancak bu sayımlar, dönemin ihtiyaçlarına ve belirli amaçlara göre farklılıklar göstermiştir. II. Mahmud dönemine kadar tahrir defterleri kullanılmış, bu tarihten itibaren ise nüfus defterlerinin tutulmasına başlanmıştır. Nüfus kayıtları, sosyo-ekonomik ve sosyo-demografik verilerin belirlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Tarihî açıdan büyük öneme sahip olan bu sayım belgeleri, öncelikle sayım yapılan bölgenin nicelik ve niteliksel verilerini günümüze aktarmaktadır. İlk olarak 1831 yılında II. Mahmud döneminde tutulmaya başlanan bu defterler, bu tarihten itibaren düzenli olarak tutulmaya başlanmış ve elde edilen veriler merkeze gönderilmiştir. Nüfus defterleri, XIX. yüzyılda Osmanlı’nın çok uluslu yapısının aydınlatılmasında önemli bir kaynaktır. Gayrimüslim nüfus kayıtlarının tutulduğu bu defterler; dönemin vergi oranları, bireylerin fiziksel özellikleri, lakapları, yaşları ve meslek grupları gibi ayrıntılı veriler sunmaktadır. Osmanlı topraklarının farklı bölgelerinde olduğu gibi XIX. yüzyılda Osmanlı’nın Edirne vilayetine bağlı Keşan kazasında da gayrimüslim nüfus kayıtları benzer özelliklerle tutulmuştur. Bu çalışmada Osmanlı Arşivinde yer alan 4094 numarayla kayıtlı 1246 (M. 1831) tarihli Keşan Kazası Gayrimüslim Nüfus Defteri incelenmiştir. Söz konusu nüfus defteri, Keşan kazası merkezindeki gayrimüslimlerin ödemekle yükümlü oldukları vergilerin yanı sıra fiziksel özellikleri, yaşları ve meslekleri gibi önemli verileri tespit etmeyi amaçlamakta ve dönemin sosyal yapısına dair değerli bilgiler sunmaktadır.
- 27 April 2025
- Published by Mavi Atlas in Mavi Atlas
- Vol. 13 (1) , 1-15
Open Access1246-1247/1831 Keşan Nüfus Defteri: Gayrimüslim Nüfusun Demografik ve Ekonomik Özellikleri
Osmanlı Devleti’nin tarihi incelendiğinde arşiv kaynakları arasında nüfus kayıtlarının önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. İlk dönemlerinde askerî gücünü ve ekonomik gelirlerini denetlemek amacıyla tahrir defterleri tutan Osmanlı, bu sayımlar aracılığıyla topraklarındaki nüfusu ve kaynakları kontrol etmeye çalışmıştır. Ancak bu sayımlar, dönemin ihtiyaçlarına ve belirli amaçlara göre farklılıklar göstermiştir. II. Mahmud dönemine kadar tahrir defterleri kullanılmış, bu tarihten itibaren ise nüfus defterlerinin tutulmasına başlanmıştır. Nüfus kayıtları, sosyo-ekonomik ve sosyo-demografik verilerin belirlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Tarihî açıdan büyük öneme sahip olan bu sayım belgeleri, öncelikle sayım yapılan bölgenin nicelik ve niteliksel verilerini günümüze aktarmaktadır. İlk olarak 1831 yılında II. Mahmud döneminde tutulmaya başlanan bu defterler, bu tarihten itibaren düzenli olarak tutulmaya başlanmış ve elde edilen veriler merkeze gönderilmiştir. Nüfus defterleri, XIX. yüzyılda Osmanlı’nın çok uluslu yapısının aydınlatılmasında önemli bir kaynaktır. Gayrimüslim nüfus kayıtlarının tutulduğu bu defterler; dönemin vergi oranları, bireylerin fiziksel özellikleri, lakapları, yaşları ve meslek grupları gibi ayrıntılı veriler sunmaktadır. Osmanlı topraklarının farklı bölgelerinde olduğu gibi XIX. yüzyılda Osmanlı’nın Edirne vilayetine bağlı Keşan kazasında da gayrimüslim nüfus kayıtları benzer özelliklerle tutulmuştur. Bu çalışmada Osmanlı Arşivinde yer alan 4094 numarayla kayıtlı 1246 (M. 1831) tarihli Keşan Kazası Gayrimüslim Nüfus Defteri incelenmiştir. Söz konusu nüfus defteri, Keşan kazası merkezindeki gayrimüslimlerin ödemekle yükümlü oldukları vergilerin yanı sıra fiziksel özellikleri, yaşları ve meslekleri gibi önemli verileri tespit etmeyi amaçlamakta ve dönemin sosyal yapısına dair değerli bilgiler sunmaktadır.