Mikail Devebakan
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Mikail Devebakan has a total of 5 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Mustafa Tanrıverdi
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
2 shared publications - Ali Doğan Demir
TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TARİH BÖLÜMÜ
1 shared publication Behram Karju Ajirlu
1 shared publication- Murat Hani̇lçe
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
1 shared publication - Yılmaz Karadeni̇z
Amasya Üniversitesi
1 shared publication
Latest Publications
- 29 June 2026
- Published by Tokat Gaziosmanpasa Universitesi Sosyal Bilimler Arastirmalari Dergisi in Gaziosmanpasa Universitesi Sosyal Bilimler Arastirmalari Dergisi
- Vol. 21 (1) , 23-37
Kaçar Hanedanlığı Döneminde Meşrutiyet Öncesi Kadın Protestoları: 1861 Ekmek Kıtlığı Örneği
Her toplumda olduğu gibi İran’da da kadınlar tarih boyunca erkeklerle birlikte çeşitli alanlarda varlık göstermişlerdir. Ancak kadınların toplumsal hayattaki rolleri, çoğunlukla erkeklere kıyasla ikinci planda kalmış; kamusal alandaki etkileri sınırlı düzeyde olmuştur. Kadınlar, özellikle ev içindeki özel alanlarda yaşamlarını sürdürdükleri için, kamuya açık sosyal alanlardan, kimi zaman erkeklerin isteği üzerine bilinçli bir şekilde, kimi zaman da aile yaşamının sorumlulukları nedeniyle istemeden uzak kalmışlardır. Kaçar Hanedanlığı döneminde, İran’ın Avrupa ülkeleriyle artan diplomatik ve kültürel etkileşimi ile birlikte, özellikle İngiltere ve Rusya’nın İran üzerindeki sömürgeci baskıları, toplumsal yapıda çeşitli dönüşümlere yol açmıştır. Bu süreçten İranlı kadınlar da doğrudan etkilenmiş; kadın kimliğinde sosyal, kültürel ve zihinsel düzeyde bazı değişimler meydana gelmiştir. Avrupa ile kurulan temaslar, kadınların geleneksel rollerine yönelik sorgulamaları tetikleyerek, toplumsal cinsiyet normlarının tartışılmasına zemin hazırlamıştır. Bu süreçte, farklı kadın grupları kolektif eylemlere yönelmişlerdir. Bu çalışmada, öncelikle İran’da kadınların toplumsal statüleri ve sosyal yaşamları ele alınmış, ardından Meşrutiyet Hareketi öncesi toplumsal hareketlerden biri olan ekmek kıtlığı sırasında kadınların üstlendikleri roller detaylı bir şekilde incelenmiştir.
- 29 June 2026
- Published by Tokat Gaziosmanpasa Universitesi Sosyal Bilimler Arastirmalari Dergisi in Gaziosmanpasa Universitesi Sosyal Bilimler Arastirmalari Dergisi
- Vol. 21 (1) , 23-37
Kaçar Hanedanlığı Döneminde Meşrutiyet Öncesi Kadın Protestoları: 1861 Ekmek Kıtlığı Örneği
Her toplumda olduğu gibi İran’da da kadınlar tarih boyunca erkeklerle birlikte çeşitli alanlarda varlık göstermişlerdir. Ancak kadınların toplumsal hayattaki rolleri, çoğunlukla erkeklere kıyasla ikinci planda kalmış; kamusal alandaki etkileri sınırlı düzeyde olmuştur. Kadınlar, özellikle ev içindeki özel alanlarda yaşamlarını sürdürdükleri için, kamuya açık sosyal alanlardan, kimi zaman erkeklerin isteği üzerine bilinçli bir şekilde, kimi zaman da aile yaşamının sorumlulukları nedeniyle istemeden uzak kalmışlardır. Kaçar Hanedanlığı döneminde, İran’ın Avrupa ülkeleriyle artan diplomatik ve kültürel etkileşimi ile birlikte, özellikle İngiltere ve Rusya’nın İran üzerindeki sömürgeci baskıları, toplumsal yapıda çeşitli dönüşümlere yol açmıştır. Bu süreçten İranlı kadınlar da doğrudan etkilenmiş; kadın kimliğinde sosyal, kültürel ve zihinsel düzeyde bazı değişimler meydana gelmiştir. Avrupa ile kurulan temaslar, kadınların geleneksel rollerine yönelik sorgulamaları tetikleyerek, toplumsal cinsiyet normlarının tartışılmasına zemin hazırlamıştır. Bu süreçte, farklı kadın grupları kolektif eylemlere yönelmişlerdir. Bu çalışmada, öncelikle İran’da kadınların toplumsal statüleri ve sosyal yaşamları ele alınmış, ardından Meşrutiyet Hareketi öncesi toplumsal hareketlerden biri olan ekmek kıtlığı sırasında kadınların üstlendikleri roller detaylı bir şekilde incelenmiştir.
- 1 April 2026
- Published by Eskisehir Osmangazi University Journal of Economics and Administrative Sciences in Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi
- Vol. 21 (1) , 154-178
Kaçar Sarayından Osmanlı Divanına: Bir Diplomatın İz Bırakan Hikâyesi (1790-1862)
Kaçar Hanedanlığı döneminde 1836’da Osmanlı sarayına elçi olarak gönderilen Mirza Seyyid Cafer Han Müşîrü’d-devle, yaklaşık yedi yıl süren görevi boyunca Osmanlı-İran ilişkilerinde önemli roller üstlenmiştir. 1847 Erzurum Antlaşması sonrasında teşkil edilen Osmanlı-İran Sınır Tespit Komisyonu’nda aktif görev almış; burada İran’ın toprak haklarını savunmadaki diplomatik kararlılığını ortaya koymuş ve bu süreçteki gözlem ve raporlarını Risâle-i Tahkîkât-ı Serhediyye adlı eserinde toplamıştır. Bu çalışmada, Kaçar döneminin önde gelen diplomat ve devlet adamlarından biri olan Mirza Cafer Han’ın hayatı, diplomatik faaliyetleri ve özellikle Osmanlı-İran diplomatik ilişkilerindeki rolü incelenmektedir.
- 1 April 2026
- Published by Eskisehir Osmangazi University Journal of Economics and Administrative Sciences in Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi
- Vol. 21 (1) , 154-178
Kaçar Sarayından Osmanlı Divanına: Bir Diplomatın İz Bırakan Hikâyesi (1790-1862)
Kaçar Hanedanlığı döneminde 1836’da Osmanlı sarayına elçi olarak gönderilen Mirza Seyyid Cafer Han Müşîrü’d-devle, yaklaşık yedi yıl süren görevi boyunca Osmanlı-İran ilişkilerinde önemli roller üstlenmiştir. 1847 Erzurum Antlaşması sonrasında teşkil edilen Osmanlı-İran Sınır Tespit Komisyonu’nda aktif görev almış; burada İran’ın toprak haklarını savunmadaki diplomatik kararlılığını ortaya koymuş ve bu süreçteki gözlem ve raporlarını Risâle-i Tahkîkât-ı Serhediyye adlı eserinde toplamıştır. Bu çalışmada, Kaçar döneminin önde gelen diplomat ve devlet adamlarından biri olan Mirza Cafer Han’ın hayatı, diplomatik faaliyetleri ve özellikle Osmanlı-İran diplomatik ilişkilerindeki rolü incelenmektedir.
- Open Access
- 25 February 2026
- Published by Ataturk Universitesi in Journal of Literature and Humanities
- No. 76,p. 165-177
Pusula Doğu'ya Dönünce: 18. Yüzyılda William Francklin’in Peşinden Bengal’den İran’a Yolculuk
William Francklin, XVIII. yüzyılda İngiltere’nin tanınmış asker ve şarkiyatçılarından biri olup uzun yıllar İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’nde subay olarak görev yapmıştır. Bengal’den İran’a gerçekleştirdiği seyahati sırasında kaleme aldığı Observations Made on a Tour from Bengal to Persia, in the Years 1786-1787 adlı eserinde özellikle Zend Hanedanı dönemi İran’ına dair aktardığı ayrıntılı gözlemlerle dikkat çekmiştir. Francklin, Bengal’den İran’a yaptığı yolculuğunu, çalışmada da ele alındığı üzere Point de Galle’den başlayarak Anjengo, Kochi, Tellicherry, Goa, Bombay ve Maskat üzerinden Buşehr’e kadar uzanan güzergâh boyunca ayrıntılı biçimde kaydetmiştir. Bu bağlamda, uğradığı şehirlerin idari ve askerî yapıları, ticaret faaliyetleri, dinî kurumları, toplumsal yaşamı ve doğal çevresine ilişkin gözlemlerini detaylandırmış; elde ettiği veriler ise yalnızca dönemin seyahat edebiyatına katkı sağlamakla kalmamış, aynı zamanda İngiltere’nin Hindistan’a yönelik politikalarında da önemli bir rehber olmuştur.
- 25 February 2026
- Published by Ataturk Universitesi in Journal of Literature and Humanities
- No. 76,p. 165-177
Open AccessPusula Doğu'ya Dönünce: 18. Yüzyılda William Francklin’in Peşinden Bengal’den İran’a Yolculuk
William Francklin, XVIII. yüzyılda İngiltere’nin tanınmış asker ve şarkiyatçılarından biri olup uzun yıllar İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’nde subay olarak görev yapmıştır. Bengal’den İran’a gerçekleştirdiği seyahati sırasında kaleme aldığı Observations Made on a Tour from Bengal to Persia, in the Years 1786-1787 adlı eserinde özellikle Zend Hanedanı dönemi İran’ına dair aktardığı ayrıntılı gözlemlerle dikkat çekmiştir. Francklin, Bengal’den İran’a yaptığı yolculuğunu, çalışmada da ele alındığı üzere Point de Galle’den başlayarak Anjengo, Kochi, Tellicherry, Goa, Bombay ve Maskat üzerinden Buşehr’e kadar uzanan güzergâh boyunca ayrıntılı biçimde kaydetmiştir. Bu bağlamda, uğradığı şehirlerin idari ve askerî yapıları, ticaret faaliyetleri, dinî kurumları, toplumsal yaşamı ve doğal çevresine ilişkin gözlemlerini detaylandırmış; elde ettiği veriler ise yalnızca dönemin seyahat edebiyatına katkı sağlamakla kalmamış, aynı zamanda İngiltere’nin Hindistan’a yönelik politikalarında da önemli bir rehber olmuştur.
- 27 October 2025
- Published by Mavi Atlas in Mavi Atlas
- Vol. 13 (2) , 538-548
Feth Ali Şah Dönemi: İran-İngiltere İlişkilerinde Hindistan ve Hacı Halil Han Kazvinî Olayı
Hindistan; sahip olduğu zengin doğal kaynakları, stratejik coğrafi konumu ve köklü tarihsel mirası nedeniyle tarih boyunca büyük güçlerin ilgisini çeken ve hâkimiyet kurmak istedikleri önemli bir bölge olmuştur. Özellikle 18. yüzyılın sonlarından itibaren İngiltere’nin doğuya yönelik yayılmacı politikaları çerçevesinde Hindistan; yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda askerî ve siyasi açıdan da hayati bir coğrafya olarak değerlendirilmiştir. Bu durum, İngiltere’nin Hindistan üzerindeki nüfuzunu artırmak istemesine ve bu amaca hizmet edecek yeni stratejik açılımlar aramasına neden olmuştur. Bu bağlamda Hindistan’a giden yolda bir geçiş noktası konumundaki İran, İngilizler açısından vazgeçilmez bir jeopolitik öneme sahip olmuştur. İran coğrafyasının kontrolü ya da bu ülke ile kurulacak dostane ilişkiler, İngiltere’nin Hindistan’daki çıkarlarını güvence altına almak bakımından büyük önem arz etmiştir. İngiltere’nin bu stratejik hesaplamalar doğrultusunda İran ile diplomatik ilişkiler kurma yönündeki ilk adımlarından biri, Sir John Malcolm başkanlığında İran’a gönderilen diplomatik heyetle gerçekleşmiştir. Malcolm’un diplomatik misyonu yalnızca siyasi ilişkiler kurmakla sınırlı kalmamış, aynı zamanda İran’da İngiltere’ye yönelik bir ittifak zemini oluşturmaya da hizmet etmiştir. İran ise aynı dönemde kuzeyde artan Rus tehdidi karşısında İngiltere ile kurulacak müttefiklik ilişkisini güvenlik açısından bir sigorta olarak görmüştür. Bu karşılıklı menfaatler çerçevesinde İngiltere’nin teklifiyle İran’dan Hindistan’a resmî bir temsilcinin gönderilmesine karar verilmiş ve bu görev Hacı Halil Han’a verilmiştir. Ancak bu diplomatik sürecin trajik bir noktaya evrilmesi, Hindistan’a gönderilen İran elçisi Hacı Halil Han’ın öldürülmesiyle sonuçlanmıştır. Bu makalede Kaçar Hanedanı’nın ikinci hükümdarı Feth Ali Şah döneminde İran-İngiltere ilişkilerinde Hindistan’ın stratejik konumu, İngiltere’nin bu bölgedeki politikaları ve söz konusu elçilik hadisesi detaylı şekilde ele alınmaktadır.
- 27 October 2025
- Published by Mavi Atlas in Mavi Atlas
- Vol. 13 (2) , 538-548
Feth Ali Şah Dönemi: İran-İngiltere İlişkilerinde Hindistan ve Hacı Halil Han Kazvinî Olayı
Hindistan; sahip olduğu zengin doğal kaynakları, stratejik coğrafi konumu ve köklü tarihsel mirası nedeniyle tarih boyunca büyük güçlerin ilgisini çeken ve hâkimiyet kurmak istedikleri önemli bir bölge olmuştur. Özellikle 18. yüzyılın sonlarından itibaren İngiltere’nin doğuya yönelik yayılmacı politikaları çerçevesinde Hindistan; yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda askerî ve siyasi açıdan da hayati bir coğrafya olarak değerlendirilmiştir. Bu durum, İngiltere’nin Hindistan üzerindeki nüfuzunu artırmak istemesine ve bu amaca hizmet edecek yeni stratejik açılımlar aramasına neden olmuştur. Bu bağlamda Hindistan’a giden yolda bir geçiş noktası konumundaki İran, İngilizler açısından vazgeçilmez bir jeopolitik öneme sahip olmuştur. İran coğrafyasının kontrolü ya da bu ülke ile kurulacak dostane ilişkiler, İngiltere’nin Hindistan’daki çıkarlarını güvence altına almak bakımından büyük önem arz etmiştir. İngiltere’nin bu stratejik hesaplamalar doğrultusunda İran ile diplomatik ilişkiler kurma yönündeki ilk adımlarından biri, Sir John Malcolm başkanlığında İran’a gönderilen diplomatik heyetle gerçekleşmiştir. Malcolm’un diplomatik misyonu yalnızca siyasi ilişkiler kurmakla sınırlı kalmamış, aynı zamanda İran’da İngiltere’ye yönelik bir ittifak zemini oluşturmaya da hizmet etmiştir. İran ise aynı dönemde kuzeyde artan Rus tehdidi karşısında İngiltere ile kurulacak müttefiklik ilişkisini güvenlik açısından bir sigorta olarak görmüştür. Bu karşılıklı menfaatler çerçevesinde İngiltere’nin teklifiyle İran’dan Hindistan’a resmî bir temsilcinin gönderilmesine karar verilmiş ve bu görev Hacı Halil Han’a verilmiştir. Ancak bu diplomatik sürecin trajik bir noktaya evrilmesi, Hindistan’a gönderilen İran elçisi Hacı Halil Han’ın öldürülmesiyle sonuçlanmıştır. Bu makalede Kaçar Hanedanı’nın ikinci hükümdarı Feth Ali Şah döneminde İran-İngiltere ilişkilerinde Hindistan’ın stratejik konumu, İngiltere’nin bu bölgedeki politikaları ve söz konusu elçilik hadisesi detaylı şekilde ele alınmaktadır.
- 11 November 2024
- Published by Genel Turk Tarihi Arastirmalari Dergisi in Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi
KAÇAR HANEDANI SEFİRİ: HACI MİRZA EBÜ’L-HASAN HAN ŞİRAZÎ (İLÇİ)’NİN LONDRA SEFARETİ (1809-1810)
18. yüzyılın sonlarında İran’da hâkimiyet Kaçar Hanedanı’nın (1795-1925) eline geçmiştir. Bu dönemde Avrupa’da Napolyon’un iktidara gelmesiyle Fransa yeni bir güç olarak ortaya çıkmış ve siyasi dengeleri altüst etmiştir. Napolyon ile birlikte Fransa’nın da sömürgecilik yarışına katılması özellikle de Mısır ve Hindistan’a yönelmesi İngiltere’nin Ortadoğu ve Hindistan’daki huzurunu kaçırmıştır. Mısır işgalinde başarısız olan Napolyon, İran üzerinden Hindistan’a ulaşmanın planlarını yapmıştır. Napolyon, 1807 yılında Rusya ile Tilsit’te anlaşarak bu planını hayata geçirmek istemiştir. Ancak Rusya ile anlaşması sonrasında hem Osmanlı Devleti’nin hem de İran’ın güvenini kaybetmiştir. Napolyon’un Rusya ile anlaşması İngiltere kadar Osmanlı ve İran devletlerini de tedirgin etmiştir. Fransa ile Rusya ittifakı aslında İngiltere’ye karşı yapılmış bir ittifaktır. İngiltere hem bu ittifaka karşı hem de Hindistan’a başka bir gücü yaklaştırmamak adına Osmanlı ve İran devletleriyle ayrı ayrı antlaşmalar imzalamıştır. İngiltere’nin Hindistan güzergâhının emniyetini sağlamak amacıyla İran ile yakın ilişkiler kurmak istemesi Rusya karşısında ağır darbeler alan Kaçar hükümdarı Feth Ali Şah için kaçınılmaz bir fırsat yaratmıştır. Feth Ali Şah bu fırsatı iyi bir şekilde değerlendirmek için İran’da bulunan İngiliz temsilcisi Sir Harford Jones’in de önerisiyle İngiltere’nin başkentine bir diplomatik temsilci gönderme kararı almıştır. Bu doğrultuda Mirza Ebü’l-Hasan Han Şirazî’yi tam yetkili elçi olarak Londra’ya göndermiştir. Kaçar Dönemi’nde İran’ın önde gelen diplomatlarından biri olan Mirza Ebü’l-Hasan, ülkesinin İngiltere ve Rusya gibi büyük güçlerin yayılmacı politikalarıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemde, bu devletlerde elçi olarak görevde bulunarak İran’ı temsil etmiştir. Rusya tarafından İran’a ağır şartlarla dayatılan Gülistan Antlaşması’nı imzalayan müzakerecilerinden biri olarak tarihe geçmiştir. Bu çalışmaya da konu olan 1809-1810 yıllarında Londra’da gerçekleştirdiği ilk diplomatik görevi sırasında, İngiliz basınının dikkatini üzerine çeken Mirza Ebü’l-Hasan, o dönemde İran ile Rusya arasında cereyan eden kanlı savaşların gölgesinde, ülkesine İngiliz desteği sağlamak için yoğun çaba harcamıştır. O dönemde Rusya’nın İran’a yönelik yayılmacı politikası, İngilizlerin Hindistan’daki çıkarları açısından ciddi bir tehdit olarak algılanmıştır. Mirza Ebü’l-Hasan’ın Londra Sefareti, İran ile İngiltere arasında ikili ilişkilerin sağlam temeller üzerine inşa edilmesini sağlamıştır. Ayrıca kendi adına son derece başarılı geçen bu sefarette İngilizlerin desteğini kazanmış ve ömrünün sonuna kadar onların çıkarları doğrultusunda hareket etmiştir. Mirza Ebü’l-Hasan bu görevi dışında Rusya Sefareti (1815-1816), Londra Sefareti (1818-1821) ve İran’da iki dönem Dışişleri Bakanlığı yapmıştır. Mirza Ebü’l-Hasan, ikinci Londra Sefareti sırasında İngiltere elçiliğinin yanı sıra Osmanlı, Fransa ve Avusturya elçiliklerinden de sorumlu tutulmuştur. Bu çalışmada, Mirza Ebü’l-Hasan’ın 1809-1810 yıllarında İngiltere’deki diplomatik görevi ve bunun İran-İngiltere ilişkilerine etkisi incelenmiştir. Giriş bölümünde, öncelikle Mirza Ebü’l-Hasan’ın Londra elçiliğinin arka planı, devamında hayatı ve İngiltere elçiliği sırasında yazdığı Hayretnâme adlı eserinde Avrupa ve Avrupa medeniyeti hakkındaki gözlemleri ele alınmıştır.
- 11 November 2024
- Published by Genel Turk Tarihi Arastirmalari Dergisi in Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi
KAÇAR HANEDANI SEFİRİ: HACI MİRZA EBÜ’L-HASAN HAN ŞİRAZÎ (İLÇİ)’NİN LONDRA SEFARETİ (1809-1810)
18. yüzyılın sonlarında İran’da hâkimiyet Kaçar Hanedanı’nın (1795-1925) eline geçmiştir. Bu dönemde Avrupa’da Napolyon’un iktidara gelmesiyle Fransa yeni bir güç olarak ortaya çıkmış ve siyasi dengeleri altüst etmiştir. Napolyon ile birlikte Fransa’nın da sömürgecilik yarışına katılması özellikle de Mısır ve Hindistan’a yönelmesi İngiltere’nin Ortadoğu ve Hindistan’daki huzurunu kaçırmıştır. Mısır işgalinde başarısız olan Napolyon, İran üzerinden Hindistan’a ulaşmanın planlarını yapmıştır. Napolyon, 1807 yılında Rusya ile Tilsit’te anlaşarak bu planını hayata geçirmek istemiştir. Ancak Rusya ile anlaşması sonrasında hem Osmanlı Devleti’nin hem de İran’ın güvenini kaybetmiştir. Napolyon’un Rusya ile anlaşması İngiltere kadar Osmanlı ve İran devletlerini de tedirgin etmiştir. Fransa ile Rusya ittifakı aslında İngiltere’ye karşı yapılmış bir ittifaktır. İngiltere hem bu ittifaka karşı hem de Hindistan’a başka bir gücü yaklaştırmamak adına Osmanlı ve İran devletleriyle ayrı ayrı antlaşmalar imzalamıştır. İngiltere’nin Hindistan güzergâhının emniyetini sağlamak amacıyla İran ile yakın ilişkiler kurmak istemesi Rusya karşısında ağır darbeler alan Kaçar hükümdarı Feth Ali Şah için kaçınılmaz bir fırsat yaratmıştır. Feth Ali Şah bu fırsatı iyi bir şekilde değerlendirmek için İran’da bulunan İngiliz temsilcisi Sir Harford Jones’in de önerisiyle İngiltere’nin başkentine bir diplomatik temsilci gönderme kararı almıştır. Bu doğrultuda Mirza Ebü’l-Hasan Han Şirazî’yi tam yetkili elçi olarak Londra’ya göndermiştir. Kaçar Dönemi’nde İran’ın önde gelen diplomatlarından biri olan Mirza Ebü’l-Hasan, ülkesinin İngiltere ve Rusya gibi büyük güçlerin yayılmacı politikalarıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemde, bu devletlerde elçi olarak görevde bulunarak İran’ı temsil etmiştir. Rusya tarafından İran’a ağır şartlarla dayatılan Gülistan Antlaşması’nı imzalayan müzakerecilerinden biri olarak tarihe geçmiştir. Bu çalışmaya da konu olan 1809-1810 yıllarında Londra’da gerçekleştirdiği ilk diplomatik görevi sırasında, İngiliz basınının dikkatini üzerine çeken Mirza Ebü’l-Hasan, o dönemde İran ile Rusya arasında cereyan eden kanlı savaşların gölgesinde, ülkesine İngiliz desteği sağlamak için yoğun çaba harcamıştır. O dönemde Rusya’nın İran’a yönelik yayılmacı politikası, İngilizlerin Hindistan’daki çıkarları açısından ciddi bir tehdit olarak algılanmıştır. Mirza Ebü’l-Hasan’ın Londra Sefareti, İran ile İngiltere arasında ikili ilişkilerin sağlam temeller üzerine inşa edilmesini sağlamıştır. Ayrıca kendi adına son derece başarılı geçen bu sefarette İngilizlerin desteğini kazanmış ve ömrünün sonuna kadar onların çıkarları doğrultusunda hareket etmiştir. Mirza Ebü’l-Hasan bu görevi dışında Rusya Sefareti (1815-1816), Londra Sefareti (1818-1821) ve İran’da iki dönem Dışişleri Bakanlığı yapmıştır. Mirza Ebü’l-Hasan, ikinci Londra Sefareti sırasında İngiltere elçiliğinin yanı sıra Osmanlı, Fransa ve Avusturya elçiliklerinden de sorumlu tutulmuştur. Bu çalışmada, Mirza Ebü’l-Hasan’ın 1809-1810 yıllarında İngiltere’deki diplomatik görevi ve bunun İran-İngiltere ilişkilerine etkisi incelenmiştir. Giriş bölümünde, öncelikle Mirza Ebü’l-Hasan’ın Londra elçiliğinin arka planı, devamında hayatı ve İngiltere elçiliği sırasında yazdığı Hayretnâme adlı eserinde Avrupa ve Avrupa medeniyeti hakkındaki gözlemleri ele alınmıştır.
- 13 November 2023
- Published by Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi in Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi
- Vol. 13 (1) , 33-50
THE EMERGENCE OF PROTEST CULTURE IN IRAN: SOME SECTIONS FROM HISTORY UNTIL THE ISLAMIC REVOLUTION
Protesto, insan gruplarının bir ülkede belirli bir amaç etrafında mevcut siyasi idarenin idari, dini, içtimai, iktisadi ve mesleki uygulamalarına itiraz ederek değişmesi için topluluklar halinde toplanmasıdır. İran tarihinde geçmişten günümüze çeşitli dönemlerde bu türden hareketlere rastlamak mümkündür. Ahameniş döneminde II. Ardeşir’in uygulamalarına karşı çıkan Anadolu satraplarının sebep olduğu protestolar, Elamlıların I. Darius’a karşı isyanları, Selevkos kralı II. Ardavan döneminde yedi yıl süren isyanlar, Sasanilerin Eşkanilere karşı siyasi içerikli isyanları, Sasani döneminde Hristiyan Ermenilerin isyanları, Behram Çupin isyanları önemli hadiseler olarak tarihe geçmiştir. İslami dönemde toprak derebeylerine ve Emevi uygulamalarına karşı meydana gelen isyanlar, Selçuklu döneminde Kirman olayları, Safeviler döneminde merkezi idareye karşı Kızılbaş isyanları, Kaçar döneminde Reuter ve Talbut gibi İngiliz sermayedarlara verilen imtiyazlara karşı yapılan itirazlar ve isyanları saymak da mümkündür. Çalışmamızın amacı, protestonun ortaya çıkışını sağlayan sebepleri ve tarihte İran toplumunda görülen protestoların tarihi süreç içerisindeki kesitlerinden örnekler vererek ortaya koymaktır. İran’ın ilkçağlarından Kaçar idaresinin sonlarına kadar olan zaman diliminde önemli olanlarını yazılı kaynaklar çerçevesinde ortaya koymaya çalıştık.
- 13 November 2023
- Published by Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi in Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi
- Vol. 13 (1) , 33-50
THE EMERGENCE OF PROTEST CULTURE IN IRAN: SOME SECTIONS FROM HISTORY UNTIL THE ISLAMIC REVOLUTION
Protesto, insan gruplarının bir ülkede belirli bir amaç etrafında mevcut siyasi idarenin idari, dini, içtimai, iktisadi ve mesleki uygulamalarına itiraz ederek değişmesi için topluluklar halinde toplanmasıdır. İran tarihinde geçmişten günümüze çeşitli dönemlerde bu türden hareketlere rastlamak mümkündür. Ahameniş döneminde II. Ardeşir’in uygulamalarına karşı çıkan Anadolu satraplarının sebep olduğu protestolar, Elamlıların I. Darius’a karşı isyanları, Selevkos kralı II. Ardavan döneminde yedi yıl süren isyanlar, Sasanilerin Eşkanilere karşı siyasi içerikli isyanları, Sasani döneminde Hristiyan Ermenilerin isyanları, Behram Çupin isyanları önemli hadiseler olarak tarihe geçmiştir. İslami dönemde toprak derebeylerine ve Emevi uygulamalarına karşı meydana gelen isyanlar, Selçuklu döneminde Kirman olayları, Safeviler döneminde merkezi idareye karşı Kızılbaş isyanları, Kaçar döneminde Reuter ve Talbut gibi İngiliz sermayedarlara verilen imtiyazlara karşı yapılan itirazlar ve isyanları saymak da mümkündür. Çalışmamızın amacı, protestonun ortaya çıkışını sağlayan sebepleri ve tarihte İran toplumunda görülen protestoların tarihi süreç içerisindeki kesitlerinden örnekler vererek ortaya koymaktır. İran’ın ilkçağlarından Kaçar idaresinin sonlarına kadar olan zaman diliminde önemli olanlarını yazılı kaynaklar çerçevesinde ortaya koymaya çalıştık.
- Open Access
- 30 September 2022
- Published by Vakanuvis International Journal of Historical Researches in Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi
- Vol. 7 (2) , 627-680
MİRZA MUHAMMED HÜSEYİN FERAHANİ İLE 1885 YAZINDA TAHRAN’DAN İSTANBUL’A SEYAHAT
Seyahatname, diğer adıyla gezi yazısı yazımı Fars edebiyatının en eski geleneklerinden birisidir. İlkin hayalî diyarlara yönelik olarak yapılan seyahatleri konu edinen Fars seyahatnameleri, zamanla gerçekte yapılan yolculuklar sonucunda yazılmaya başlamıştır. Safeviler zamanından itibaren seyahatnamelerin çoğalmasında Şii ulemanın seyahatlerinin, hac ve kutsal yer ziyaretlerinin ve Hindistan gezilerinin kitaba dökülmesi başat rol oynamıştır. İran’da Kaçarların şahlığı ele geçirmesiyle resmî devlet görevlileri, din adamları ve farklı sınıflardan insanların yaptıkları yolculuklar öne çıkmıştır. Kaçarlar döneminde yapılan seyahatlerde, gidilen yerlerin toplumsal hayatı ve yaşam standartları üzerinde önemli gözlemlere de yer verilmiştir. Kaçar Hanedanı döneminde yazılan seyahatnamelerinden birisi de Mirza Muhammed Ferahani’ye aittir. Melikü’l-küttâb lakabıyla da bilenen Mirza Muhammed Hüseyin Ferahani 1885 yılında başladığı hac seyahatini 1886’da tamamlayarak Tahran’a dönmüştür. Seyyahın bu seyahatine ait gözlem ve deneyimlerini içeren Sefername-yi Mirza Muhammed Hüseyin Ferahani başlığını taşıyan eseri Tahran’da dönemin kaynaklarından da faydalanarak yayımlanmıştır. Bu çalışmada, Ferahani’nin seyahatnamesi yanında Fars literatüründe bulunan çeşitli araştırma eserlerinden hareketle Ferahani’nin hac yolculuğunun Tahran’dan İstanbul’a kadarki kısmı merkeze alınmıştır. Ferahani yolculuğunun bu safhasında sırasıyla Kazvin, Reşt, Enzeli, Bakü, Batum, Tiflis gibi şehirlere uğramış; Tiflis’ten Karadeniz yoluyla Trabzon, Giresun, Ordu ve Samsun gibi şehirlerden geçerek İstanbul’a ulaşmıştır. Çalışmanın giriş kısmında, Mirza Muhammed Hüseyin Ferahani’nin hayatı, eserleri ve İstanbul yolculuğunun arka planı ele alınmıştır. Sonraki bölümlerinde, müellifin Tahran’dan İstanbul’a yolculuğu değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında Ferahani’nin geri dönüş yolculuğuna ait özet bir bilgi verilmiştir. Bu yazıyla İranlı hacıların Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki hac yolculuklarının ve Türkiye’de az bilinen İranlı seyyah Ferahani’nin tanıtılması, böylece İran araştırmalarına mütevazı bir katkı sunulması amaçlanmıştır.
- 30 September 2022
- Published by Vakanuvis International Journal of Historical Researches in Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi
- Vol. 7 (2) , 627-680
Open AccessMİRZA MUHAMMED HÜSEYİN FERAHANİ İLE 1885 YAZINDA TAHRAN’DAN İSTANBUL’A SEYAHAT
Seyahatname, diğer adıyla gezi yazısı yazımı Fars edebiyatının en eski geleneklerinden birisidir. İlkin hayalî diyarlara yönelik olarak yapılan seyahatleri konu edinen Fars seyahatnameleri, zamanla gerçekte yapılan yolculuklar sonucunda yazılmaya başlamıştır. Safeviler zamanından itibaren seyahatnamelerin çoğalmasında Şii ulemanın seyahatlerinin, hac ve kutsal yer ziyaretlerinin ve Hindistan gezilerinin kitaba dökülmesi başat rol oynamıştır. İran’da Kaçarların şahlığı ele geçirmesiyle resmî devlet görevlileri, din adamları ve farklı sınıflardan insanların yaptıkları yolculuklar öne çıkmıştır. Kaçarlar döneminde yapılan seyahatlerde, gidilen yerlerin toplumsal hayatı ve yaşam standartları üzerinde önemli gözlemlere de yer verilmiştir. Kaçar Hanedanı döneminde yazılan seyahatnamelerinden birisi de Mirza Muhammed Ferahani’ye aittir. Melikü’l-küttâb lakabıyla da bilenen Mirza Muhammed Hüseyin Ferahani 1885 yılında başladığı hac seyahatini 1886’da tamamlayarak Tahran’a dönmüştür. Seyyahın bu seyahatine ait gözlem ve deneyimlerini içeren Sefername-yi Mirza Muhammed Hüseyin Ferahani başlığını taşıyan eseri Tahran’da dönemin kaynaklarından da faydalanarak yayımlanmıştır. Bu çalışmada, Ferahani’nin seyahatnamesi yanında Fars literatüründe bulunan çeşitli araştırma eserlerinden hareketle Ferahani’nin hac yolculuğunun Tahran’dan İstanbul’a kadarki kısmı merkeze alınmıştır. Ferahani yolculuğunun bu safhasında sırasıyla Kazvin, Reşt, Enzeli, Bakü, Batum, Tiflis gibi şehirlere uğramış; Tiflis’ten Karadeniz yoluyla Trabzon, Giresun, Ordu ve Samsun gibi şehirlerden geçerek İstanbul’a ulaşmıştır. Çalışmanın giriş kısmında, Mirza Muhammed Hüseyin Ferahani’nin hayatı, eserleri ve İstanbul yolculuğunun arka planı ele alınmıştır. Sonraki bölümlerinde, müellifin Tahran’dan İstanbul’a yolculuğu değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında Ferahani’nin geri dönüş yolculuğuna ait özet bir bilgi verilmiştir. Bu yazıyla İranlı hacıların Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki hac yolculuklarının ve Türkiye’de az bilinen İranlı seyyah Ferahani’nin tanıtılması, böylece İran araştırmalarına mütevazı bir katkı sunulması amaçlanmıştır.
- 30 June 2022
- Published by Erzurum Technical University Faculty of Letters History Journal in Erzurum Technical University Faculty of Letters Journal of History
Mirza Melkum Khan and His Role in the Ottoman Tanzimat
19. yüzyılda İran’ın siyasetçi ve düşünürü Mirza Melkum Han Nazımüd-devle Osmanlı’nın Tanzimat döneminde yaklaşık on yıla aşkın İstanbul’da yaşamıştır. Osmanlı’nın I. Meşrutiyeti ve Tanzimat’ının en önemli şahıslarından olan Fuad Paşa, Ali Paşa ve Midhat Paşa ile ilişkileri vardı. Melkum Han, daha sonra Fuad Paşa’nın vasiyetnamesini yazdığını ve Osmanlı’nın I. Meşrutiyeti Kanuni Esasi bu metinden yararlandığını iddia etmiştir. Ayrıca Ali Paşa’nın vasiyetnamesini de yazdığını iddia etmiştir. Bu makalede tahlil ve nitelendirme ile Melkum Han’ın eserleri ve belgeleri, tarihi ana kaynaklarına bakıp Melkum Han’ın iddialarının doğruluğunu açıklayacağız.
- 30 June 2022
- Published by Erzurum Technical University Faculty of Letters History Journal in Erzurum Technical University Faculty of Letters Journal of History
Mirza Melkum Khan and His Role in the Ottoman Tanzimat
19. yüzyılda İran’ın siyasetçi ve düşünürü Mirza Melkum Han Nazımüd-devle Osmanlı’nın Tanzimat döneminde yaklaşık on yıla aşkın İstanbul’da yaşamıştır. Osmanlı’nın I. Meşrutiyeti ve Tanzimat’ının en önemli şahıslarından olan Fuad Paşa, Ali Paşa ve Midhat Paşa ile ilişkileri vardı. Melkum Han, daha sonra Fuad Paşa’nın vasiyetnamesini yazdığını ve Osmanlı’nın I. Meşrutiyeti Kanuni Esasi bu metinden yararlandığını iddia etmiştir. Ayrıca Ali Paşa’nın vasiyetnamesini de yazdığını iddia etmiştir. Bu makalede tahlil ve nitelendirme ile Melkum Han’ın eserleri ve belgeleri, tarihi ana kaynaklarına bakıp Melkum Han’ın iddialarının doğruluğunu açıklayacağız.