Yutaka Miyake

Since the early 7th millennium BC, when ceramics had become widespread in the Eastern Fertile Crescent, specifically in central valleys and the western foothills of the Zagros, they were tempered exclusively with organic plant remains. Here, we outline the findings of the study of this temper using microscopic technological analysis, X-ray tomography and spherulite analysis, upholding the suggestion that dung was present in the paste. The samples fall in the interval from late 9th to 6th millennia BC; originating from the piedmont of the Taurus, Upper Mesopotamia, the highlands and foothills of the Zagros, and the Armenian Highland. The use of dung as temper provides additional evidence of an early beginning of animal domestication in this region. It can be assumed that this tradition spread as a large-scale phenomenon from the Zagros and its foothills northward to Upper Mesopotamia, the foothills of the Taurus Mountains, and further west and east. In the 7th millennium BC pottery, the dung was likely that of sheep and goats; from the late 6th millennium BC onward, that of cattle. Since the early 6th millennium, dung had been less and less widely used for tempering tableware while being still in use with regard to utility ware. One possible reason is a worsened attitude to dung; another, improved firing conditions.

2021 yılında Şanlıurfa’da başlatılan “Neolitik Çağ Araştırmaları” diğer adıyla “Taş Tepeler Projesi” kapsamında kazısı yapılan Çakmaktepe, avcı-toplayıcı toplulukların yerleşikliğin başlangıç süreçlerine ve Neolitik Çağ’ın erken aşamalarına dair önemli kanıtlar sunmaktadır. Çakmaktepe’de ana kayaya oyularak muntazam şekilde yapılmış dairesel formlu, çukur tabanlı konutlar ve özel yapılar açığa çıkartılmıştır. Konut yapıları dönemin günlük yaşamına dair önemli veriler sunarken, çapları 16 m.ye ulaşan özel yapıların varlığı ise avcı-toplayıcı toplulukların yerleşik yaşama geçişin ilk aşamalarında bile sadece besin bulma gayesinde olmadığı, sosyal bağlara ve sosyal yaşama da önem veren, toplulukları bir araya getiren ritüellerin olduğu göstermektedir. Çakmaktepe özel yapıları, bölgede yer alan Göbeklitepe, Karahantepe gibi yerleşmelerden de bilinen bu tür yapıların prototiplerini oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular ile Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ’ın başına (PPPA) (MÖ. 9600-8800?) tarihlendirilen Çakmaktepe Anadolu’da yerleşik yaşamın başlangıcı ile ilgili yeni bilgileri ortaya koymaktadır.

С начала VII тыс. до н.э., когда керамика получила повсеместное распространение на территории восточной части Плодородного Полумесяца — в центральных долинах и западных предгорьях Загроса, — она содержала исключительно органическую растительную примесь. В настоящей работе эта примесь была изучена с помощью микроскопического технологического анализа, рентгеновской томографии и сферулитного анализа, в результате чего подтверждено предположение о ее связи с навозом. Хронологические рамки исследования охватывают конец IX — VI тыс. до н.э., географические — предгорья Тавра, Верхнюю Месопотамию, горы и предгорья Загроса, а также Армянское нагорье. Наличие навоза в формовочной массе неолитических глиняных сосудов Плодородного Полумесяца дает дополнительные доказательства раннего начала доместикации животных в этом регионе. Можно предположить, что данная традиция как масштабное явление распространялась с территории Загроса и его предгорий на север в Верхнюю Месопотамию, предгорья Тавра и далее на запад и восток. В керамике VII тыс. до н.э. можно предполагать наличие навоза мелкого рогатого скота, а со второй половины VI тыс. до н.э. — коровы. С начала VI тыс. до н.э. навоз все меньше добавляется в формовочную массу керамики, предназначенной для использования в качестве столовой посуды, но остается в грубых горшках и сосудах для хранения. Это может быть связано как с изменением в эстетическом восприятии примеси навоза, так и с совершенствованием условий обжига.