Ф. T. Жумажанова
Ф. T. Жумажанова has a total of 4 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Gulzhanat Abikhanova
Department of Kazak Philology, Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University, Turkistan 161200, Kazakhstan
2 shared publications - Meruert Satinbekova
Department of Kazakh and Russian Languages, Institute of Project Management, Satbayev University (K. Satbayev Kazakh National Technical Research University), Almaty, Kazakhstan
2 shared publications - Alfiya Omurzakova
Department of Kazakh and Russian Languages, Institute of Project Management, Satbayev University (K. Satbayev Kazakh National Technical Research University), Almaty, Kazakhstan
1 shared publication - Г. К. Шахажанова
Kanysh Satpayev Kazakh National Research Technical University
1 shared publication
Latest Publications
- Open Access
- 30 June 2026
- Published by Institute of Literature and Art named for M. Auezov in Keruen
- Vol. 91 (2) , 171-183
Қазақ айтыстарындағы жер мен көк ұғымдарының мифтік негіздері
Айтыс – халқымыздың рухани-мәдени мұрасындағы ерекше құбылыс ретінде тек суырып салмалық шеберлікті ғана емес, сонымен қатар дәстүрлі дүниетаным мен философиялық пайымды танытатын көркемдік форма болып табылады. Қазақтың дәстүрлі дүниетанымында жер мен көк ғаламдық екі басты кеңістік ретінде қабылданған. Жер ұғымы қазақ мифологиясында аналық бастау, құнарлылық, молшылық және тұрақтылықтың символы ретінде бейнеленсе, көк – рухани кемелдік, тазалық және тәңірлік күштің символдық бейнесі болып саналады. Зерттеу барысында қазақ айтыс өнеріндегі жер мен көк ұғымдарының көрінісі нақты мысалдармен талданып, олардың мифтіксимволикалық мағынасы айқындалды. Сондай-ақ, айтыстарда жиі кездесетін мифтік бейнелер мен ғарыштық символдар арқылы қазақ халқының ғаламды тану модельдері мен этикалық-эстетикалық бағдарларының көрінісі қарастырылады. Айтыс ақындарының шығармаларындағы символикалық бейнелер қазақ халқының этномәдени санасын сақтап, оны ұрпақтан ұрпаққа жеткізудегі маңызы айрықша атап көрсетіледі. Мақалада «көк тәңірі», «жер ана», «көк өгіз» тәрізді бейнелердің символикалық сипаты мен олардың көркемдік қызметі ғылыми тұрғыдан сипатталып, айтыс өнеріндегі ғаламдық құрылымның көркем репрезентациясы кешенді түрде зерделенеді. Осылайша, қазақ айтыстарындағы мифтің символикалық мағынасын зерттеу арқылы халықтың дәстүрлі дүниетанымдық негіздері мен философиялық көзқарастарының терең қабаттары ашылады. Зерттеу арқылы айтыс өнерінің ұлттық мәдениет пен рухани құндылықтарды насихаттаудағы өзектілігі айқындала түседі.
- 30 June 2026
- Published by Institute of Literature and Art named for M. Auezov in Keruen
- Vol. 91 (2) , 171-183
Open AccessҚазақ айтыстарындағы жер мен көк ұғымдарының мифтік негіздері
Айтыс – халқымыздың рухани-мәдени мұрасындағы ерекше құбылыс ретінде тек суырып салмалық шеберлікті ғана емес, сонымен қатар дәстүрлі дүниетаным мен философиялық пайымды танытатын көркемдік форма болып табылады. Қазақтың дәстүрлі дүниетанымында жер мен көк ғаламдық екі басты кеңістік ретінде қабылданған. Жер ұғымы қазақ мифологиясында аналық бастау, құнарлылық, молшылық және тұрақтылықтың символы ретінде бейнеленсе, көк – рухани кемелдік, тазалық және тәңірлік күштің символдық бейнесі болып саналады. Зерттеу барысында қазақ айтыс өнеріндегі жер мен көк ұғымдарының көрінісі нақты мысалдармен талданып, олардың мифтіксимволикалық мағынасы айқындалды. Сондай-ақ, айтыстарда жиі кездесетін мифтік бейнелер мен ғарыштық символдар арқылы қазақ халқының ғаламды тану модельдері мен этикалық-эстетикалық бағдарларының көрінісі қарастырылады. Айтыс ақындарының шығармаларындағы символикалық бейнелер қазақ халқының этномәдени санасын сақтап, оны ұрпақтан ұрпаққа жеткізудегі маңызы айрықша атап көрсетіледі. Мақалада «көк тәңірі», «жер ана», «көк өгіз» тәрізді бейнелердің символикалық сипаты мен олардың көркемдік қызметі ғылыми тұрғыдан сипатталып, айтыс өнеріндегі ғаламдық құрылымның көркем репрезентациясы кешенді түрде зерделенеді. Осылайша, қазақ айтыстарындағы мифтің символикалық мағынасын зерттеу арқылы халықтың дәстүрлі дүниетанымдық негіздері мен философиялық көзқарастарының терең қабаттары ашылады. Зерттеу арқылы айтыс өнерінің ұлттық мәдениет пен рухани құндылықтарды насихаттаудағы өзектілігі айқындала түседі.
- 27 March 2026
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 1,2026,p. 505-519
ҚАЗАҚ-ТҮРІК ӘДЕБИЕТІНДЕГІ ЖҰМБАҚ АЙТЫС
Бұл зерттеуде қазақ жұмбақ айтысы мен түрік халқының муамма аталатын жанрының құрылымдық, мазмұндық және функционалдық ерекшеліктері салыстырмалы-тарихи, құрылымдық және мәтіндік талдау әдістері арқылы қарастырылды. Жұмбақ айтыс пен муамма түркі халықтарының дәстүрлі поэтикалық мәдениетінде ерекше орын алатын ауызша сөз өнерінің бір түрі болып табылады. Екі жанр да сұрақ-жауап түрінде құрылады, ой ұшқырлығын, логикалық тереңдікті және тыңдаушының білімін сынауға бағытталған. Жұмбақ айтыс қазақ ақындары арасындағы тапқырлық пен суырыпсалмалық өнерді сынаса, түрік муаммасы ашық әдеби дәстүрінде жұмбақтарды шешу арқылы даналықты көрсетуді мақсат етеді. Зерттеу барысында жұмбақ айтысы мен муамма дәстүрінің пайда болуы, дамуы және олардың поэтикалық құрылымы талданды. Айтыстың суырыпсалмалық сипаты, дидактикалық мазмұны және шешендік өнермен байланысы көрсетілді. Түрік ашықтарының муамма айту дәстүрі жұмбақ айтыспен салыстырылды. Екі жанрдың да сұрақ-жауап түрінде құрылатыны, олардың поэтикалық формасы мен мазмұны ұқсас болғанымен, мәдени-тарихи ерекшеліктеріне байланысты өзіндік айырмашылықтары бары анықталды. Зерттеу қазақ және түрік халықтарының әдеби-мәдени сабақтастығын зерделеуге, халық поэзиясындағы жұмбақ жанрының маңызын ашуға және оның тарихи негіздерін түсінуге мүмкіндік береді.
- 27 March 2026
- Published by Toraighyrov University in Bulletin of Toraighyrov University. Philology series
- No. 1,2026,p. 505-519
ҚАЗАҚ-ТҮРІК ӘДЕБИЕТІНДЕГІ ЖҰМБАҚ АЙТЫС
Бұл зерттеуде қазақ жұмбақ айтысы мен түрік халқының муамма аталатын жанрының құрылымдық, мазмұндық және функционалдық ерекшеліктері салыстырмалы-тарихи, құрылымдық және мәтіндік талдау әдістері арқылы қарастырылды. Жұмбақ айтыс пен муамма түркі халықтарының дәстүрлі поэтикалық мәдениетінде ерекше орын алатын ауызша сөз өнерінің бір түрі болып табылады. Екі жанр да сұрақ-жауап түрінде құрылады, ой ұшқырлығын, логикалық тереңдікті және тыңдаушының білімін сынауға бағытталған. Жұмбақ айтыс қазақ ақындары арасындағы тапқырлық пен суырыпсалмалық өнерді сынаса, түрік муаммасы ашық әдеби дәстүрінде жұмбақтарды шешу арқылы даналықты көрсетуді мақсат етеді. Зерттеу барысында жұмбақ айтысы мен муамма дәстүрінің пайда болуы, дамуы және олардың поэтикалық құрылымы талданды. Айтыстың суырыпсалмалық сипаты, дидактикалық мазмұны және шешендік өнермен байланысы көрсетілді. Түрік ашықтарының муамма айту дәстүрі жұмбақ айтыспен салыстырылды. Екі жанрдың да сұрақ-жауап түрінде құрылатыны, олардың поэтикалық формасы мен мазмұны ұқсас болғанымен, мәдени-тарихи ерекшеліктеріне байланысты өзіндік айырмашылықтары бары анықталды. Зерттеу қазақ және түрік халықтарының әдеби-мәдени сабақтастығын зерделеуге, халық поэзиясындағы жұмбақ жанрының маңызын ашуға және оның тарихи негіздерін түсінуге мүмкіндік береді.
- Open Access
- 16 June 2020
- Published by al-Farabi Kazakh National University in Journal of Oriental Studies
- Vol. 93 (2) , 42-52
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы діни зерттеулер
The culture and literature of each nation are characterized by its own “path” of growth, the method of formation and characteristics of development. The Kazakh literature was no exception, accordingly, it was closely developed with the traditional religious beliefs of the Kazakh society. The close connection of our national literature with religion almost began from the moment of the formation of the Kazakh people and included the period of Soviet power. After gaining independence, Kazakhstan faced the task of reviving the rich spiritual heritage of the Kazakh people. The article discusses materials that have become available to the public only after independence. With the independence of the state, the Kazakh people began to gradually revive the religion that was banned during the years of Soviet power and thus gradually returned to Islam. In addition, the author included in this study several religious works prepared in the early years of independence. Key words: beliefs, customs, Islam, religious studies, literary heritage, religious values.
- 16 June 2020
- Published by al-Farabi Kazakh National University in Journal of Oriental Studies
- Vol. 93 (2) , 42-52
Open AccessТәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы діни зерттеулер
The culture and literature of each nation are characterized by its own “path” of growth, the method of formation and characteristics of development. The Kazakh literature was no exception, accordingly, it was closely developed with the traditional religious beliefs of the Kazakh society. The close connection of our national literature with religion almost began from the moment of the formation of the Kazakh people and included the period of Soviet power. After gaining independence, Kazakhstan faced the task of reviving the rich spiritual heritage of the Kazakh people. The article discusses materials that have become available to the public only after independence. With the independence of the state, the Kazakh people began to gradually revive the religion that was banned during the years of Soviet power and thus gradually returned to Islam. In addition, the author included in this study several religious works prepared in the early years of independence. Key words: beliefs, customs, Islam, religious studies, literary heritage, religious values.