Sevilay Güler

Background: This study fills a gap in the literature by examining how perceptions of health news are associated with interpersonal trust in physicians and institutional distrust in the healthcare systems, particularly in the Türkiye context. While previous studies have examined trust in physicians and distrust in healthcare systems separately using different independent variables, evidence remains limited on the simultaneous association between health news perception and both trust in physicians and distrust in the healthcare system, particularly in the Türkiye context and using validated measurement tools. Therefore, the main objective of this study is to examine the association between health news perception, trust in physicians, and distrust in the healthcare system. Methods: The population of this cross-sectional study consisted of individuals aged 18–60 residing in the central district of Kutahya. The study data were collected face-to-face using a two-part questionnaire. A total of 719 completed questionnaires were analyzed. Results: 58% of the participants in the study were aged 41 and above. Commercial concerns and advertising, consumption promotion, behavioral change, health behavior exploitation, and trust in health news were positively associated with distrust in the healthcare system (β = 0.119, β = 0.196, β = 0.054, β = 0.061, β = 0.046; p < 0.01, p < 0.05). The model explained 22.4% of the variance (R² = 0.224). Commercial concerns and advertising, consumption promotion, behavioral change, health behavior exploitation, and trust in health news were negatively associated with trust in physicians (β = −0.221, β = −0.014, β = −0.014, β = −0.127, β = −0.211; p < 0.05, p < 0.01). The model explained 25.3% of the variance (R² = 0.253). Conclusions: The study found that health news perception was associated with trust in physicians and distrust in the healthcare system. Therefore, understanding the associations between health news perception, trust in physicians, and distrust in the healthcare system is important for improving individual and public health. For this reason, it is of great importance to raise the level of health and digital health literacy in society through policies developed under the leadership of public health experts.

Dijitalleşme örgütleri ve iş yapma biçimlerini değiştirmiş ve bu değişim geleneksel liderlik yaklaşımlarının ötesinde yeni bir liderlik ihtiyacını beraberinde getirmiştir. Örgütler ve çalışma ekosisteminde dijitalleşmenin başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için doğru işler yapabilecek dijital bakış açısı ve beceriye sahip olan kişiler olarak tanımlanan dijital liderler, günümüzün sürekli dijitalleşen dünyasında işletmeler için son derece önemlidir. Dijital liderlik son yıllarda kaçınılmaz bir şekilde ön plana çıkmasına rağmen, kavramla ilgili bilim haritalama araçlarını kullanarak yapılan, araştırma alanının evriminin kapsamlı bir analizi ile ilgili çalışmalar sınırlıdır. Bu nedenle mevcut çalışma, bibliyometrik analiz ve görsel haritalama yoluyla dijital liderlik çalışma alanının yapısını ve evrimini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, araştırmada ilk olarak Scopus veri tabanı kullanılarak dijital liderlik konusunda yapılan yayınlar çeşitli filtrelemelerden geçirildikten sonra 2016-2023 yılları arasında yapılan 60 bilimsel yayın bibliyometrik analiz tekniği ile irdelenmiş ve ulaşılan veriler VOSviewer yazılımı aracılığıyla görselleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre 2019 yılı itibariyle yayınlarda artış olduğu tespit edilmiş; yayınların çoğunlukla yönetim ve işletme alanında yapıldığı belirlenmiştir. En fazla yayın yapılan ülkenin Almanya, en çok atıf alan kaynağın Peter, Craft ve Lindeque (2020)’ye ait “Strategic action fields of digital transformation: An exploration of the strategic action fields of Swiss SMEs and large enterprises.” adlı çalışma, en fazla yayın yapan derginin Gruppe Interaktion Organisation Zeitschrift für Angewandte Organisationspsychologie, dijital liderlikten sonra en sık kullanılan anahtar kelimenin ise “dijital dönüşüm” olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar, olgunluk aşamasına henüz girmediği için dijital liderlik kavramının daha fazla araştırmacının ilgisini çekmeye devam edeceğini göstermektedir.

Organizations need to move their businesses to the virtual environment to reduce costs, eliminate being physically tied to a place, benefit from a qualified workforce and respond quickly to expectations. Innovative thoughts, information that can be turned into tangible products and digital skills are seen as the main factors of production in virtual organizations. Managing all these competencies requires a new understanding of leadership different from traditional organizational structures and management understanding. This new form of leadership, called digital leadership, is of great importance in adapting to the conditions of the digital age. Integrating the skills of the digital age with the digitalizing world necessitates digital leadership. For this reason, it is thought that digital leadership is becoming more and more important in virtual organizational structures. Digital leaders stand out as leaders with broad imaginations, advanced intellectual aspects, and high digital competencies. The main purpose of this section is to focus on the transformative aspect of digital leadership, which is a requirement of virtualization in organizations with the spread of remote working. In addition, it is aimed to contribute to the literature on the concept of digital leadership.

Bu çalışmanın temel amacı, işgören davranışlarını örgüt yanlısı yaklaşımların yanında, alternatif kuramların varsayımları üzerinden incelemeye yönelik bir ölçek geliştirmektir. Bu amaçla örgüt yanlısı yaklaşımlara eleştirel bir bakış açısı geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla konuyla doğrudan ilişkili olduğu düşünülen davranışsal iktisat kuramlarında ileri sürülen insan davranışları perspektifinde ölçek geliştirme çalışması yapılmıştır. Örgütlerde Davranışsal Karar Ölçeği (ÖDKÖ) ile örgüt yanlısı yaklaşımların alternatif kuramlar tarafından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 542 kişiden oluşan bir örneklemden elde edilen verilerle yapılmıştır. Verilerin analizinde keşfedici faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Keşfedici faktör analizi sonucunda toplam 35 madde ve beş alt boyuttan oluşan bir ölçek elde edilmiştir. Ortaya çıkan alt boyutlar; rasyonellik, sezgisellik, benlik saygısı, betimsellik ve normatiflik olarak adlandırılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen bulgular ölçeğin kabul edilebilir uyum değerlerine sahip olduğunu göstermiştir. Ölçeğin güvenirliği için 0,968 olarak hesaplanan Cronbach Alfa kat sayısı ölçeğin oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Analiz bulgularına göre Örgütlerde Davranışsal Karar Ölçeği, işgörenlerin davranışsal kararlarının analizinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır.

Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler ve özellikle dijital ortamın veriye kolay erişme, veriyi depolama gibi imkânlar sunması ve daha da önemlisi “büyük veri” ile gerçekleştirilebilecekler göz önünde bulundurulduğunda geleneksel etik kodların dijital yaşamdaki etik gereksinimini karşılamak noktasında yetersiz kalacağı söylenebilir. Günümüzde yaşamın ve toplumsal kurumların neredeyse tümüyle dijital ortama kaymış olması ve “online hayat”ta karşılaşılan ortamlar dijital etik anlayışını zorunlu hâle getirmiştir. Dijital etik, maddi dünyadaki etik anlayışından farklı olarak insanın gündelik hayatının taşındığı dijital dünyadaki davranış ve yaşayış biçimlerine ahlaki bir çerçeve getirmeyi amaçlar. İnsanlar dijital platformlarda tıpkı maddi dünyada olduğu gibi çeşitli dijital eylemlerde bulunurlar. Dijital etik sayesinde, insanların yüz yüze iletişimde birbirlerine karşılıklı olarak saygı ve anlayış gösterdikleri gibi dijital dünyada da göstermeleri sağlanabilir. Bunun için sanal dünyada “dijital etiğin” sınırlarının belirlenmesi gerekmektedir. Bu araştırmada pandemi günlerinde yükseköğretimde eğitim hizmetlerinin neredeyse tümüyle dijital ortama taşınması ile birlikte önemi daha iyi anlaşılan dijital etik konusunda üniversite öğretim üyelerinin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma olarak tasarlanan araştırmada örnek olay/durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma verileri, farklı üniversitelerde çalışan öğretim üyelerinin dijital etik konusundaki görüşleri derinlemesine görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Toplanan veriler nitel içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda, üniversitelerde dijital etikle ilgili farkındalık yaratılması konusunda daha fazla çalışmaların yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmış ve çeşitli önerilerde bulunulmuştur.